Uit de oude doos: het grote kerstdossier

Geschreven door Caroline Hoek op 25 december 2010 om 9:14 uur

Sokken aan de schouw, een boom in huis, wachten op een man in een arrenslee, liedjes zingen op straat en twee dagen lang bij familie op schoot. We zijn toch eigenlijk maar een raar volkje. Zeker tijdens kerst. Want waar komen al die gezellige, maar gekke gewoontes vandaan? Om daar achter te komen, halen we ons kerstdossier weer uit de oude doos. Veel plezier!

Wat vieren we met kerst?
Met kerst vieren we de geboorte van het kindje Jezus. Dit maakt deel uit van de christelijke traditie. De mensen zijn zondig en kunnen niet door eigen verdienste met zichzelf en God in het reine komen. Daarom stuurde Hij Zijn Zoon: Jezus Christus. Jezus nam de zonden van mensen op zich en leefde zelf een leven zonder zonden. Op 33-jarige leeftijd wordt hij ter dood gebracht en sterft Hij voor de zonden van alle mensen die in Hem geloven.

En waarom vieren we dat op 25 en 26 december?
Waarschijnlijk omdat de christenen mee wilden liften op één van de zeer populaire Romeinse feesten: de Perzische Zonnedienst. Dit feest werd op 25 december gevierd. In het westen van Europa ging het op een soortgelijke manier: de Germanen hielden tussen 25 december en Driekoningen een Midwinterfeest. De christelijke Germanen besloten ‘hun’ feest op diezelfde dag te vieren. Overigens vieren niet alle mensen eind december kerst. De Armeense christenen hebben zich niet aan de Romeinse feesten gestoord en vieren kerst – tot op de dag van vandaag – op 6 januari.

Waar komt de kerstboom vandaan?
Dat is niet helemaal duidelijk. Volgens de één zijn de Germanen ermee begonnen. Zij hingen groene twijgen in huis en lieten zoveel mogelijk licht aan om de boze geesten te verjagen. Anderen menen dat het een winterse versie van de meiboom is. Voor christenen heeft de boom vaak een andere betekenis: het is een symbool van licht en licht staat dan weer voor de geboorte van Jezus Christus, hun Verlosser.

En hulsttakjes dan?
Die werden in het Romeinse rijk gebruikt om anderen alle goeds toe te wensen. De takjes werden dan tijdens de feesten Saturnaliën (van 17 tot 24 december) naar vrienden, familie en kennissen gestuurd.

Wanneer werd de Kerstman geboren?
Waarschijnlijk stamt hij af van Sinterklaas. Het erfgoed van de Goedheiligman werd werd in 1611 door Nederlanders ingescheept en meegenomen naar Nieuw Amsterdam in Amerika. Sinterklaas werd als beschermheilige van de stad ingesteld. Na het vertrek van de Nederlanders besloten de Amerikanen de Nederlandse Goedheiligman te houden. Zijn naam werd echter veramerikaniseerd: Santa Claus.

Waar woont de Kerstman?
Veel mensen denken dat de Kerstman op de noordpool woont, maar dat is niet waar. De rendieren – echte graseters – kunnen daar namelijk niet leven. De Kerstman woont daarom in de Finse provincie Lapland. In het plaatsje Rovaniemi, om precies te zijn. U kunt hem daar ook werkelijk bezoeken; er is een Santapark gevestigd.

Hoe komt de Kerstman dan in Europa terecht?
Dat hebben we aan Coca Cola te danken. Zij ontwikkelden in 1931 een promotiecampagne met daarin een hoofdrol voor de Kerstman. De Amerikaanse Sinterklaas kreeg het uiterlijk waaraan we hem nu nog kunnen herkennen: een rood pak, een baard en een dikke buik. Het Amerikaanse leger bracht Coca Cola en de Kerstman tijdens de Tweede Wereldoorlog mee naar Europa.

Waar komen de arrenslee, elfjes en rendieren vandaan?
Die elementen komen zeker niet uit de Nederlandse cultuur, maar zijn – door de jaren heen – door anderen aan het verhaal toegevoegd. Veel van deze kenmerken werden door schrijvers bedacht, de wereld in geslingerd en door anderen overgenomen. Zo beschreef Washington Irving in zijn boek ‘A history of New York’ hoe Santa Claus in een karretje door de stad reed. Clement Moore borduurde daar jaren later op verder in zijn boek ‘Twas the night before Christmas’. Hij maakte van het karretje een arrenslee en gaf de Kerstman acht vliegende rendieren mee. Ook introduceerde hij de mythe dat de Kerstman door de schoorsteen glijdt en kindersokken vult.

