Het gaat dan grofweg om 1,7 miljard mensen.

Tot die snelle inschatting komen onderzoekers van de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Hun bevindingen – die nog geen peer-review hebben ondergaan – zijn hier terug te lezen.

Diabetes
Het nieuwe coronavirus dat eind vorig jaar in China opdook – en inmiddels officieel wordt aangeduid als SARS-CoV-2 – blijkt met name een risico te vormen voor ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Die conclusie kan al spoedig worden getrokken als men kijk naar de patiënten die uiteindelijk met zeer ernstige en niet zelden fatale symptomen op de intensive care belanden. Zo blijken bijvoorbeeld mensen boven de zeventig en mensen die kampen met een hoge bloeddruk of diabetes, door toedoen van SARS-CoV-2 vaker ernstig te ziek te worden.


Het zijn deze mensen die je met name tegen het virus in bescherming wil nemen. Onder meer door ze straks – als er een effectief en veilig vaccin voorhanden is – als eerste te vaccineren. Maar over hoeveel mensen hebben we het dan precies?

Methode
Om daar meer zicht op te krijgen, bogen onderzoekers zich over twee datasets. De eerste is afkomstig van de VN en schat voor elk land wereldwijd in hoeveel inwoners het dit jaar heeft. De tweede is het zogenoemde Global Burden of Disease-onderzoek (GBD) uit 2017. In dit onderzoek wordt beschreven met welke gezondheidsrisico’s mensen op nationaal, regionaal en wereldwijd niveau te maken hebben. De onderzoekers zochten in de laatstgenoemde dataset naar ziekten die reeds in verband worden gebracht met een ernstiger ziekteverloop na infectie door het nieuwe coronavirus (zie kader). Vervolgens stelden ze voor individuele landen vast hoeveel mensen er met die ziekten te maken hadden. Ook berekenden ze – opnieuw op basis van deze datasets – hoeveel mensen er puur vanwege hun leeftijd een grotere kans hebben om door toedoen van SARS-CoV-2 ernstig ziek te worden.

Voor dit onderzoek identificeerden wetenschappers talloze ziekten die de kans op ernstige symptomen na infectie door SARS-CoV-2 vergroten. De ziekten deelden ze in elf categorieën in. Te weten: HIV/AIDS, Tuberculose, vormen van kanker die het immuunsysteem direct onderdrukken, vormen van kanker waarbij de behandeling het immuunsysteem mogelijk onderdrukt, hart- en vaatziekten, COPD, cirrhosis en andere chronische leverziekten, diabetes, chronische nierziekten, chronische neurologische stoornissen en sikkelcelziekten.

Uit het onderzoek blijkt dat naar schatting 1,7 miljard mensen wereldwijd vanwege hun hoge leeftijd en/of een chronische aandoening een grotere kans hebben om ernstig ziek te worden zodra ze het nieuwe coronavirus oplopen.


Verschillen
Op regionaal niveau bleken er wel grote verschillen te zijn tussen de omvang van het deel van de populatie dat een grotere kans heeft om na infectie door SARS-CoV-2 ernstig ziek te worden. Zo ging het in Afrika bijvoorbeeld om zo’n 16 procent van de populatie, terwijl men in Europa uitkwam op een gemiddelde van zo’n 31 procent van de populatie. Dat laatste is volgens de onderzoekers te wijten aan het feit dat in Europa veel ouderen te vinden zijn die bijvoorbeeld kampen met hart- en vaatziekten en diabetes. En ook op nationaal niveau waren de verschillen groot. Zo bleek het deel van de bevolking dat een verhoogde kans heeft om ernstig ziek te worden na infectie door het nieuwe coronavirus in sommige Afrikaanse landen – zoals Zuid-Afrika – aanzienlijk groter te zijn. Het is te wijten aan het feit dat HIV/AIDS helaas nog veel in deze landen voorkomt, zo schrijven de onderzoekers.

Afbeelding: LSHTM.

Implicaties
“De kans op een ernstige COVID-19-ziekte is groter voor ouderen en mensen met onderliggend lijden,” stelt onderzoeker Rosalind Eggo. “Naarmate de COVID-19-pandemie vordert, overwegen landen om de meest kwetsbare mensen af te schermen. Maar er is op dit moment weinig zicht op het aantal mensen dat afscherming nodig heeft. Wij proberen dat gat in onze kennis op te vullen. Hoewel onze resultaten voorlopig van aard zijn, hopen we dat deze studie landen wereldwijd helpt bij hun inspanningen om spoedig effectieve maatregelen te treffen.”

Meer onderzoek
Wel moet worden opgemerkt dat het grove inschattingen betreft. Zo erkennen de onderzoekers bijvoorbeeld dat ze in hun studie mogelijk nog niet alle risicofactoren hebben meegenomen. Zo hebben ze bijvoorbeeld mensen met een hoog BMI en mensen die roken niet meegeteld. Of het meetellen van deze mensen zou leiden tot een aanzienlijk hogere schatting is weliswaar twijfelachtig, maar het is wel belangrijk – zo stellen de onderzoekers – om helder te krijgen in hoeverre zij werkelijk een hoger risico lopen op een ernstig ziekteverloop na infectie door SARS-CoV-2.

Kortom: er moet nog veel werk verzet worden. Dat onderschrijft ook Andy Clark, hoofdauteur van het onderzoek. “Het beschermen van kwetsbare individuen en beperken van de druk op gezondheidsstelsels is cruciaal tijdens een pandemie. Onze voorlopige inschattingen zijn een nuttige eerste stap en voorzien ons van een snel overzicht van het aantal mensen dat volgens de huidige richtlijnen een verhoogd risico loopt. Maar meer onderzoek is nodig om te begrijpen wie van deze mensen de grootste risico’s lopen. Sommigen zullen heel kwetsbaar zijn, terwijl anderen slechts een iets verhoogd risico lopen.” Meer inzicht in voor wie het virus nu werkelijk gevaarlijk is, is van cruciaal belang. Alleen door kwetsbare mensen te identificeren, kunnen landen deze immers ook de bescherming bieden die ze – mogelijk nog geruime tijd – nodig zullen hebben.