Klimaatverandering had grote impact op geschiedenis

Kleine variaties in neerslag en temperatuur hebben in de geschiedenis bijgedragen aan grote gebeurtenissen. Dat concluderen wetenschappers. Vele historische gebeurtenissen blijken ‘toevallig’ samen te vallen met een periode van extreme neerslag, warmte, droogte of kou. De studie bewijst hoe klimaat en maatschappij met elkaar verweven zijn.

Zo concluderen de onderzoekers dat de val van het Romeinse Rijk samenviel met sterk schommelde weersomstandigheden die zo’n driehonderd jaar aanhielden. En de builenpest gedijde mede doordat er in die periode zoveel regen viel. De wetenschappers willen niet beweren dat kleine veranderingen in klimaat de oorzaak van deze historische gebeurtenissen waren, maar concluderen dat ze er wel aan bij hebben gedragen.

Jaarring
De onderzoekers verzamelden meer dan 9000 stukken hout. De oudste stukken waren zo’n 2500 jaar oud. Door de jaarringen te bestuderen, kon worden vastgesteld hoe hoog de temperatuur in die tijd was en of er veel neerslag viel.

Groter
Uit de studie blijkt dat het klimaat de afgelopen duizenden jaren wel wat veranderingen heeft ondergaan. Maar de veranderingen die we nu meemaken, zijn veel groter dan wat de onderzoekers in de afgelopen 2500 jaar hebben gezien.

Per jaar
Doordat de onderzoekers hun conclusies op jaarringen baseren, kunnen ze een gedetailleerd beeld krijgen van het klimaat. Veranderingen zijn zelfs per jaar vast te stellen. De onderzoekers kunnen deze dan ook moeiteloos aan historische gebeurtenissen koppelen.

Verband
En er zijn nogal wat overtuigende verbanden. Zo was tussen het jaar 250 en 550 sprake van grote schommelingen in het weer. En die vielen weer samen met politieke en economische onrust. Zo rond 700 tot 1000 stabiliseerden de neerslag en temperaturen. In die periode begonnen volken weer op te bloeien.

Nat
Ook de pest zou een handje geholpen zijn door schommelingen in het klimaat. Natte zomers en extreme kou droegen bij aan slechte oogsten en honger. Dat maakte mensen vatbaarder voor de ziekte.

Door de invloed die klimaatverandering in het verleden heeft gehad in kaart te brengen, hopen de onderzoekers dat de mensheid zich beter kan voorbereiden op klimaatveranderingen die zich nog moeten voltrekken. “We moeten een beter beeld krijgen van het oude klimaatsysteem en de variaties daarin om de moderne situatie te begrijpen,” stelt onderzoeker Ulf Büntgen. Zijn studie verschijnt in het blad Science.