Hoe heten de rendieren?
Rudolf, Blitzen, Comet, Dancer, Dasher, Cupid, Donner, Vixen en Prancer. Rudolf is er trouwens pas later bij gekomen. Moore creëerde zijn rendieren in 1821, maar Rudolf werd daar pas in 1939 aan toegevoegd. Het verhaal gaat dat de Kerstman Rudolf – met zijn lichtgevende neus – nodig had om hem in het donker en met mist de weg te wijzen.

Hoe doet de Kerstman het in Nederland?
Wel redelijk, maar het lijkt erop dat hij fikse concurrentie ondervindt van zijn alterego: Sint Nicolaas. De Goedheiligman heeft bijvoorbeeld al sinds 1888 een eigen intocht die de laatste decennia live op televisie wordt uitgezonden. De Kerstman kan daar alleen nog maar van dromen: zijn eerste intocht in Nederland was in 2006 en de nationale omroepen hebben nog steeds geen interesse voor de poolbewoner.

Bestaat de Kerstman?
Misschien. Waarschijnlijk niet. Want, laten we ons even bij de feiten houden, hoe moet een man van zijn leeftijd in 31 uur (lang leve het tijdsverschil) 90 miljoen huishoudens van cadeaus voorzien? Uit onderzoek blijkt dat dat alleen kan als de beste man met een snelheid van 1046 kilometer per seconde (3000 keer sneller dan geluid) door het luchtruim zoeft en per seconde ruim 823 bezoeken aflegt. Conclusie: als de Kerstman bestaat, dan houdt hij zich in ieder geval niet aan de verkeersregels! Anderzijds brengt hij zoveel moois en gezelligheid mee, dat we hem dat graag vergeven.


Foutje in de tekst gevonden? Meld het ons!

Bronmateriaal
"Kerstman" - Wikipedia.nl
"Kerstman" - Ond.vlaanderen.be
"Sinterklaas" - Wikipedia.nl
"Santa Science" - Sciscoop.com
"Waarom mensen rond deze tijd een kerstboom in huis zetten" - Sip.be
Meer info
Rubrieken: Geschiedenis & Archeologie
Trefwoorden: , , , , , ,
  • Cees Boogaart

    Waar komt de kerstboom vandaan?> de Perzische zonnegodsdienst, Mithras e.d. kenden het gebruik van versiering met groene takken. Mithrasverering was een concurent van het cristendom

  • Cees Boogaart

    Waar komt de kerstboom vandaan?> de Perzische zonnegodsdienst, Mithras e.d. kenden het gebruik van versiering met groene takken. Mithrasverering was een concurent van het cristendom

  • Cees Boogaart

    Waar komt de kerstboom vandaan?> de Perzische zonnegodsdienst, Mithras e.d. kenden het gebruik van versiering met groene takken. Mithrasverering was een concurent van het cristendom

  • Cees Boogaart

    Waar komt de kerstboom vandaan?> de Perzische zonnegodsdienst, Mithras e.d. kenden het gebruik van versiering met groene takken. Mithrasverering was een concurent van het cristendom

  • ijstaartindeoven

    Keizer Aurelianus introduceerde in 270 na Chr. de cultus van Sol Invictus als officiële staatsreligie waarbij Sol de hoofdgod van het rijk werd en Aurelianus als keizer een zonnekroon ging dragen. Aurelianus’ Sol ontstond uit El Gebal en Apollo maar vertoonde door verregaand syncretisme ook veel gelijkenis met Mithras en de cultus nam veel cultelementen van het mithraïsme over, waaronder de voorstelling van de godheid als een baardeloze jongere. Aurelianus droeg de tempel van Sol Invictus op 25 december 274 op tijdens de Dies Natalis Solis Invicti. Er wordt verondersteld dat Aurelianus de wedergeboorte van de zon symbolisch wilde vereenzelvigen met de aanhoudende vernieuwing van het Romeinse rijk. Er wordt tevens verondersteld dat in de Dies Natalis Solis Invicti de oorsprong ligt van Kerstmis.

  • ijstaartindeoven

    Keizer Aurelianus introduceerde in 270 na Chr. de cultus van Sol Invictus als officiële staatsreligie waarbij Sol de hoofdgod van het rijk werd en Aurelianus als keizer een zonnekroon ging dragen. Aurelianus’ Sol ontstond uit El Gebal en Apollo maar vertoonde door verregaand syncretisme ook veel gelijkenis met Mithras en de cultus nam veel cultelementen van het mithraïsme over, waaronder de voorstelling van de godheid als een baardeloze jongere. Aurelianus droeg de tempel van Sol Invictus op 25 december 274 op tijdens de Dies Natalis Solis Invicti. Er wordt verondersteld dat Aurelianus de wedergeboorte van de zon symbolisch wilde vereenzelvigen met de aanhoudende vernieuwing van het Romeinse rijk. Er wordt tevens verondersteld dat in de Dies Natalis Solis Invicti de oorsprong ligt van Kerstmis.

