tijdmachine

Al onze cellen hebben een klok die precies vertelt hoe oud ze zijn. Lang dachten we dat er met die klok niet geknoeid kon worden. Maar nieuw onderzoek suggereert dat het wel degelijk mogelijk is om die klok terug te draaien en dus onze cellen te verjongen en mogelijk zelfs aanzienlijk langer te leven.

Op het uiteinde van onze chromosomen bevinden zich ‘kapjes’ die ook wel telomeren worden genoemd. U ziet ze op de foto hierboven (de chromosomen zijn grijs, de telomeren wit). Telomeren beschermen onze genen tegen beschadigingen. Maar dat kunnen die telomeren niet eeuwig blijven doen. Elke keer als cellen zich delen, worden de telomeren namelijk ietsje korter en dus minder goed in staat om onze genen te beschermen. Op een gegeven moment verliezen ze zelfs hun gehele beschermende werking.

Klokken waarmee niet geknoeid kan worden
Telomeren worden dan ook gezien als een afspiegeling van onze biologische leeftijd. Een soort niet te manipuleren klok die laat zien hoe laat het in onze cellen is. Hoe korter de telomeren, hoe ouder we zijn. Uit eerdere onderzoeken is al gebleken dat kortere telomeren samenhangen met het ontstaan van allerlei ouderdomsziekten, waaronder beroertes, vasculaire dementie, hart- en vaatziekten en kanker.

Groeiende telomeren, dat is bijzonder: we draaien in feite de klok in onze cellen terug en maken de cellen jonger dan ze waren

Onherroepelijk?
Lang dachten onderzoekers dat telomeren klokken waren waar niet mee geknoeid kon worden. Onze genen, onze telomeren: we moesten het er maar mee doen. En als onze telomeren korter worden, is dat onherroepelijk: verlengen is onmogelijk. Maar een nieuw onderzoek suggereert nu dat die aanname niet klopt. Een onderzoek onder enkele tientallen mannen wijst erop dat het omgooien van uw levensstijl (meer bewegen, minder stress, gezonder eten) ervoor kan zorgen dat onze telomeren groeien. En dat is bijzonder: we draaien dan in feite de klok in onze cellen terug en maken ze jonger dan ze waren.

Het onderzoek
Wetenschappers bestudeerden gedurende vijf jaar 35 mannen met een prille vorm van prostaatkanker. Tien van de mannen kregen de opdracht hun levensstijl te veranderen. Ze gingen veel meer fruit en groente eten en lieten vet en geraffineerde koolhydraten juist links liggen. Ook gingen ze meer sporten en verminderden ze de hoeveelheid stress waarmee ze te maken hadden door te mediteren. De andere 25 mannen deden dienst als controlegroep: hun levensstijl werd niet omgegooid.

Geldt dit ook voor mij?
Hoewel het onderzoek zich richtte op mannen met prostaatkanker denken de onderzoekers dat de resultaten ook van toepassing zijn op mensen zonder die ziekte. “We keken naar telomeren in het bloed van de proefpersonen, niet naar telomeren in hun prostaatweefsel,” stelt onderzoeker Dean Ornish.

Resultaten
Het omgooien van de levensstijl bleek grote gevolgen te hebben. De telomeren van de mannen die gezond waren gaan eten, sportten en aan yoga deden waren gemiddeld tien procent langer geworden. En hoe sterker de mannen zich aan de gezonde levensstijl hielden, hoe groter de winst. De mannen in de controlegroep zagen hun telomeren alleen maar korter worden: gemiddeld nam de lengte in dezelfde periode met drie procent af.

Wetenschappers zijn opgetogen over het onderzoek. “Het korter worden van telomeren vergroot de kans op een breed scala aan chronische ziekten,” stelt onderzoeker Peter Carroll. “We denken dat een toename in de lengte van telomeren deze ziekten kan voorkomen en misschien de levensduur zelfs kan verlengen.”