Wetenschappers hebben op het eiland gereedschappen ontdekt die meer dan 100.000 jaar oud zijn. Het betekent dat het eiland 60.000 jaar eerder dan gedacht al bewoond werd. Maar door wie?

Lang dachten onderzoekers dat moderne mensen ergens tussen 40.000 en 60.000 jaar geleden als eersten voet op Sulawesi zetten. Maar die theorie moet nu worden herzien. Wetenschappers hebben tal van stenen gereedschappen ontdekt die tussen de 118.000 en 194.000 jaar oud zijn.

Net als Flores?
Homo floresiensis is een heel kleine mensachtige. Lang werd er getwijfeld of het wel om een nieuwe soort ging; het kon toch ook een modern mens met dwerggroei zijn? Recent onderzoek schoffelt dat idee onderuit. Het stelt dat H. floresiensis afstamt van een eerdere Aziatische Homo erectus-populatie. Een deel van die populatie zou op Flores zijn beland en daar is hun lichaam en brein gekrompen. Mogelijk was het oorspronkelijk grote lichaam van deze populatie niet voordelig op het eiland en werden de mensachtigen daarom kleiner. Geïsoleerd levend op een eiland dat andere eisen aan de mensachtigen stelde dan de wereld daarbuiten, zouden de mensachtigen zich geleidelijk aan steeds meer zijn gaan onderscheiden van hun voorouders en zou zo uiteindelijk een nieuwe soort zijn ontstaan.

Vragen
Het roept een hoop vragen op, zo stelt onderzoeker Gerrit van den Bergh. “Het lijkt er nu op dat er voordat moderne mensen voet op het eiland zetten, veel eerder een pre-moderne mensachtige op Sulawesi was.” Maar welke mensachtige was dat dan? Tot op heden zijn in het gebied waar de onderzoekers de gereedschappen terugvonden geen fossiele resten van mensachtigen teruggevonden. En dus blijven de makers van de gereedschappen onbekend.

Flores
Volgens Van den Bergh is het mogelijk dat er op Sulawesi – net als op Flores zo’n tien jaar geleden de fossiele resten van Homo floresiensis (alias ‘de hobbit’ werden teruggevonden – in de (nabije) toekomst resten van een pre-moderne mensachtige worden ontdekt. “Sulawesi kan net als Flores een natuurlijk laboratorium voor menselijke evolutie onder geïsoleerde omstandigheden zijn geweest,” stelt hij (zie kader).

Het is bovendien niet ondenkbaar dat op andere eilanden in de omgeving ook nog fossiele resten van oude mensachtigen verborgen liggen. Wanneer onderzoekers die vinden, kunnen we mogelijk een beter beeld krijgen van de verspreiding van oude mensachtigen in dit gebied.