  • ijstaartindeoven

    Keizer Aurelianus introduceerde in 270 na Chr. de cultus van Sol Invictus als officiële staatsreligie waarbij Sol de hoofdgod van het rijk werd en Aurelianus als keizer een zonnekroon ging dragen. Aurelianus' Sol ontstond uit El Gebal en Apollo maar vertoonde door verregaand syncretisme ook veel gelijkenis met Mithras en de cultus nam veel cultelementen van het mithraïsme over, waaronder de voorstelling van de godheid als een baardeloze jongere. Aurelianus droeg de tempel van Sol Invictus op 25 december 274 op tijdens de Dies Natalis Solis Invicti. Er wordt verondersteld dat Aurelianus de wedergeboorte van de zon symbolisch wilde vereenzelvigen met de aanhoudende vernieuwing van het Romeinse rijk. Er wordt tevens verondersteld dat in de Dies Natalis Solis Invicti de oorsprong ligt van Kerstmis.

  • Giannis Garlemos

    en hier het artikel over Sinterklaas.

    Vandaag, maandag 6 december 2010 “verjaart” Sinterklaas in Nederland. In Griekenland heeft iedereen die Nikos, Nikolaos, Nikoletta en alle afgeleidingen die met Niko beginnen zijn/haar naamdag vandaag. Namens de redactie van Griekseagenda.nl: Xronia Polla!

    Elk jaar rond deze tijd laait de discussie weer op over de afkomst van Sinterklaas. De Spanjaarden beweren dat het een Spanjaard is, de Turken dat het een Turk was en de Grieken dat Sinterklaas een rasechte Griek was. Elk jaar publiceer ik ook wel eens een artikel hierover maar dit jaar ben ik het beu om alle verzinsels, zelf bedacht theorieen en geruchten te lezen op het internet dus klim ik zelf even in de pen, of in dit geval even in het toetsenbord, om voor eens en altijd de critici het zwijgen op te leggen.

    Sinterklaas werd geboren rond het jaar 280 na Christus in Myra, destijds een Griekse plaats en tegenwoordig vallend binnen de landsgrenzen van Turkije. De landsgrenzen tussen Turkije en Griekenland zijn overigens pas ergens rond 1911 van de vorige eeuw bepaald, ruim 1600 jaar later na de geboorte van de Sint. Hij overleed op 6 december 342 na Christus.

    Sinterklaas werd geboren uit rijke ouders en omdat hij erg welvarend was hielp hij arme mensen. Het schijnt zelfs zo te zijn dat toen hij priester en later bisschop werd, daar komt ook waarschijnlijk dat rode gewaad vandaan, hij al zijn bezittingen heeft weggegeven aan arme mensen. Een ander verhaal doet zich de ronde dat hij ooit een matroos heeft doen herrijzen uit te dood en of dat nu is opgeblazen of niet, feit blijft dat alle schepen in Griekenland de icoon van de beschermheilige Agios Nicolaos bij zich hebben als beschermheilige van de zeelieden. Het zal trouwens ook geen toeval zijn dat Sinterklaas altijd aankomt per……stoomboot in Nederland en Belgie .

    Zoals velen van u weten is bijna iedereen in het Orthodoxe Griekenland vernoemd naar een heilige. Verjaardagen vieren de Grieken niet, wel de naamdagen. Maria bijvoorbeeld heeft haar naamdag ieder jaar op 15 augustus, Christos op 25 december en last but not least Nicolaas op 6 december. En laat dat nou net de dag na pakjesavond zijn (5 december). Hiermee staat nu toch wel vast dat Sinterklaas een christelijk (herdenkings)feest is, getuige ook de rode mijter die hij op zijn hoofd heeft met het christelijk symbool.

    Dat Sinterklaas dus een Turk zou zijn is gezien bovenstaand al direct weerlegd, want de Turken, of beter gezegd de Ottomanen kwamen pas ergens rond het jaar 1400 naar Europa vanuit het verre Oosten en kwamen niet verder dan Griekenland. Ongeveer 98% van de Turken belijden het Islamitisch geloof, zijn niet vernoemd naar Christelijke heiligen, althans ik ken geen enkele Turk die Nikos of Nicolaas heet, en rond lopend met het Christos kruis (zoals op de mijter staat afgebeeld van de Sint) in Turkije maak je tegenwoordig ook geen vrienden. En zelfs 6 december wordt in Turkije niet gevierd voor zover ik heb kunnen ontdekken. De enige aanspraak die gemaakt kan worden door de Oosterburen van Griekenland is: Agios Nicolaos was geboren in Griekenland, maar dat is nu Turks grondgebied.

