Plantje zwemt weg uit angst voor roofdieren

Wetenschappers hebben ontdekt dat fytoplankton, microscopisch kleine zeeplantjes, in staat is om het hazenpad te kiezen wanneer het zich bedreigd voelt. En dat is een primeur: voor zover bekend is er geen enkele andere plant die dat doet.

De onderzoekers bestudeerden hoe fytoplankton en zoöplankton met elkaar omging, toen ze bij toeval ontdekten dat fytoplankton soms het hazenpad kiest. Ze zagen hoe Heterosigma akashiwo heel anders ging zwemmen wanneer er organismen in de buurt kwamen die het fytoplankton op hun menu hadden staan. Dat meldt het blad PLoS ONE.

Uniek
“We hebben al vaak gezien dat fytoplankton de eigen bewegingen in het water kan controleren en zich richting licht en voedingsstoffen kan bewegen,” vertelt onderzoeker Susanne Menden-Deuer. “Wat we niet wisten, is dat ze reageren op roofdieren door van ze vandaan te zwemmen. We kennen geen enkele andere plant die dit doet.”

WIST U DAT…
…fytoplankton ons wellicht kan helpen om klimaatverandering tegen te gaan?

Voelen
Opvallend genoeg reageerden de microscopisch kleine plantjes alleen op roofdieren die ook echt fytoplankton aten: andere roofdieren riepen niet zo’n schrikreactie op. “Fytoplankton kan het duidelijk voelen wanneer het roofdier er is. Ze vluchten zelfs bij de geur van het roofdier, maar reageren het heftigst wanneer ze het roofdier voelen.” En dat is zeker geen overbodige reactie, zo blijkt wel uit experimenten.

Experiment
De onderzoekers confronteerden fytoplankton met hun vijanden en creëerden tegelijkertijd een plek waar de kleine plantjes veilig zouden zijn. De plantjes begaven zich zodra ze het roofdier voelden direct naar de veilig plek, alwaar ze zichzelf elke 48 uur vermenigvuldigen. Wanneer de onderzoekers geen veilige plek creëerden, aten roofdieren al het fytoplankton binnen een dag op.

Onduidelijk is nog of veel soorten fytoplankton dit gedrag vertonen. Dat moet uit nader onderzoek blijken. “Als het veel voorkomt onder fytoplankton, dan zou het een heel belangrijk proces zijn.” Het kan namelijk het verschil maken tussen leven en dood. “Ik zou me er niet over verbazen als andere soorten deze vaardigheid ook bezaten. Het zou ze goeddoen.”

Bronmateriaal:
"URI scientists: Marine plants can flee to avoid predators" - URI.edu
De afbeelding bovenaan dit artikel is gemaakt door Mikenish (via Wikimedia Commons).
  • http://www.facebook.com/profile.php?id=100002042032429 Wim ten Brink

    Tja, ze kunnen zwemmen wat ze willen maar als een beetje baleinwalvis zijn grote bek opendoet denk ik niet dat ze zullen ontsnappen… :-)

    • Anoniem

      Ik neem aan dat u de reuzen walvishaai bedoelt??

      • Dr. Diedeman

        De walvishaai is geen walvis, maar een haai, en heeft ook geen baleinen. De walvishaai voedt zich echter, in tegenstelling tot de meeste andere haaien, wel met kleine organismen zoals plankton, evenals baleinwalvissen.
        Bekende baleinwalvissen zijn o.a. de bultrug en de blauwe vinvis (grootste dier op Aarde). Overig zijn wal’vissen’ geen vissen, maar zoogdieren.

        Inderdaad denk ik ook niet dat fytoplankton een baleinwalvis kan ontvluchten; ik vraag mij bovenal af, wat de bewegingssnelheid van dit plankton is. Wel erg bijzonder trouwens, dat een plant zijn belagers op afstand kan waarnemen en zelfs hiervoor kan wegvluchten.

  • Harry V.

    Leuk om te lezen dat dit voorkomt, maar de beschrijving hiervan in termen als angst zijn misplaatst. Angst impliceert namelijk de aanwezigheid van emoties en de onderzoekers weten dit vermijdingsgedrag goed te verklaren met een passief stimulus-respons systeem dat de zwembewegingen modificeert in respons op specifieke chemische en mechanische stimuli.

  • Gast

    “Er is voor zover bekend geen andere plant die dit doet.” Haha, dat is logisch want die staan met hun wortels in de grond! Ik vond ‘m wel leuk, sorry.

  • Gerlof de Roos, Drachten

    Antropomorfisme viert weer hoogtij.

Noot van de redactie: wij vinden het leuk als je een reactie plaatst! Het enige wat we vragen is dat je het beschaafd en on-topic houdt. Reacties die niet aan deze regels voldoen, worden verwijderd.