periodiek systeem

Als er iets compleet en tegelijkertijd nietszeggend is, dan is het het periodiek systeem der elementen wel. Al die cijfertjes en lettertjes: wat moet u ermee? Een filmproject laat al die elementen nu tot leven komen en maakt het periodiek systeem weer interessant.

Op mijn middelbare school hing hij ergens tegen de achterwand: een poster met daarop het periodiek systeem der elementen. Vakjes, lettertjes, cijfertjes en kleurtjes. Sommige elementen deden nog wel een belletje rinkelen, maar de meesten riepen toch vraagtekens op. Ik wist wel dat ze stuk voor stuk belangrijk waren, maar daar in die vakjes, afgekort en ingekaderd leken ze toch lang zo spannend niet als tijdens de scheikunde-experimenten.

94 Elements
En ik ben niet de enige die er zo over denkt. Mike Paterson vond dat het ook wel ietsje spannender kon. En dus startte hij het project 94 Elements. 94 Elements is een nieuw wereldwijd multimedia documentaireproject. Het idee van dit project is om verschillende filmmakers over de hele wereld een korte film te laten maken over het gebruik van één van de 94 elementen. En niet zomaar een film. Nee, een film die de persoonlijke, menselijke kant van de elementen zou blootleggen. Zodra de Nederlandse filmmaker Helmie Stil over het project hoorde, twijfelde ze geen moment. Ze wilde meedoen! “Ik vind het een mooi gegeven dat alles om ons heen uit elementen bestaat,” zo vertelt ze aan Scientias.nl. “De 94 natuurlijke elementen, van waterstof tot plutonium, maken alles in de wereld. De verhalen van de elementen zijn dus direct verbonden met onze levens. Alles wat we gebruiken of creëren, wordt door de elementen gemaakt. We zouden zonder de elementen niet kunnen leven.”

Meer

Naast osmium zijn inmiddels al een aantal andere elementen door filmmakers wereldwijd verfilmd. Nieuwsgierig welke? U kunt ze hier vinden. Door op de elementen te klikken, kunt u de filmpjes bovendien direct bekijken.

Osmium
Inmiddels is haar korte film over het element osmium een feit. “Osmium is qua dichtheid heel zwaar en wordt als één van de zwaarste elementen gezien. Twee keer zo zwaar als lood. Osmium (tetroxide) wordt gebruikt voor het zichtbaar maken van vingerafdrukken. Het element reageert op vet en zo komt de vingerafdruk tevoorschijn. In mijn film Osmium – Fingerprints probeer ik in plaats van het ontdekken van vingerafdrukken, de verhalen achter de vingerafdrukken van gevangenen zichtbaar te maken. We hebben allemaal unieke vingerafdrukken en door je vingerafdruk te moeten afstaan, geef je naar mijn idee een heel klein stukje identiteit weg. Vooral als je de gevangenis in moet, want dan word je voor een bepaalde periode uit je vertrouwde omgeving weggerukt en het eerste wat je moet doen wanneer je de gevangenis ingaat is het afstaan van je vingerafdrukken.”

Geselecteerd
Na weken en weken van research naar de elementen, ontstond het idee voor een korte film over de handen van de gevangenen, vingerafdrukken en osmium. Maar met dat idee begon het grote avontuur pas. Want Stil mocht dan enthousiast zijn over het project en haar idee; nu moest Paterson en zijn team dat ook nog worden. “Ik heb mijn plan uitgewerkt en ingestuurd naar het 94 Elements Project. Ik ben uit ongeveer honderd aanmeldingen gekozen om, samen met in totaal vijf geselecteerde filmmakers, mijn idee voor het publiek op het Internationale Documentaire Festival Sheffield/Docfest te pitchen. Daar stond ik dan. In een zaal, achter een microfoon met een trillende stem het Osmium-filmplan, binnen vijf minuten te presenteren. Het publiek mocht stemmen. Aangezien de andere filmmakers vrienden of kennissen mee hadden genomen, dacht ik dat ik geen schijn van kans zou maken. Na een tijdje werd de winnaar bekend gemaakt: “With a difference of one vote….. Osmium by Helmie Stil”. Ik was zo blij!”

De korte film van Helmie is inmiddels online te bewonderen en is net als enkele andere verfilmde elementen klaar om ons beeld van dat suffe periodieke systeem voor eens en altijd te veranderen. Stil kijkt er zelf in ieder geval al met hele andere ogen naar dan eerder het geval was. “94 Elements heeft me zeker meer aan het denken gezet over hoe we omgaan met de elementen om ons heen. Het project creëert een ander soort bewustzijn over de elementen dan de abstracte letters die je op school leert. Door de menselijke verhalen achter de elementen te vertellen, doorbreek je het abstracte en creëer je hopelijk een ander, groter bewustzijn over de elementen bij meerdere mensen.”