    Dan zegt u nu misschien wel dat u het al erg onwaarschijnlijk vond dat de Sint uit Turkije komt, maar hoe zit het dan met het fabeltje dat ook gezongen wordt: “Zie ginds komt de stoomboot uit…… Spanje weer aan”. Imlpicerend dat de Sint wel eens uit Spanje zou kunnen komen? Helaas, ook dat klopt niet. Na de dood van Agios Nicolaos werden zijn botten getransporteerd naar het nu Italiaanse Bari, maar destijds een Spaanse koning had en dus Spaans grondgebied was.

    Zijn botten liggen nog steeds begraven in de Basillica di San Nicola in Zuid Italie en het grappige is dat de minister van Cultuur van Turkije nu al twee keer heeft gevraagd of de botten terug mogen naar Turkije als zijnde Turks erfgoed. Het is maar goed dat de Grieken niet zo’n verzoek neerleggen bij de Turkse minister van Cultuur aangaande het Griekse erfgoed dat nog in Turkije ligt, want dan zijn ze in Turkije nog wel even bezig met Grieks erfgoed terug te geven aan Griekenland. Ik geloof ook niet dat ze het Turks verzoek erg serieus nemen in het Vaticaan.

    Later in december zal ik nog een column schrijven, dit keer over de heilige Bassil, die we in Nederland ook wel kennen als de kerstman en de Amerikanen kennen als Santa Claus. Het zal u niet verbazen dat ook hij Griekse roots heeft……

    Fijne pakjesavond nog.

    Giannis Garlemos – internetredacteur Griekseagenda.nl

    (Dit artikel mag gebruikt worden voor educatieve doeleinden, dus ik zou zeggen stuur het door)

  • Giannis Garlemos

    de enige echte waarheid over de Kerstman.

    Ik heb u enige tijd geleden al geschreven dat Sinterklaas eigenlijk Agios Nicolaos heet,

    jaarlijks op 6 december wordt herdacht, een Grieks Orthodoxe heilige is en Griekse roots

    heeft. Binnenkort staat Kerstmis voor de deur en na Sinterklaas staat meestal

    de Kerstman ofwel Agios Basilis klaar om de rol van Sinterklaas over te nemen.

    Wat veel mensen niet weten is dat naast Sinterklaas, ook de Kerstman eigenlijk van Griekse

    komaf is. Maar de Kerstman is ook flink commercieel gemaakt door onder andere

    Walt Disney en Coca Cola. En daar ontstaat eigenlijk al een beetje de eerste verwarring. De

    kerstman viert niets of herdenkt niets op Kerstavond, 1e of 2e kerstdag. Dat heeft de

    commercie er van gemaakt. Net als met Sinterklaas en Valentijnsdag. En volgens de

    commercie is de kerstman eigenlijk min of meer het “broertje” van Sinterklaas. Hij zou zelfs

    op de Noordpool of in Rovaniemi (Finland) wonen en elfjes, kabouters en een slee met

    rendieren hebben. En dat is pertinent onjuist. En daarom ga ik dat in dit artikel even

    rechtzetten.

    De Kerstman geeft zijn cadeaus niet met Kerst weg maar ieder jaar op 1 januari. En de

    Amerikanen noemen de Kerstman gewoon Santa Claus (een verbastering van Sinterklaas), de

    Britten noemen hem Father Christmas en in de Latijnse landen wordt hij Papa Noël

    genoemd. We hadden al eerder vastgesteld dat Sinterklaas (Agios Nicolaos) toch echt ieder

    jaar op 6 december wordt herdacht en niet met kerstmis. Immers, het Griekse Orthodoxe

    naamdagen verhaal is u nu wel bekend: Op 25 december vieren we de geboorte van Jezus

    Christus en iedereen die Christos heet (of afgeleidingen daarvan) viert die dag ook zijn

    naamdag.

    De Kerstman heet eigenlijk Basilius van Caesarea, ook Basilius de Grote (Grieks: Άγιος

    Βασίλειος ο Μέγας). Hij is geboren rond het jaar 330 na Christus in de plaats Kayseri en dat

    ligt vandaag de dag echt in het hartje Turkije. Kayseri ligt in de provincie Cappadocie. Toen

    bestond Turkije of enig Ottomaans rijk nog niet en was Cappadocie overwegend Christelijk

    gebied.

