Hoe kunnen ze daar – in complete afwezigheid van zonlicht – overleven?

Cyanobacteriën – ook wel blauwalgen genoemd – zijn niet heel kieskeurig. Ze kunnen eigenlijk overal wel leven, zolang ze maar de beschikking hebben over zonlicht. Tenminste: dat dachten we. Spaanse onderzoekers hebben namelijk overtuigend bewijs gevonden dat de cyanobacteriën ook diep onder de grond en dus in totale afwezigheid van zonlicht kunnen gedijen.

Wist je dat…
…blauwalgen één van de oudste organismen op aarde zijn? Ze zouden al meer dan drie miljard jaar op aarde voorkomen. Sterker nog: wij zouden ons bestaan aan deze micro-organismen te danken hebben. Toen de cyanobacteriën het levenslicht zagen, was de aardse atmosfeer nog behoorlijk zuurstofarm. Maar doordat de blauwalgen zuurstof genereerden, nam de zuurstofconcentratie toe, waardoor ook complexere levensvormen konden ontstaan.

Spanje
De onderzoekers deden hun opmerkelijke ontdekking in het zuidwesten van Spanje, in de zogenoemde Iberische Pyriet-gordel. Ze boorden er tot wel 613 meter diep om eens te kijken welke micro-organismen zich onder de grond ophielden. Maar geen van de onderzoekers had verwacht om in de verzamelde monsters sporen van cyanobacteriën aan te treffen. En toch gebeurde dat.

Waterstof
Het riep natuurlijk direct de vraag op hoe deze micro-organismen – die normaliter dus afhankelijk zijn van zonlicht – hier kunnen overleven. De onderzoekers hebben daar wel ideeën over. Het viel ze namelijk op dat hoe meer cyanobacteriën er in de door hen verzamelde monsters zaten, hoe lager de waterstofconcentratie in die monsters was. Het wijst erop dat de cyanobacteriën in afwezigheid van zonlicht en zuurstof, waterstof gebruiken om aan energie te komen.

Het onderzoek heeft verschillende implicaties, zo schrijven de onderzoekers in hun paper. Het feit dat cyanobacteriën gedijen onder de grond, vraagt volgens de wetenschappers “om een nieuwe evaluatie van hun potentiële rol in ecosystemen diep onder de grond”. Maar de studie heeft niet alleen implicaties voor het leven hier op aarde. Mogelijk kunnen de flexibele cyanobacteriën ook gedijen op andere hemellichamen die wij zo op het eerste gezicht niet heel leefbaar achten.