Vier manieren waarop u klimaatverandering kunt aanpakken

Onheilsberichten over smeltend ijs, een stijgende zeespiegel en zwakke plekken in de ozonlaag volgen elkaar rap op. De aarde lijkt hard te worden geraakt en sommige wetenschappers vermoeden dat onze planeet nog 100.000 jaar nodig heeft om helemaal te herstellen. Maar we zijn niet helemaal machteloos: vier (soms wat opmerkelijke) trucjes om dit probleem te tackelen.

Klimaatverandering wordt mede mogelijk gemaakt door enorme hoeveelheden CO2 in de atmosfeer. Een groot deel van het CO2 komt daar door verbranding van fossiele brandstoffen terecht. Nieuwe, duurzame brandstoffen lijken dan ook een deel van de oplossing. Vooralsnog komt het echter niet helemaal van de grond; teveel machtige landen en mensen hebben hun status en rijkdom op de sterk vervuilende fossiele brandstoffen gebaseerd. En daarmee komt het balletje eigenlijk weer bij ons – de consument – te liggen. En onderschat ons niet!

Eentje maar
Een zeer radicale, maar doeltreffende aanpak is er één die de Chinezen bekend in de oren zal klinken: een eenkindbeleid. Op dit moment lopen er wereldwijd zo’n zeven miljard mensen rond. Al die mensen consumeren en dragen dus stuk voor stuk hun steentje bij aan de verandering van het klimaat. Hoewel onduidelijk is hoeveel bewoners de aarde werkelijk kan handhaven, staat vast dat elke baby een kostenpost is. Een beetje minderen, kan al een groot verschil maken.

De generator voor aan het balkon. Afbeelding: JONATHAN GLOBERSON

Hip besparen
Energie besparen klinkt niet zo heel aantrekkelijk. Spaarlampen zijn nu immers niet de meest hippe attributen in huis en kou lijden is ook heel akelig. Gelukkig werken wetenschappers en ontwerpers hard aan andere oplossingen waarin energiebesparing, esthetiek en comfort samenkomen. Wat dacht u bijvoorbeeld van deze generator die de kracht van wind en zon omtovert tot stroom en gemakkelijk aan het balkon kan worden gehangen? Of zonnepanelen die u op elk gewenst oppervlak kunt sprayen? U gaat een dagje op het strand liggen en sprayt uw handdoek in met de zonnepanelen. Aan het eind van de dag bent u helemaal ontspannen en kunt u uw mobiele apparaten aan uw handdoek opladen. Handig! Een oplossing waar wij persoonlijk helemaal vrolijk van werden, is de Bloom Box. Oftewel: energie in een doosje. Het kistje is ongeveer net zo groot als een grapefruit en aan de binnenkant vindt een chemische reactie plaats die een heel huishouden van energie kan voorzien. Die reactie belast het milieu niet en is ook nog eens heel duurzaam (zand is het belangrijkste bestanddeel). Grote bedrijven als Google en eBay gebruiken de Bloom Box al en de kans is groot dat ook particulieren in de toekomst overstag gaan. Nu kost de Bloom Box nog zo’n 700.000 tot 800.000 dollar, maar in de toekomst gaat dat veranderen en moet het doosje al voor 3000 dollar beschikbaar zijn.

Een ander menu
Een groot deel van het voedsel dat wij mensen naar binnen werken, is zeer slecht voor het milieu. Alleen de kilo’s vlees die we wekelijks verorberen zijn al goed voor flink wat extra broeikasgassen. Uit onderzoek bleek enkele jaren geleden dat het vee wereldwijd goed is voor achttien procent van de totale uitstoot van broeikasgassen. Even ter vergelijking: wij met al onze auto’s, boten en vliegtuigen brengen ‘slechts’ dertien procent van de broeikasgassen in de lucht. De enorme uitstoot van het vee wordt veroorzaakt door een aantal factoren: ontbossing (ruimte maken voor weides en stallen, hierbij worden bomen en planten die CO2 opslaan vernietigd en komt het CO2 weer in de atmosfeer terecht) en het methaan dat ze zelf uitstoten. Bovendien verbruiken de dieren enorm veel water. Een slechte zaak: door klimaatverandering wordt dit zoete steeds kostbaarder. We hoeven niet per se allemaal vegetariër worden, maar opnieuw geldt: minderen kan geen kwaad. Kunt u echt niet zonder vlees? Dan zijn insecten misschien een oplossing. Ze belasten het milieu minder en zijn ook nog eens heel gezond!

De koe versus de sprinkhaan.


Efficiëntie
Veel wetenschappers en andere deskundigen voortdurend dat wij mensen heel veel dingen moeten gaan laten om klimaatverandering tegen te gaan. Maar als we slim zijn, hoeft dat niet eens. We moeten gewoon anders gaan denken en efficiënter met energie omspringen. Dus niet elke keer met de auto om een vergeten boodschap, maar alles in één keer halen. En onze computer afsluiten als we die niet meer gebruiken. Dat lijken druppels op een gloeiende plaat, maar niets is minder waard. Het schijnt bijvoorbeeld dat Amerikanen meer elektriciteitskosten hebben aan apparaten die op standby staan dan aan apparaten die ze ook daadwerkelijk gebruiken. En uit een onderzoek bleek onlangs nog dat efficiënt energieverbruik al snel resulteert in 70 procent minder energieverbruik. Kijk, dat schiet op!

Een betere wereld begint bij jezelf. Het is een oude slogan, maar hij klopt nog steeds. Of het genoeg is om onze planeet voor onheil te behoeden? Waarschijnlijk niet. Maar terwijl de politici met elkaar bakkeleien en sjeiks hun oliebronnen krampachtig vasthouden, kunnen wij alvast een duit in het zakje doen. Een expert merkte eens op dat klimaatverandering niet door maatregelen, maar enkel door een geheel nieuwe ethiek kan worden afgeremd. Die ethiek betreft voornamelijk de kwestie van vraag en aanbod. Zolang wij consumeren, blijven andere produceren. Hoewel politici en bedrijven ons anders willen doen geloven, ligt het balletje eigenlijk de hele tijd al bij ons. Grote vraag: koppen we ‘m in?