    De kenners onder onze lezers zal het niet verbazen dat het gebied rond 330 voor

    Christus toebehoorde aan een van de grootste Griekse koningen ooit: Alexander de Grote.

    Een van zijn commandanten werd zelfs Gouverneur van het gebied en kroonde zich later tot

    Koning van Cappadocie. Rond het jaar 93 voor Christus, geruime tijd na de val van het

    (Griekse) koninkrijk van Alexander de Grote en enkele interim Pondos en Armeense

    Koningen werd Cappadocie een Romeinse provincie. Een van de Pondos koningen was

    genaamd Mithradates IV van Pondos.

    In het geboortejaar van Agios Basilius (330 na Christus) maakte zijn geboorteplaats Kayseri

    onderdeel uit van het Byzantijnse rijk. Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse rijk

    zoals de Grieken Istanbul nog steeds noemen, werd toen zelfs door de Romeinen Nova Roma

    genoemd (het nieuwe Rome). Agios Basilius werd samen met zijn broer een van de

    Cappadocische vaders. Hij werd geboren in een welvarend gezin met 10 kinderen. Zijn vader

    was een Pondos Griek genaamd Basil de Elder. Vlak na zijn geboorte verhuisde het gezin

    naar het toenmalige Pondos gebied in het huidige Noordoost gebied van Turkije aan de

    Zwarte Zee.

    Hij studeerde in Athene het Christelijke geloof en werd op latere leeftijd bisschop. Volgens

    de geschiedenisboeken had hij al zijn bezittingen weggeven aan armen en aan kinderen.

    Volgens de Orthodoxe traditie geeft hij zijn cadeaus weg aan kinderen ieder jaar op 1 januari

    en wordt er Vasilopita (met een muntje erin) gegeten op zijn herdenkingsdag. Hij stierf op 1

    januari 379 na Christus. En om die reden herdenken we hem ook ieder jaar op 1 januari.

    Er zijn tal van relikwieën van Agios Basilis over de hele wereld bewaard gebleven. Een van

    de belangrijkste is zijn hoofd, dat is tot op de dag bewaard is gebleven in het klooster van de

    Grote Lavra op de berg Athos in Griekenland. En van het mythische zwaard Durandal wordt

    gezegd dat het bloedresten van de Agios Basilis bevat.

    Voor het westen is de Agios Nicolaos en Agios Basilis een en dezelfde persoon. Dat staat

    inmiddels wel vast. De Grieken en de meeste Orthodoxen herdenken, vieren en geven de

    cadeaus weg op 1 januari, de Amerikanen en de Engelsen (en volgens mij ook de rest van

    West Europa) op 24 december en de Hollanders en Belgen zelfs op 6 december en 25

    december. Leve de commercie!

    Voor de Grieks Orthodoxen — en ik denk ook voor de hele wereldwijde

    Orthodoxe gemeenschap – zijn Agios Nicolaos en Agios Basilius twee verschillende personen

    met veel overeenkomsten, waarvan een ervan is dat ze beiden van Griekse afkomst zijn.

    Laat daar geen misverstanden meer over bestaan.

    Artikel geschreven op persoonlijke titel door Giannis Garlemos – internetredacteur.

  • Ycgvioj

    lekker belangrijk allemaal.

  • Bob

    Pff, waarom al die ‘enters’ na elke zin zeg. Lekker belangrijk hoe of wat, ga het gewoon gezellig vieren…

  • ja

    Sokken aan de schouw, een boom in huis, wachten op een man in een arrenslee, liedjes zingen op straat en twee dagen lang bij familie op schoot. We zijn toch eigenlijk maar een raar volkje

    LOL ik ken echt niemand maar dan ook niemand die sokken aan de shouw heeft die liedjes zingt op straat of twee dagen lang op schoot zit.

    We zijn geen amerikanen.

    Mensen hebben een boom in huis. en de rest met lichtjes zijn tokkies.

  • http://thetvtopc.com/Reverse_Cell_Phone_Lookup_Number reverse phone lookup

    Waar komen de stenen va

Lees recente nieuwsberichten en artikelen over:
Astronomie | Biologie | Geschiedenis | Gezondheid | Natuur | Psychologie | Ruimtevaart | Technologie

Nu in het nieuws::
Maya kalender | Maya's & 2012 | Vulkaan Duitsland | Blue Monday | Higgs-deeltje

© 2009-2012 Eleven Eleven Media | Disclaimer | Privacy Policy | Contact