stenen

Archeologen hebben in Panama 4000 jaar oude stenen ontdekt die ooit toebehoord hebben aan een sjamaan. De vondst is bijzonder: het is het oudste bewijs van sjamanistische praktijken in het zuidelijke deel van Centraal-Amerika.

De onderzoekers deden hun ontdekking nabij Boquete, een klein stadje nabij de grens met Costa Rica. In totaal vonden de archeologen twaalf stenen terug.

Leeftijd
Onder de stenen lag houtskool die na koolstofdatering 4800 jaar oud bleek te zijn. In dezelfde laag als waarin de stenen werden teruggevonden, troffen wetenschappers ook houtskool aan. Deze zou 4000 jaar oud zijn. De archeologen gaan er daarom vanuit dat ook de stenen hier 4000 jaar geleden werden neergelegd. “Er is geen bewijs dat suggereert dat iemand een gat heeft gegraven en de stenen op een later tijdstip heeft begraven,” vertelt onderzoeker Ruth Dickau, van de universiteit van Exeter. “Het feit dat de stenen in een strakke stapel zijn teruggevonden wijst erop dat ze hoogstwaarschijnlijk in een zakje of mandje zaten.” Dat zakje of mandje is vergaan.

De twaalf stenen (met verschillende aanzichten). Afbeelding: A 4,000-year-old shaman’s stone cache at Casita de Piedra,
western Panama / DOI 10.1007/s12520-012-0112-5.

De twaalf stenen (met verschillende aanzichten). Afbeelding: A 4,000-year-old shaman’s stone cache at Casita de Piedra,
western Panama / DOI 10.1007/s12520-012-0112-5.

Bijzondere stenen
Maar hoe weten de archeologen nu dat deze stenen aan een sjamaan of genezer hebben toebehoord? Ze baseren die conclusie onder meer op de samenstelling van de stapel stenen. De stapel bestaat namelijk uit uiteenlopende soorten stenen die stuk voor stuk bijzonder zijn om te zien. “Een fascinerend aspect van deze vondst is dat dit geen gewone stenen, maar stenen en kristallen zijn die over het algemeen geassocieerd worden met voorraden goud in Panama en Centraal Amerika,” vertelt geoloog Stewart Redwood. Bij de stenen zijn echter geen gouden objecten teruggevonden. “En er is geen bewijs dat deze stenen tijdens de zoektocht naar goud verzameld werden, aangezien de stapel stenen 2000 jaar ouder is dan de eerste gouden objecten uit Panama. De verzamelaar van deze stenen had klaarblijkelijk wel oog voor ongebruikelijke stenen en kristallen die een speciale betekenis hadden die wij nu niet meer kunnen achterhalen.”

Bovendien weten we dat sjamanen werkzaam onder inheemse groepen die nabij de vindplaats van de stenen, leefden, stenen gebruikten tijdens hun rituelen. Dat schrijven de onderzoekers in hun paper. Met name stenen met een kristalstructuur werden veel gebruikt: ze worden in veel verhalen van deze inheemse volken in verband gebracht met transformerende gebeurtenissen en ervaringen.