Fout(je) gevonden? Meld het ons!
Bronmateriaal:
"10 Solutions for Climate Change" - Scientificamerican.com
"Meat: Making Global Warming Worse" - Time.com
  • moose

    “Klimaatverandering wordt mede mogelijk gemaakt door enorme hoeveelheden CO2 in de atmosfeer.”
    In ZEER kleine mate!

    De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer is 0,039% waarvan 3% door de mens is toegevoegd (0,0012%). De natuurlijk produceert 97% meer CO2 dat de mens ooit gedaan heeft.
    O.a. waterdamp heeft een veel groter aandeel daarin. Een bewolkte dag is overdag koeler omdat de zon afgeschermd wordt. ‘s nachts blijft het warmer omdat de infrarood uitstraling van de aarde door wolken wordt tegengehouden.

    Variaties in de energie afgift van de zon, variaties in de baan van de aarde om de zon welke absoluut niet constant zijn hebben een veel groter invloed op ons leefklimaat. Waarom is het hier ‘s zomers warmer dan ‘s winters? Omdat de aarde zo’n 23,5 graad gekanteld is t.o.v. de baan om de zon en die kleine variaties (in afstand van ons land tot zon) geeft ons de seizoenen en variaties in het klimaat.

    De mens heeft praktisch geen invloed.

    Ik heb geen kinderen maar waar slaat het op om voor te stellen dat een gezin niet meer dan 1 kind mag? Las ik hier niet onlangs dat het laten ontploffen van atoombommen goed voor het klimaat zou zijn?

    Dit soort en andere zaken geeft duidelijk aan dat men (z.g. klimaat wetenschappers) volledig de weg kwijt zijn.

    Wanneer belicht deze site en zijn journalisten eens alle kanten van dit klimaat verhaal? Zoals het een goed journalist betaamt dient deze persoon kritisch vragen te stellen en alle mogelijkheden te onderzoek ipv als een kip zonder kop dit klimaat sprookje vol te houden.

    Lees ook eens: http://wattsupwiththat.com/, http://climatechangedispatch.com/, http://www.klimatosoof.nl/ enzovoort enzovoort en laat ook de andere kant eens zien! Maar blijft niet als een CO2 schaap mee blaten met iets waarvan absoluut niet bewezen is hoe het precies werkt.

    • Stephan

      Moose, ik zou graag ook iets zien van de “andere” kant. Maar dan dus wel peer-reviewed en gepubliceerd.
      Websites die basiskennis totaal uit hun verband rukken om zo hun punt te maken heb ik geen enkele behoefte aan. (Ik doel in dit geval op de snellere groei van planten bij hogere concentraties CO2; om daar de conclusie aan te verbinden dat meer CO2 goed voor ons is, is ronduit kortzichtig en belachelijk.)

      • Annemieke Schwartz

        Gisteren had ik hier een link geplaatst naar deze site. Is nooit gepubliceerd. Heb misschien is misgedaan daarom maar de naam van de site zodat je zelf kan zoeken wat je wil. 850 Peer-Reviewed Papers Supporting Skepticism of “Man-Made” Global Warming (AGW) Alarm.
        Er wordt hier de indruk opgewekt alsof skeptici een zooitje ongeregeld zijn dat nog nooit iets op papier heeft gezet. Ofwel volgt men dan het debat niet en kent men dus geen enkele auteur, ofwel volgt men gewoon de pers en daar hoor je nooit een tegengeluid en kan je dus nooit skeptische auteurs lezen en kennen. Richard Lindzen bv heeft meer dan welke klimatoloog gepubliceerd en zelfs in Nederland lopen professoren rond gelijk een Bas van Geel.

        • Stephan

          Reacties met links worden volgens mij structureel niet geplaatst. Ik kan me diverse reacties van mijn hand herinneren die in het niets zijn verdwenen. Normaal gesproken volstrekt neutraal, zoals een directe link naar de bronnen.
          Ik zal gaan zoeken.

          • Rocker

            Klopt, dat lukt niet…

          • Stephan

            En toch zie ik diverse mensen links posten, bijvoorbeeld al die spam hieronder… 1 enkele link naar Physorg had ook geholpen.

            Kan iemand van Scientias dit ophelderen?

          • Philip

            Doe de moeite voor het net op te gaan ventje, doe de moeite om te lezen, interpreteren en concludeer dan zelf wat waar of niet waar is.

            Die links is geen SPAM, het zijn stuk voor stuk wetenschappelijke papers in verband het klimaat…U wilde links en u hebt ze, nu nog gaan wenen ook nog, ondankbaar ventje.

            Het enige dat die globale klimaat hoax heeft opgebracht zijn miljarden Euro’s.
            Heel veel papers van de laatste tien jaar, gingen allen over het klimaat, 1 ding hebben ze allen gemeen, de mens komt er zelden in voor, samen met co2.
            Want, mensen en Co2 vind je meestal terug in de laatste aliens, dat moet zo gedaan worden, anders werden die stukken nooit of te nooit gepubliceerd.

          • Stephan

            Philip, persoonlijke aanvallen getuigen niet van intelligentie.
            Ik moet eerlijk zeggen dat ik de meeste van je posts al niet eens meer lees en dat ik al helemaal niet van plan ben om er ook nog maar op te reageren. Er valt simpelweg geen discussie te voeren.

            Als je mijn reactie nogmaals zou lezen, dan zie je wat de daadwerkelijke vraag is. Ik nam dat bericht simpelweg als voorbeeld. Desalniettemin, dit is spam in mijn ogen.

          • Philip

            Als u mijn paper links in het verband klimaat SPAM noemt, dan laat u nu wel heel goed zien hoe kleinzierig je wel niet bent.
            Hier wel de felle komen uithangen, maar Mr doet niet de moeite het net op te gaan, opzoek naar sceptische klimaat papers, past het niet in het plaatje misschien.

            Ik ben verdorie 1.30u bezig geweest en de archieven in gegaan, omdat ik weet dat enkel een link posten niet veel helpt, mensen zijn lui, gemakzuchtig.
            En het is heel erg jammer, dat de archieven maar een jaar of 2-3 terug de tijd in gaan, want als ik al die papers van de afgelopen 10-12 jaar er bij zou nemen, dan zijn de sceptische papers in de meerderheid.

            Global warming is and stay a global HOAX….in het leven geroepen door dictators, in het leven geroepen door politieke instanties, die dan wetenschappers gaan betalen om hun gelijk maar te kunnen krijgen.

