Wereldwijd hebben nu meer dan 1,2 miljard mensen een hoge bloeddruk. Maar slechts een fractie weet het en wordt ervoor behandeld.

Tot die vrij zorgelijke conclusie komen wetenschappers in een nieuwe, grootschalige studie. Het onderzoeksteam analyseerde bloeddrukmetingen van meer dan 100 miljoen mensen gedurende drie decennia in 184 verschillende landen. “Ondanks de medische vooruitgang in de afgelopen tientallen jaren, is een hoge bloeddruk tussen onze vingers geglipt,” aldus onderzoeker Majid Ezzati. “Een overgrote meerderheid van de mensen met de aandoening blijft onbehandeld.”

Toename
Volgens de onderzoekers is een hoge bloeddruk een groeiend probleem. In de afgelopen dertig jaar is het aantal volwassenen (in de leeftijd tussen 30 – 79 jaar) met een hoge bloeddruk wereldwijd gezien zelfs verdubbeld. Zo hadden in 1990 naar schatting zo’n 331 miljoen vrouwen en 317 miljoen mannen een hoge bloeddruk. Maar in 2019 leden er maar liefst 626 miljoen vrouwen en 652 miljoen mannen aan de aandoening. De grootste toename vinden we in lage en middeninkomenslanden.

Onbehandeld
Ondanks dat het vrij eenvoudig te diagnosticeren en relatief gemakkelijk te behandelen is met goedkope medicijnen, blijken toch veel mensen niet te weten dat ze een hoge bloeddruk hebben. In 2019 was bijna de helft van de mensen (41 procent van de vrouwen en 51 procent van de mannen) er niet van op de hoogte. Bovendien werd meer dan de helft van de mensen met een hoge bloeddruk – ofwel 720 miljoen mensen – er niet voor behandeld.

Oorzaken
Een hoge bloeddruk kan door verschillende factoren veroorzaakt worden. Zo speelt het dieet een rol: veel zout eten en het nuttigen van weinig fruit en groente kan leiden tot een hoge bloeddruk. Ook obesitas, weinig beweging en sommige omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling vergroten de kans op de aandoening. Bovendien komt het vaker voor bij mensen die al wat ouder zijn. Een hoge bloeddruk is daarnaast de belangrijkste oorzaak van hart- en vaatziekten die op hun beurt weer leiden tot beroertes en hartaanvallen. Volgens de onderzoekers kan het verlagen van de bloeddruk dan ook het aantal hartaanvallen met 20 tot 25 procent verminderen. Ook het aantal beroertes kan met maar liefst 35 tot 40 procent teruggeschroefd worden en hartfalen met ongeveer 50 procent. Momenteel kost een hoge bloeddruk jaarlijks nog zo’n 8,5 miljoen mensen het leven.

Toch merken de onderzoekers ook in sommige landen indrukwekkende verbeteringen op. Zo is de behandeling en beheersing in een aantal middeninkomens landen zoals Costa Rica, Kazachstan, Zuid-Afrika, Brazilië, Turkije en Iran sterk verbeterd.

Verbeterd
Het onderzoeksteam stelt dat een verbeterd zorgsysteem daarbij een belangrijke rol heeft gespeeld. “Onze analyse heeft vooruitgang aan het licht gebracht bij het diagnosticeren en behandelen van een hoge bloeddruk,” stelt Ezzati. “En dat niet alleen in hoge inkomenslanden, maar ook in middeninkomenslanden. Deze successen tonen aan dat het voorkomen van een hoge bloeddruk en het verbeteren van diagnose, behandeling en controle ervan haalbaar is, mits nationale regeringen zich ertoe zetten om het probleem aan te pakken.”

Weinig veranderd
Helaas zijn er ook nog landen waar er nog maar weinig veranderd is. Zo lijden er nog veel mensen in Sub-Sahara Afrika en Oceanië aan een hoge bloeddruk. Ook in het Zuid-Amerikaanse land Paraguay en in Midden-Europese landen zoals Hongarije, Polen en Kroatië blijven de cijfers hoog. Zo had in 2019 meer dan de helft van de vrouwen in Paraguay en Tuvalu een hoge bloeddruk en meer dan de helft van de mannen in Argentinië, Paraguay, Tadzjikistan en verschillende landen in Midden- en Oost-Europa (denk aan Hongarije, Polen, Litouwen, Roemenië, Wit-Rusland en Kroatië). Maar ook in Nepal en Indonesië blijven veel mensen met een hoge bloeddruk onbehandeld. “Het lage detectie- en behandelingspercentage in de armste landen ter wereld, in combinatie met het stijgende aantal mensen met een hoge bloeddruk, betekent dat we met name in Sub-Sahara Afrika, Oceanië en Zuid-Azië meer gevallen van vaat- en nierziekten zullen gaan zien,” waarschuwt onderzoeker Leanne Riley. “Het opsporen en behandelen van de ziekte zou in deze landen moeten worden verbeterd.”

Strategieën
Wetenschappers bepleiten dan ook dat er nieuwe strategieën nodig zijn om diagnose en behandeling te verbeteren. En dat kan al op een relatief eenvoudige manier, namelijk “door mensen in de armste landen toegang te geven tot gezonder voedsel,” betoogt Ezzati. “Fruit en groenten moeten betaalbaarder worden en overmatige zoutinname moet worden tegengegaan. Ook moeten we een sterker gezondheidszorgsysteem hebben dat mensen met een hoge bloeddruk eerder kan identificeren en meer toegang biedt tot behandelingen en medicatie.” Op die manier zou het aantal mensen dat aan een hoge bloeddruk lijdt, aanzienlijk kunnen worden teruggeschroefd.

Het onderzoek zou dan ook moeten dienen als een belangrijke wake-up call, schrijft wetenschapper Clara Chow in een gekoppeld commentaar. Volgens haar is het belangrijk dat het probleem wordt aangepakt. “Hart- en vaatziekten kunnen de komende jaren een belangrijke ziektelast zijn,” stelt ze, “vooral als we op de huidige voet verder gaan.”