The truth is out there: ‘Welke geheimen herbergen de piramides?’

Iedere week bespreekt Scientias.nl een bekende of minder bekende complottheorie. Deze week: Onder de Egyptische piramides zouden schatten van informatie over oude beschavingen te vinden zijn.

De piramides in het Egyptische Giza zijn het laatst overgebleven wereldwonder. Niet geheel onterecht, want de immense bouwwerken zijn na duizenden jaren nog steeds een raadsel voor veel onderzoekers. Er hangt nog veel mystiek om de piramides heen. Hoe werden ze gebouwd? Waar kwamen de enorme blokken steen vandaan? En bovenal: Wat is er binnen in de piramides te vinden?

Verhalen over de piramides en de geheimen van het oude Egypte gaan al rond sinds het begin der tijden. De geheimzinnigheid rond de bouwwerken heeft al veel verhalen de wereld in geslingerd. Er is immers nog weinig bekend over de imposante stenen graven van de farao’s.

Mysterieuze sfinx
De Sfinx van Gizeh is zo mogelijk nog mysterieuzer. De leeuw met het hoofd van een mens houdt al jaren de wacht op loopafstand van de Grote Piramide van Cheops, maar wat de Sfinx precies uitbeeldt is nog onbekend. Er doen zich hardnekkige geruchten de ronde over wat er onder het beeld te vinden is. Het meest bekende verhaal dat rond gaat, is dat zich onder het beeld een enorme bibliotheek bevindt, die de ‘Hall of Records’ wordt genoemd. Daarin zouden ontelbare papyrusdocumenten te vinden zijn over de oude beschavingen van Egypte, en zelfs over de mystieke vergane stad Atlantis. Maar wat is er van waar?

Helaas is er in de oud-Egyptische literatuur weinig te vinden over de Sfinx, laat staan over wat er onder zou liggen. Maar die geruchten moeten toch ergens vandaan komen?

Visioenen over bibliotheek
De eerste beschrijving van de ‘Hall of Records’ is niet ouder dan zo’n 80 jaar. De Amerikaan Edgar Cayce, een helderziende, claimde tussen 1930 en 1940 meerdere visioenen te hebben gehad over een grote zaal vol papyrusrollen onder de Sfinx. Cayce claimde dat de oude Egyptische beschaving was gesticht door voormalige bewoners van het gezonken Atlantis. Die zouden zich over de wereld hebben verspreid en hun kennis mee hebben genomen. Cayce noemde daarom ook de aanwezigheid van papyrusrollen in bepaalde Inca-tempels in Zuid-Amerika, maar legde zelf de focus op Egypte.

Controversiëel
Cayces uitspraken zijn uiteraard nogal controversieel. Ze staan op zichzelf, en zijn volgens sommige critici vooral gebaseerd op sciencefictionboeken en -films die in die periode uitkwamen. Ook borduurden de verhalen van Cayce voort op eerdere bronnen over Atlantis, maar ook die waren meer gebaseerd op speculaties en filosofieën dan op echt bewijs. Cayces verhalen zijn dus de bron van de theorieën over een mogelijke bibliotheek. Maar zijn er wel bewijzen voor te vinden? 

Opgravingen onder de sfinx
Meerdere archeologische teams hebben zich al verdiept in de Sfinx. De bekendste daarvan was de Amerikaan Mark Lehner. Hij bekeek iedere centimeter van de Sfinx nauwkeurig en maakte de meest gedetailleerde beschrijving van het standbeeld ooit. Het leverde hem een doctoraat in egyptologie op. Lehners motivatie om de Sfinx te onderzoeken kwam volgens hemzelf vanuit een fascinatie voor de enigmatische ‘Hall of Records’. Hij stuurde een team aan om te gaan boren onder de linkerpoot van het standbeeld, en concludeerde dat er geen enkele aanwijzing was voor een geheime kamer. 