            Niemand gelooft zomaar iets, alleen als het van de politiek komt, als het van hun betaalde wetenschappers komt…Hoe dom is men dan wel niet.
            Trouwens, zulke papers vind je zelden tot nooit in de main stream media, waarom, omdat die politieke instanties die zelfde media gebruiken om hun stem te laten horen, ze zijn verdorie betaalt er voor.
            Alles wat niet past in het politieke plaatje, komt zelden tot nooit in de main stream media.

            En weet je wat, de mensen in de straat geloven allang die klimaat HOAX niet meer, ze geloven zelfs niet meer dat het klimaat veranderd, omdat die politiekers met hun betaalde schoothondjes niets anders doen dan leugens verkondigen..het is een doctrine die moet gevolgd worden, dit gaat ten koste van U en Ik.

            Al wat die klimaat HOAX heeft opgebracht zijn miljarden Euro’s.
            Mensen betalen van vandaag op morgen X% Eco tax, bedrijven-landen die elkaar Co2 emissies gaan verkopen, met grootschalige fraude tot gevolg.
            Nog meer ongezonde en onveilige werkomstandigheden, nog meer kanker gevallen etc.. tot gevolg.
            Als Argon lasser weet ik meer dan ook waarover ik het heb, voor die klimaat HOAX was ons afzuig systeem dat er voor zorgde dat we niet in het stof moesten werken-lassen perfect, alles ging naar buiten toe.
            Sinds de bedrijven CO2 emissies moeten betalen, zijn er nieuwe afzuig systemen geïnstalleerd, met als gevolg dat we nu iedere dag in het fijn stof kunnen werken, er gaat niets meer weg.

            Maar buiten als er 70 deeltjes per kupe lucht te vinden zijn, is er hier smog alarm en mogen de auto’s nog maar 70km gaan rijden, met als resultaat: nog meer smog ophoping, gezien lagere snelheden er ook veel minder lucht word verplaats, nog meer energie verbruik door die lagere snelheden, duurt ook vele keren langer voor u bent aangekomen waar u wilt aankomen.
            resultaat, nog meer smog ophoping en dus ook meer energie verbruik.
            Touring wegenhulp komt hier al een paar jaren mee uit, ik doe dat al de voorbije 10-12 jaar.

            En let op he, buiten 70 deeltjes, binnen met mijn werk zitten we tussen de 120-160 deeltjes, maar dan is er niets aan de hand, stelletje Hypocrieten.

          • Stephan

            Ik probeer mezelf altijd voor ogen te houden dat in een discussie de andere partij zichzelf als net zo logisch en rationeel ziet als ik mezelf zie. Alleen al door hier bij stil te staan, leidt dit tot meer begrip voor de standpunten van de tegenpartij in mijn ogen.
            In het klimaatdebat wordt je (in mijn ogen) door de tegenstanders al heel snel veroordeeld tot het kiezen van een kant, pro of con. Een kritische kanttekening t.a.v. een “tegenstander” betekent normaal gesproken dat je absolute “believer” bent.
            Op deze manier is er geen redelijke discussie meer mogelijk. Ikzelf ga ervan uit dat de waarheid ergens in het midden ligt, dat is ook de reden dat ik ook hier graag meer kritische artikelen zou willen zien (leest u nog even mijn allereerste reactie op Moose hier bovenaan).

            Hoe de politiek aan de slag gaat met wetenschappelijk onderzoek is over het algemeen dramatisch. Men vergeet veelal de context en de voorwaarden binnen het onderzoek, om het vervolgens geheel uit zijn verband te rukken en een politiek statement te maken. Zolang men denkt het aan “zijn” kiezers te kunnen verkopen is het allemaal goed.

            Ten slotte een kritische kanttekening aan uw zijde: Hoe denkt u te weten wat ik lees en bekijk? Ik begrijp dat mijn opmerking over spam kwaad bloed heeft gezet, en dat spijt mij dan. Maar een persoonlijke aanval helpt nooit.
            Ik zie een onsamenhangend geheel bij elkaar ge-copy -pasted, wat in deze context door mij als spam werd betiteld.

          • Philip

            Het spijt me als ik wat hard over kom, maar ik voelde me heel zeker in mijn gat gebeten, zeker als u al die links, al is die text coppy pasta Spam gaat noemen, ik heb er verdorie mijn tijd in gestoken, iets wat de meeste mensen niet doen trouwens.
            Die text is er bij omdat de meeste mensen de moeite niet doen, nu hebben ze links en een stukje text, waaruit zo al blijkt dat de mens maar een klein onderdeel is van het klimaat.

            Niets of niemand zal mij trouwens horen beweren, dat wij mensen geen invloed zouden hebben op het klimaat, want dat hebben we mensen wel…maar fytoplankton heeft dat evenzeer.
            Denk maar aan die grootsteden en industrie parken, of denk maar aan die vele beton en asfalt in grootsteden, donkere daken bv…zijn allen elementen die er voor zorgt dat die zgn warmte bellen, nog warmer worden.
            Daarom dat de nachtelijke min temps hoger uitvallen dan *normaal* omdat s’nachts die beton en asfalt die warmte wat het in de dag heeft opgeslagen, ‘s nachts weer gaat afgeven.
            Ik heb het dan nog niet over het massaal kappen van bomen en bossen, het aanleggen van reusachtige dammen, de rivier stromingen hebben veranderd etc…terra misvorming.
            Dit alles heeft rechtstreeks invloed op het micro klimaat, dus uiteindelijk ook het globaal klimaat.
            Dus wij mensen zijn zeker mede verantwoordelijk dat het klimaat veranderd, dat die veranderingen extremer worden…maar daar blijft het dan ook wel bij.
            Al de rest zijn natuurlijke en kosmologische invloeden, die veel meer invloed hebben op ons aards klimaat dan wij nietige mensjes.

            Wij zijn maar een speelbal van het universum, wij zijn daar maar een heel klein onderdeeltje van, dit houd in dat we ons moeten aanpassen aan de kosmologische en aardse grillen.
            Adapt or die out, its the main law off nature.

          • moose

            Top man!

