Batman op de sofa: wat is er toch mis met hem?

Vanaf vandaag is de nieuwste Batman-film in de bioscoop te bewonderen. En ook in deel drie gaat hij ongetwijfeld weer heel wat halsbrekende dingen doen. Maar waarom eigenlijk? Wat is er mis met hem?

Dat is de vraag die in psycholoog Robin S. Rosenberg op kwam toen ze kennis maakte met Batman. De vraag hield haar zo bezig dat ze besloot er een boek over te schrijven: ‘What’s the Matter With Batman? An Unauthorized Clinical Look Under the Mask of the Caped Crusader‘.

Stoornis?
Misschien heeft u er nog nooit zo bij stilgestaan, maar Bruce Wayne, alias Batman, is toch een bijzonder personage. De man is rijk, ziet er goed uit, heeft (bijna) alles wat zijn hartje begeren kan. Waarom zou zo’n man zijn geld en zijn leven op het spel zetten om zijn onverbeterlijke stadje te redden? Zou hij misschien aan een psychische stoornis lijden? Rosenberg gaat in haar boek op zoek naar een antwoord op die vraag.

Kleding
Een fraai voorbeeld is bijvoorbeeld de kleding van Bruce Wayne. Wanneer hij op pad gaat om Gotham te redden, verkleedt hij zich als een vleermuis. Een teken van een geestesziekte? Rosenberg denkt van niet. Ze wijst er bijvoorbeeld op dat Wayne niet denkt dat hij een vleermuis is. In plaats daarvan gebruikt hij zijn kleding om zijn identiteit geheim te houden.

Priveleven
Een andere reden voor zorg is het priveleven van Wayne. Dat lijkt hij namelijk niet te hebben. Als hij zijn Batman-pak uitdoet, is hij druk met het ophouden van de schijn en zich voordoen als een verwend rijkeluisjongetje met aan elke arm twee schaarsgeklede jonge dames. Of hij stort zich op het Wayne-imperium. Is hij sociaal gezien dan niet helemaal in orde? Rosenberg merkt scherp op dat het gebrek aan een priveleven niet zo heel ernstig is. De meesten van ons hebben het – buiten werk om – ook niet. Het is misschien niet het facet dat u graag met Batman gemeen zou hebben, maar het is niet anders.

Verbazing
Maar wat verbaasde Rosenberg zelf nu het meest toen ze Batman op de sofa zette en hem analyseerde? We vroegen het haar. “Ik was hiervoor niet op de hoogte van het onderzoek naar posttraumatische groei,” vertelt de psycholoog. “Ik ontdekte onderzoek hiernaar en het verklaart het sociale activisme van Batman.” Zijn manier om toch nog iets goeds uit de dood van zijn ouders te halen. “Zijn missie – onschuldige mensen beschermen door criminelen te bestrijden – geeft hun dood en zijn leven een doel en betekenis.”

Waarom?
Het is best wel bijzonder: een psycholoog die een fictief personage op de sofa zet. Waarom doet Rosenberg dat eigenlijk? “Zoals alle goede fictie bezitten goede verhalen over superhelden essentiële aspecten van de menselijke natuur. Ik gebruik fictieve karakters, waaronder superhelden, om resultaten van psychologisch onderzoek naar de menselijke aard, te illustreren.”

En Rosenberg is nog niet klaar met Batman. Ze roept liefhebbers van Batman op om haar analyse te perfectioneren. “Zoals elke klinische evaluatie is mijn evaluatie gebaseerd op de informatie die ik heb verkregen. Aangezien Batman een lange historie heeft, is het mogelijk dat andere mensen verhalen hebben die mijn evaluatie zou veranderen. Als dat het geval is, herzie ik mijn boek in een tweede druk.”