Piramides
Ook de piramides herbergen zogenaamd nog vele mysteriën. Zo zouden ze precies in lijn met het Orion-sterrenbeeld staan opgesteld, een teken dat de bouwwerken eigenlijk een communicatiemiddel naar de ruimte zou zijn. Anderen zeggen dat er naast de al bekende grafkamers nog meer onbekende ruimten in de piramides aanwezig zouden zijn.

Egyptoloog
Maar de Nederlandse egyptoloog Huub Pragt gelooft niet in die verhalen, vertelt hij aan Scientias.nl. Hij kent de geruchten wel en heeft ze in zijn lange loopbaan al allemaal voorbij zien komen. “Er zijn door de jaren heen al heel veel mensen bij me geweest, en ze vragen allemaal hetzelfde. ‘Zijn er echt nog onbekende schatkamers in de piramides?’ ‘Is de piramide van Cheops door aliens gebouwd?’. Maar iedereen die zich ook maar eventjes verdiept in egyptologie weet dat dat allemaal niet waar is.”

Informatiewirwar
Één van de problemen is dat mensen nogal eens wat informatie door elkaar willen halen. Er wordt al vaker geschreven over de zogenaamde geheime kamer(s) in de piramide van Cheops. Pragt: “In de loop der jaren wordt dat verhaal dan zo gedraaid dat het na een tijd ineens over een geheime kamer onder de Sfinx gaat. Allemaal gebaseerd op verhalen, maar er zit geen enkele onderbouwing achter.”

‘Geen bewijs’
Pragt staat wel open voor nieuwe ontdekkingen, zegt hij. “Er is inderdaad nog veel onbekend over het oude Egypte. En ik sluit niet uit dat er nieuwe dingen te vinden zijn. Maar ik ben wel sceptisch, en ik wil eerst bewijs zien. Bovendien, met de huidige kennis die we hebben kunnen we ook heel veel uitsluiten.” Als voorbeeld noemt hij de zogenaamde onbekende schatkamers in de piramide van Cheops. “Er is een klein gangetje in de piramide, waarvan we niet weten waarvoor die dient. Aan het einde van die gang is een koperlaag te zien. Volgens veel mensen is dat een deur naar een nieuwe kamer. Maar dat is helemaal niet logisch, want die gang ligt vlakbij de rand van de piramide. De constructie daarvan zou helemaal geen extra kamer aankunnen.”

Gatenkaas
Ook zegt Pragt dat de ‘Hall of Records’ onder de Sfinx een mythe is. “Ja, er zijn lege ruimtes te vinden in de nabije omgeving van de Sfinx. Maar wat iedereen voor het gemak vergeet, is dat het hele Gizeh-plateau werd gebruikt als begraafplaats. De grond daar is een gatenkaas!”

Geen aanwijzingen
Maar hoe raken mensen dan zo overtuigd van deze mystieken? Zit er dan niet toch een kern van waarheid in? “Ach, de eerste verhalen over die ‘Hall of Records’ komen van een helderziende. En ik zeg niet dat dat per definitie niet kan, maar als je dan het naadje van de kous wil weten blijft het keer op keer stil.” Onderzoeken naar de Sfinx door deze met sonar te bekijken, draaien keer op keer op niets uit. Pragt: “Met de kennis die we nu hebben, zijn er geen concrete aanwijzingen dat er iets buitenaards of iets anders onverklaarbaars aan de piramides te ontdekken valt.”

Mystiek van het ongrijpbare
Pragt denkt wel te weten waarom mensen zo graag in de complottheorieën geloven. “Dat heeft denk ik te maken met de mystiek van het ongrijpbare. We willen graag een antwoord vinden op dingen die we niet begrijpen, en om de piramides hangt immers nog veel mystiek.” Volgens Pragt willen mensen graag complottheorieën lezen, verklaringen voor onbekende dingen. “Dat gebeurt helaas in ieder vakgebied.”

Volgende week behandelen we op Scientias.nl een nieuwe theorie. Kent u ook een complottheorie waar u meer over zou willen weten? Laat het ons dan weten in de comments of via Twitter, of mail naar tijs@scientias.nl.