  • Annemieke Schwartz

    Er zit in een kubieke meter lucht ongeveer 380 moleculen co². Een zeer armzalige broeikasgas. Er zit ook een verschrikkelijke hoeveelheid methaan in, namelijk anderhalf deeltje. Maar ook totaal verwaarloosde gasmoleculen namelijk vijftigduizend moleculen diwaterstofoxide. Een zeer krachtig broeikasgas. Daar 2/3 van de aardoppervlakte bestaat uit de vloeibare vorm van dit gas, spreekt het vanzelf dat een kleine variatie in de toevoer van energie een grote variatie van dit gas kan bewerkstelligen.
    Is het op dit moment nu verschrikkelijk warm? Nee, uit ijskernboringen vanop Groenland kan men exact de temperatuur reconstrueren. De warmste periode tijdens dit interglaciaal, de warme periode tussen twee ijstijden, en de periode waarin we nu leven , het Holoceen, is niet nu, niet in de warmere periodes van het Middeleeuws Klimaatoptimum of de Romeinse warme periode, noch de zeer warme periode tijdens de Minoische beschaving, maar zo’n 8000 jaar geleden zo’n 6000 BC tijdens het Atlanticum. Sindsdien zijn we met ups en downs langzaam terug naar een ijstijd aan het glijden.
    Gaat deze ‘klimaatverandering’ dan nu ontzettend snel zoals men ons wil doen geloven? Nee, in dit Holoceen zijn periodes voorgekomen waarbij de temperatuur steeg met 10°C in 260jaar , maar ook daalde. Daar stelt onze o,8°C in honderd jaar niets bij voor en is ook nog eens een herstel uit het Maunder- en Daltonminimum, twee kleine ijstijdjes die door een magnetisch zwakke zon werden veroorzaakt.
    Zoals ik deze week al meldde is er ook geen temperatuurstijging in Nederland gemeten. Als je de historische data raadpleegt tenminste. Ga je bij Nasa Giss te rade dan is er een stevige opwarming bezig in Nederland. Blijkbaar een gevolg van de ‘correcties’ die men nodig vond te moeten toepassen op de data. Daardoor belanden we bij Nieuw Zeeland. Dit land van schapen en dus methaanproductie heeft wetten aangenomen om de veestapel drastisch te beperken omdat de temperatuurstijging erg drastisch was. Het NIWA stelt nu dat de klimaatopwarming er nauwelijks op te merken is en dat Dr. Jim Salinger, niet geheel toevallig werzaam bij de Climategate broederschap Hadley CRU, de hand had in de ‘correctie’ die blijkbaar moest gedaan worden om ons met een klimaatprobleem op te zadelen.

    Zijn we nu met teveel. Waarschijnlijk wel. Maar de Klimaatadepten moeten maar bepalen welke volkeren de grootste bijdrages leveren tot het ‘klimaatprobleem’.

    • Rocker

      @ Annemieke Swartz. Ik hou het kort vandaag. :-)
      Wat veelzeggend is het dat je denkt dat er in een m3 lucht ongeveer 380 moleculen CO2 zitten. Dat zijn geen 380, maar 380 ppmv moleculen. Wat dat betekent zoek je zelf maar op. Of beweer je dat er 1.000.000 miljoen moleculen zitten in 1 M3?

      Dit is overigens de laatste keer dat ik reageer op je reacties. Het zou bijna een dagtaak worden en dat heb ik er niet voor over.
      Veel plezier nog.

      • Rocker

        Zoals je zo mooi zei ERRATUM: 1.000.000 moleculen, niet 1.000.000 miljoen :/

        • Schwartz

          Het is inderdaad “per miljoen deeltjes zijn er …” enz. Gisteren stopte ik expres de fout 1866 in mijn bericht. U had het daarna over 1868, wat correct was, en waardoor bewezen werd dat je het opgezocht had. Toch beweerde u dat het een leugen was. Vreemd…

          • Rocker

            Inderdaad opgezocht en tot de conclusie gekomen dat het hier ging om een Nederlands temperatuur record. Dus niet bruikbaar voor een gemiddeld Wereld temperatuur… Weeranomalies voor een klein gebied zijn irrelevant voor een meting van het Wereldklimaat.
            Voorbeeld is de enorme hittegolf van de zomer in Moskou, terwijl het in Nederland een gewoon zomertje was. Je kan de gegevens van één jaar op één plaats gewoon niet als voorbeeld gebruiken voor het wereldgemiddelde over een lange periode.

            Dit soort gegoochel met cijfers maakt de hele klimaatsceptici beweging erg ongeloofwaardig. Je reactie zal wel zijn dat klimaatwetenschappers ook goochelen met cijfers, wat je zegt ben je zelf is ook een bekende benadering als je je gelijk niet kan krijgen.

            Shit heb ik toch weer gereageerd, ik heb me nog zo voorgenomen dat niet meer te doen. :-(

          • Schwartz

            Dit was een voorbeeld dat de bewering als zou ‘de opwarming’ in Nederland ontzettend hard toegeslagen hebben, niet klopt. 1868 was de top van een golving, net als 1936 en het laatste decennium. Dit is data en geen loze bewering.
            De wereldtemperatuur wordt nu opgemeten door satelieten. Dit is een scanning van grondtemperaturen. De termometer temperaturen zijn luchtemperaturen. Dat zijn al appels en peren. Sinds dat men met goede satelieten meet is er een status quo gemeten, zelfs een lichte daling.

          • moose

            Wat denk je van het IPCC? Die staan er om bekend om in hun rapporten stevig te goochelen. Iets met gletsers en verdwenen zijn on 2035 oid en Nederland wat 55% onder zee niveau zou liggen… Dat heeft het IPCC en alle klimaat wetenschappers volledig ongeloofwaardig gemaakt. En bracht de politieke (en financiele) agenda boven water.

  • Florent Huyghe

    moose die info is niet mis.flor

  • Philip

    Een onderzoek door Cornell Universiteit wijst uit dat de baan van de Maan om de Aarde een verandering heeft ondergaan.

    http://arxiv.org/PS_cache/arxiv/pdf/1102/1102.0212v3.pdf

    On the anomalous secular increase of the eccentricity of the orbit of the Moon

    http://arxiv.org/abs/1102.0212

    • Rocker

      Interessant artikel door deze onderzoekers van de universiteit van Bari. Leuk dat ze niet weten waardoor de baananomalie van de maan die ze hebben gevonden wordt veroorzaakt, maar wel waardoor hij niet wordt veroorzaakt. Met name een grote planeet zoals Tyche/Nemisis/Planet X worden als niet reëel benoemd. Dus staat er hen nog veel onderzoek te wachten.

      Maar waarom heb je dit artikel hier gepost? Het heeft totaal geen connectie met het onderwerp van deze thread.
      Je wilde het zeker kwijt maar wist niet waar, dus dan maar hier. ;-)

      • Philip

        De Maan heeft invloed op de Aarde en haar klimaat, vandaar;)
        Trouwens, als de maan haar baan afwijkt, maakt niet uit voor welke redenen, dan gaan de aarde en maan aan elkaar gaan beginnen te trekken.
        Op deze manier veranderd de baan of beweging niet alleen van de maan maar ook van de Aarde…dit heeft dan uiteindelijk weer invloed op het globaal klimaat.
        Beide hemellichamen houden elkaar in balans, als die balans weg is, dan heeft dit invloed op beide hemellichamen.
        Nu, als ik nu kijk naar de toename en hevigheid van zowel geologische als vulkanologisch activiteit…..dan zou dit wel eens een extra indicatie-reden kunnen zijn.
        Zoals wel vaker, er is niet alleen wat aan de hand boven onze hoofden, ook onder onze voeten word het onstuimig en onvoorspelbaar.

        • Schwartz

          De vergroting van de baanomloop van de maan wordt veroorzaakt door de vertraging van de draaiing om de as van de aarde. Deze vertraging wordt veroorzaakt door de getijde werking. Sinds het jura zijn we zo al bijna dertig dagen kwijtgespeeld. Ik heb het artikel in de link niet gelezen en ik weet dus niet of het over dit fenomeen gaat. De maan verwijdert zich ongeveer 3cm per jaar van de aarde
          Geologische en vulkanologische activiteit wordt veroorzaakt door de continentendrift van Wegener. Er bestaan vermoedens dat het veranderend magnetisch veld van de zon inwerkt op het magnetisch veld van de aarde en alzo een golf van tectonische activiteit kan starten.

          • Rocker

            In het artikel waar Philip naar verwijst is daarmee al rekening gehouden. Het door u bedoelde effect word door de wetten van Newton en die van Einstein tot in detail beschreven. Ze hebben alleen een extra nog niet te verklaren afwijking gevonden in de excentriciteit van de baan van de maan. Daarvoor hebben ze nog geen verklaring gevonden. Vele verklaringen, zoals een planeet voorbij Pluto (Tyche/Nibaru), een ring van kleine hemellichamen, zwaartekrachtveranderingen van de zon of de Aarde, zelfs toename van de massa van de maan door de accumulatie van dark matter en vele andere werden geprobeerd en verworpen.

  • Florent Huyghe

    in welke zin? Philip uitleg graag als kan.flor

  • ijstaartindeoven

    Mijn versterker staat altijd aan. Zet ik nooit uit, want iedere keer aan en uit is helemaal niet goed en een koude versterker klinkt ook niet goed. Laptop ook. Altijd slaapstand. Verbruikt dan zo weinig dat het de moeite niet is om iedere keer uit te zetten. En trouwens ook niet goed voor de levensduur van het apparaat.

    Maar ik betaal zo weinig aan elektra, dat ik maar één keer per jaar hoef te betalen.

  • Peter Van Herwijnen

    Ik ben het helemaal met A .Schwartz en Moose eens ,dat als je wat verder zoekt je teveel materiaal tegen komt je laat twijfelen en de hele hypothese over de “klimaatverandering ” nogal gammel maakt.Rocker mag misschien moe worden van het reageren op kritische mensen die niet blind in de polonaise van onheilsvoorspellers mee blijven lopen ,….t’ja, ik kan ‘m verzekeren dat “wij” hetzelfde gevoel hebben naar “jullie’, . Mvg, P.v.Herwijnen.

    • Rocker

      @Peter Van Herwijnen
      Het gaat er niet om dat ik moe wordt van het reageren op kritische mensen, graag zelfs. Ik ben zelf ook niet geheel kritiekloos, mocht deze indruk zijn ontstaan. Maar ze komen steeds met dezelfde slogans aan, nooit met zoals Stephan het terecht noemt peer-reviewed en gepubliceerde data. Slogans die al bewezen onjuist zijn. De big picture van door de mens veroorzaakte opwarming klopt mijns inziens en volgens vele, vele wetenschappers.

      Websites waarin veel misinformatie door elkaar wordt gehaald, opzettelijk vervormd tot onzinnige redenaties schieten als paddenstoelen uit de grond. Dat maakt het tot een shouting-match waarin ik geen zin heb.

      • Schwartz

        U beweert dus dat ik mijn beweringen niet kan staven? Ik daag u uit het peer reviewed artikel hier te plaatsen waarin aangetoond wordt dat de mens verantwoordelijk is voor global warming. Want dit bestaat niet en is dus nooit bewezen.

      • Braatsche

        Het is niet omdat veel, veel wetenschappers een consensus bereikt hebben, dat het ook daadwerkelijk zo is. Om Galileo te citeren: “Bij wetenschappelijke vraagstukken weegt de autoriteit van duizenden niet op tegen de nederige argumenten van een enkel individu”
        ofwel Einstein: “The only thing more dangerous than ignorance is arrogance.” Dat is wat er nu gebeurt: als men geen gefundeerde en door de falisificatietheorie geteste argumenten kan naar voren schuiven, dan zet men al gauw een grote klep op, en het is datgene dat door het IPCC en aanverwante instellingen gedaan wordt, om subsidies te kunnen blijven ontvangen, om pertinente onwaarheden te blijven “bewijzen”.

        • Schwartz

          Plus, de grootste doorbraken in de wetenschap zijn er gekomen doordat één enkel individu de algehele consensus over een onderwerp doorbrak en een erg controversiële hypothese naar voor schoof die uiteindelijk de waarheid bleek te zijn.
          Zoals Galileo, maar ook Darwin, Wegener, Einstein, of korter Alvarez en Smit met hun impacttheorie.
          En daarbij, het IPCC is niet opgericht om het klimaat te begrijpen, laat staan te beschrijven , maar enkel om de menselijke invloed erop te onderzoeken. Staat in hun statuten naar het schijnt. En het is dat wat ze doen: de menselijke invloed trachten te bewijzen en het klimaat dat in het verleden steeds weer veranderde , daar hebben ze geen boodschap aan.

  • Philip

    Cosmic ray

    http://en.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray&anno=2

    The influence of cosmic rays on terrestrial clouds and global warming

    Paper appeared in Astronomy & Geophysics, August 2000. Vol 41, Issue 4, pp 18-22.

    http://www.solarstorms.org/CloudCover.html&anno=2

    CLOUD – Cosmics Leaving OUtdoor Droplets

    Cosmic rays and cloud formation

    http://public.web.cern.ch/public/en/research/CLOUD-en.html&anno=2

    Giant Breach in Earth’s Magnetic Field Discovered

    http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/16dec_giantbreach/&anno=2

    Magnetic Portals Connect Earth to the Sun

    Oct. 30, 2008: During the time it takes you to read this article, something will happen high overhead that until recently many scientists didn’t believe in. A magnetic portal will open, linking Earth to the sun 93 million miles away. Tons of high-energy particles may flow through the opening before it closes again, around the time you reach the end of the page.

    http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/30oct_ftes/

    PS: ik heb het dan nog niet over de ruimtelijke dichtheid, naarmate we dichter naar het centrum van ons sterrenstelsel toe, des te meer de ruimtelijke dichtheid varieert-veranderd.
    We hebben een toename van zowel kometen als astroiden-meteoren, geologische en vulkalogische activiteiten, vulkanen die zomaar wakker worden of ontstaan, nieuwe geologische breuklijnen, de Aarde die overal aan het scheuren of in elkaar aan het zakken is.
    De planeten in ons gehele planetenstelsel ondergaan een extreme vorm van klimaatveranderingen……etc…etc…

    Kortom, er zijn meer bewijzen die duiden op een natuurlijke-kosmologische klimaatverandering, dan op een klimaatverandering enkel en alleen veroorzaakt door die op twee poten lopende arrogante apen.

    • Schwartz

      De invloed van kosmische straling op de bewolkingsgraad is de theorie van Svensmark, beschreven in het artikel ‘Henrik Svensmark (1998). Influence of Cosmic Rays on Earth’s Climate. Physical Review Letters 81: 5027–5030′.
      Wr kunnen deze kosmische straling terugvinden in fossiel hout. Bij een zwak magnetische zon kan de zonnewind de kosmische straling niet wegblazen en zal rechtstreeks doorkomen. Daarbij wordt meer koolstof ‘aangetikt’ in de atmosfeer en verandert in C14. Deze afwijkingen kunnen daarna gevonden worden in hout maar ook in veen.
      Als je zoekt naar ‘Publications – dr. B. (Bas) van Geel – University of Amsterdam’, vind je 206 papers met BvGeel als hoofd of medeauteur. Het is maar één van de vele fysische verschijnselen die pas de laatste jaren zijn ontdekt.

      SKEPTICI SCHRIJVEN GEEN PUBLICATIES?

      • Philip

        Mijn aller eerste these-analyse die ik geschreven had, is ondertussen al een jaar of 10-12 oud.
        Daarin had ik het over hoe het klimaat veranderde hoe extremer het werd, de toename van geologische en vulkanologisch activiteit, ons elektromagnetisch veld dat op ompolen staat, een toename van kosmologische straling, de ruimtelijke dichtheid etc..

        2 Jaar na die these, is de politiek op de kar gesprongen en hebben die klimaatverandering gelinkt aan Co2, menselijke oorsprong.
        Het originele VN Script luide de titel als volgt: de mens is heel waarschijnlijk mede verantwoordelijk dat het klimaat veranderd.
        Maar ze hebben er van gemaakt: de mens is alleen verantwoordelijk dat het klimaat veranderd.
        Zelf heb ik de mensen gewaarschuwd dat de politiek de strop nog meer rond de nek gaat aan stroppen, dat ze nu met allerhande Co2 taxen gaan afkomen…genoeg mensen hebben me persoonlijk voor van alles en nog wat uitgemaakt, al hoor en zie ik van die personen nu ook wel niets meer.

        Denk maar aan Al Gore en zijn politieke vriendjes, een nobel prijs voor de vrede als gevolg…dat is maar een politiek schouder klopje zo van, Goed gedaan Gore, we hebben de mensen met hun pezen te pakken, nu kunnen uw vier bedrijven wereldwijd Co2 emissies binnen rijven, zodat je nog meer miljarden kunt verdienen gebaseerd op opgeklopte leugens, gebaseerd op water en lucht.

        Mensen geloven dan NASA natuurlijk, maar weten niet dat NASA geen onafhankelijk bedrijf is, dat het betaalt word en instant word gehouden door politieke instanties.
        Beetje oftopic nu, Mensen geloven NASA als die zegt er is geen buitenaards leven, maar als Astronauten uit de biecht praten, toch niet de eerste de beste, dan worden deze zelfs niet gelooft.

        • Braatsche

          Beste Philip,

          inderdaad, het is inderdaad onbegrijpelijk hoe naïef sommige mensen kunnen zijn en zelfs kwaad worden dat je hetgene dat “de wetenschap” zegt, in twijfel trekt, ook al heb je degelijke argumenten die alles van tafel vegen wat de zogezegde consensus tegenspreekt. Mensen worden erin geluisd door de overheden waar ze bij staan. En dan maar klagen dat alles zo duur wordt. Het is zo frustrerend dat je keer op keer hoort van “CO2 limiet van dit naar beneden, CO2 limiet van dat naar beneden, auto’s zoveel, camionetten zoveel,… Terwijl CO2 op zich geen factor van belang is. Maar op TV en in de media hoor je nooit een kritische geest of wordt er met geen woorden over gerept, en als ze toch eens iets mogen zeggen, dan worden direct de clichés naar boven gehaald: u wordt betaald door de olie-industrie of u bent een negationist, … Duidt toch maar eens tot wat de wetenschap vandaag verworden is. Veel pseudo-wetenschappers die zich als klimaatgoeroe opwerpen en de politiek naar hun hand zetten (kassa-kassa), maar de gewone man die moet creperen om alles te kunnen betalen, en dat alles zogezegd vanuit het altruïstische gedachtegoed dat de mensheid moet gered worden van een ecologische ramp. Ik citeer even H.L. Mencken: “De wil om de mensheid te redden is vrijwel altijd een voorwendsel voor de wil over anderen te regeren”. Dat is wat er op dit moment gaande is. De mensen onder de knoet houden, ze klein houden, geen bewegingsruimte meer geven, politiek monddood maken. Vroeger had men de kerk die de waarheid in pacht had, vandaag wordt alles dat niet in die mainstream AGW gedachte past, als politiek incorrect beschouwd. Ik word er gewoon woest van.

          • Philip

            Tja, het is zo van: slikken of stikken.

  • Philip

    Man, volcanoes and the sun have influenced Europe’s climate over recent centuries

    An International research team has discovered that seasonal temperatures in Europe, above all in winter, have been affected over the past 500 years by natural factors such as volcanic eruptions and solar activity, and by human activities such as the emission of greenhouse gases. The study, with Spanish involvement, could help us to better understand the dynamics of climate change.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-volcanoes-sun-europe-climate-centuries.html

    6,000-year climate record suggests longer droughts, drier climate for Pacific Northwest

    The change in cycle regularity Abbott and his colleagues found correlates with documented activity of El Niño/La Niña. When the patterns became more intense, wet and dry cycles in the Pacific Northwest became more erratic and lasted longer, Abbott said.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-year-climate-longer-droughts-drier.html

    Carbon sink at South Pole has grown recently, historical collections reveal

    By studying collections of a marine bryozoan that date back to a famous 1901 expedition to the South Pole, researchers have found that those organisms were growing steadily up until 1990, when their growth more than doubled. The data, reported in the February 22 issue of Current Biology, a Cell Press publication, provide the highest-latitude record of a century of growth and some of the first evidence that polar carbon sinks may be increasing.

    He says the shift is most likely the result of ozone losses, which have led to an increase in wind speeds over the last decade. Those stronger winds are a boon to plankton, as they blow ice out of the way and drive greater circulation of surface waters.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-carbon-south-pole-grown-historical.html

    Relationship found between ancient climate change and mass extinction

    PhysOrg.com) — In the Late Ordovician Period of Earth’s geologic history, about 450 million years ago, more than 75 percent of marine species perished and Earth scientists have been seeking to discover what caused the extinction. It was the second largest in Earth’s history.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-relationship-ancient-climate-mass-extinction.html

    Worldwide sulfur emissions rose between 2000-2005, after decade of decline

    A new analysis of sulfur emissions appearing in the journal Atmospheric Chemistry and Physics shows that after declining for a decade, worldwide emissions rose again in 2000 due largely to international shipping and a growing Chinese economy. An accurate read on sulfur emissions will help researchers predict future changes in climate and determine present day effects on the atmosphere, health and the environment.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-worldwide-sulfur-emissions-rose-.html

    La Nina has a mind of her own

    What is La Niña and why does it matter?

    La Niña, “little girl” in Spanish, is the cool part of a naturally-occurring climate cycle called the El Niño/Southern Oscillation. El Niño is the warm part at the other end of that cycle. These shifts are governed, like much of the climate on the planet, by the relationship between winds and ocean surface temperatures. When trade winds, blowing from east to west across the Pacific, are strong, equatorial waters are very cool, signaling the arrival of La Niña. When these winds falter, ocean surface temperatures rise and signal the arrival of the warm sibling, El Niño (“Christ Child” in Spanish). These warm and cool pools expand and linger across much of the tropics for many months, causing dramatic shifts in worldwide temperature and rainfall patterns over both the oceans and continents. These shifts happen every five to seven years and have been around for centuries.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-la-nina-mind.html

    New model changes view of climate change

    (PhysOrg.com) — Using new, high-resolution global ocean circulation models, University of Massachusetts Amherst geoscientist Alan Condron, with Peter Winsor at the University of Alaska, report this week that massive glacial meltwaters assumed to have flooded the entire North Atlantic 8,200 years ago, drastically cooling Europe, instead flowed thousands of miles further south. “These results dramatically affect our understanding of what causes climate change,” Condron says.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-view-climate.html

    Arctic climate variation under ancient greenhouse conditions

    Tiny organisms preserved in marine sediments hold clues about Arctic climate variation during an ancient episode of greenhouse warming.

    Based on reconstructions of Arctic climate variability in the greenhouse world of the Late Cretaceous, Southampton scientists have concluded that man-made global warming probably would not greatly change the climatic influence associated with natural modes of inter-annual climate variability such as the El Niño – Southern Oscillation (ENSO) or the Arctic Oscillation/ North Atlantic Oscillation (AO/ NAO).

    http://www.physorg.com/news/2011-02-arctic-climate-variation-ancient-greenhouse.html

    Antarctic sea temperatures cooled in Holocene but now rising: study

    The biological material in the sediments within the core gives a continuous profile of sea surface temperatures during the Holocene period, which extends back some 12,000 years from the present. This period has been characterized by a warm and relatively stable climate.
    The core indicates that surface ocean temperatures at the margins of the peninsula cooled by 3-4 °C over the past 12,000 years, which follows the decline of spring incoming solar radiation (insolation) in the area during that period due to shifts in the Earth’s orbit.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-antarctic-sea-temperatures-cooled-holocene.html

    Report: January US climate cold and dry

    AP) — January was colder than normal for the United States and, in a finding that will surprise many, also drier than usual.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-january-climate-cold.html

    Tropical Atlantic sees weaker trade winds and more rainfall: study

    Earth’s global temperature has been rising gradually over the last decades, but the warming has not been the same everywhere. Scientists are therefore trying to pin down how the warming has affected regional climates because that is what really matters to people, and to adaptation and mitigation strategies. Their efforts, however, had hit a roadblock because the necessary observations of the winds over the oceans were biased.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-tropical-atlantic-weaker-rainfall.html

    New discoveries improve climate models

    New discoveries on how underwater ridges impact the ocean’s circulation system will help improve climate projections.

    “Sea-surface temperatures in the North Atlantic and Arctic Oceans were much warmer during the mid-Pliocene warm period than they are today, but climate models so far have been unable to fully understand and account for the cause of this large scale of warming,” said USGS scientist Marci Robinson. “Our research suggests that a lower height of the Greenland-Scotland Ridge during this geologic age was a contributor to the increase of poleward heat transport.”

    http://www.physorg.com/news/2011-02-discoveries-climate.html

    La Nina helping direct winter storm to Midwest

    AP) — Millions of Americans raised on tales of great storms past now have one of their own to talk about – and something to blame: La Nina.

    http://www.physorg.com/news/2011-02-la-nina-winter-storm-midwest.html

    ‘Hidden plumbing’ helps slow Greenland ice flow

    Hotter summers may not be as catastrophic for the Greenland ice sheet as previously feared and may actually slow down the flow of glaciers, according to new research.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-hidden-plumbing-greenland-ice.html

    La Nina weather pattern to last for months: UN agency

    The weather pattern behind floods and extreme conditions in Australia, Asia, Africa and South America is one of the strongest ever and could last for four more months, the UN weather agency said Tuesday.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-la-nina-weather-pattern-months.html

    Scientists find that debris on certain Himalayan glaciers may prevent melting

    A new scientific study shows that debris coverage — pebbles, rocks, and debris from surrounding mountains — may be a missing link in the understanding of the decline of glaciers. Debris is distinct from soot and dust, according to the scientists.

    The finding is one more element in a worldwide political controversy involving global warming. “Controversy about the current state and future evolution of Himalayan glaciers has been stirred up by erroneous reports by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC),” according to the paper.
    “There is no ‘stereotypical’ Himalayan glacier,” said Bookhagen. “This is in clear contrast to the IPCC reports that lumps all Himalayan glaciers together.”
    Bookhagen noted that glaciers in the Karakoram region of Northwestern Himalaya are mostly stagnating. However, glaciers in the Western, Central, and Eastern Himalaya are retreating, with the highest retreat rates –– approximately 8 meters per year –– in the Western Himalayan Mountains. The authors found that half of the studied glaciers in the Karakoram region are stable or advancing, whereas about two-thirds are in retreat elsewhere throughout High Asia. This is in contrast to the prevailing notion that all glaciers in the tropics are retreating.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-scientists-debris-himalayan-glaciers.html

    Climate change study had ‘significant error’: experts (Update)

    A climate change study that projected a 2.4 degree Celsius increase in temperature and massive worldwide food shortages in the next decade was seriously flawed, scientists said Wednesday.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-climate-significant-error-experts.html

    Improved measurements of sun to advance understanding of climate change

    Scientists have taken a major step toward accurately determining the amount of energy that the sun provides to Earth, and how variations in that energy may contribute to climate change.

    http://www.physorg.com/news/2011-01-sun-advance-climate.html

  • Astu

    Persoonlijk word ik een beetje klimaat moe. Het is echt een wellus/nietus verhaal geworden.

    Daarnaast doet Scientias er goed aan elke week zo’n artikel te plaatsen aangezien het veel reacties en bezoekers trekt :D

    • Philip

      Dat hebt u id goed begrepen;)

      Eigenlijk zijn al these discussies nutteloos, de politiek met hun uitgekochte wetenschappers hebben uitgemaakt, dat Co2 door de mens het enige is dat een klimaatverandering aandrijft.
      Al de rest doet er voor die mensen allang niet meer toe, ze hebben beslist dat eco en co2 tax, en landen die elkaar co2 emissies gaan verkopen…op papier wel te verstaan…dat dit het klimaat dat veranderd kan kelderen, dat hiermee minder co2 in de atmosfeer terecht komt.

      Thans, er is meer Co2 in de atmosfeer nu dan pakweg 10 jaar geleden, het klimaat blijft veranderen.

      • moose

        Echter is aangetoond en bewezen dat de temperatuur niet in hetzelfde tempo is meegestegen. Kortom geen verband.

  • Vraag

    Het 1 kind beleid … Zeker weten dat dit werkt? Hoe zit het met de verhouding geboortes en het overlijden van mensen?

    En is het wel zeker dat het klimaat ‘verslechterd’? Want sommige onderzoekers zeggen juist dat er geen gigantische klimaatverandering veroorzaakt door ons, de mens, is. Maar dat we een nieuwe ijstijd/warmere periode ingaan…

  • Larry

    Zoals Astu al zegt openen artikelen over dit onderwerp meestal levendige discussies.
    Misschien is het voor sommigen aan te raden om na een lange vermoeiende werkdag eerst even tot rust te komen voordat er gereageerd wordt.
    Want wie weet kunnen oververhitte discussies òòk voor wereldwijd stijgende temperaturen zorgen… ;-)

    Persoonlijk ben ik ook van mening dat de vele rapporten die er over dit onderwerp naar buiten komen aan manipulatie onderhevig (kunnen) zijn.
    En ja, de gewone mens mag daarvoor het gelag betalen d.m.v. belastingen en wat dies meer zij.
    Er zullen vele factoren van invloed zijn op het klimaat en op hoe deze zich ontwikkelt.
    Door de reacties hier en de daarmee gepaard gaande verwijzingen kan een ieder die dat wil zich verder verdiepen en meer kennis opdoen.
    Waarvoor dank!

    Ook de mogelijkheid dat de kosmos van invloed kan zijn lijkt mij sterk het overdenken waard.
    Wat dat laatste betreft staat er een boeiend artikel op de site ‘Grenswetenschap’ onder de kop: Nibiru en het Einde van Oude Beschavingen?
    Of dat dè waarheid is mag een ieder voor zichzelf bepalen.

    Enjoy your knowledge and wisdom!

  • Koolzuur

    Ik dacht dat die flauwe kul afgelopen was , dus niet :)
    100000 om te herstellen :) hoe kom je erop?
    CO2 is juist goed voor ons.

    • Modular86

      Flauwe kul?? jij hebt het (led) licht nog niet gezien.. erg dwaas, nee, fatalistisch bijna.

      Wat mij nu zo ontzettend verbaasd, en boos maakt, is dat alle aandacht en pressie op de “domme” consument is gericht. Sommige zaken zijn té belangrijk om eenzijdig bij 1 partij neer te leggen.

      Als wereldwijs álle fabrieken verplicht de standby-functies uitbannen, dan besparen we wel zo’n gruwelijke hoeveelheid energie dat kyoto en de CO2-emissie ruim voor 2020 is gehaald.

      Mja, dan moet je boos doen tegen bedrijven, en dát willen ze niet! Waar een wil is, moet een weg gemaakt worden mensen.