Panda’s woonachtig in afgelegen gebieden hebben moeite een partner te vinden. En dat maakt deze geïsoleerde populaties bijzonder kwetsbaar.

De afgelopen tijd leek het steeds beter met de reuzenpanda te gaan. De aantallen nemen gestaag toe, waardoor de IUCN het dier niet meer als ‘bedreigd’ maar als ‘kwetsbaar’ te boek heeft staan. Toch is de strijd nog niet gestreden. Want volgens onderzoekers is de kans dat ze uitsterven nog steeds onverminderd groot.

Door ingrijpen van de Chinese overheid is het aantal reuzenpanda’s in het afgelopen decennia met zo’n 17 procent toegenomen. Uit de laatste telling blijkt dat er nu ongeveer 1850 reuzenpanda’s in het wild leven.

Waarom het voortbestaan van de reuzenpanda nog steeds niet veilig is gesteld? Voornamelijk vanwege klimaatverandering, verlies van leefgebied en het feit dat sommige panda’s maar moeilijk een liefdespartner kunnen vinden. Dat laatste is met name het probleem bij kleine, geïsoleerde populaties. En dus zouden deze zaken samen een drievoudige klap kunnen vormen, zo stellen de onderzoekers.

Gefragmenteerd
Volgens het team zijn groepen reuzenpanda’s in de afgelopen dertig jaar steeds meer gefragmenteerd en geïsoleerd geraakt. En als klimaatverandering de komende jaren onverminderd doorzet, zullen panda’s steeds dieper de Chinese bergen in worden gedreven op zoek naar bamboe. Dit betekent dat populaties nog meer afgezonderd raken en daardoor kwetsbaarder worden voor uitsterven. “Onze modellen laten zien dat populaties die uit minder dan 30 panda’s bestaan, in het beste geval een kans van één op vijf hebben om over 100 jaar uit te sterven,” vertelt onderzoeker Stuart Pimm. “Sommige hebben misschien niet eens zoveel geluk.”

Bamboe
Die kwetsbaarheid zal bovendien worden vergroot door een synchrone, massale groei van bamboe en de daaropvolgende massale achteruitgang en afsterving van de plant. Dit is een terugkerend verschijnsel dat ongeveer elke 65 tot 120 jaar plaatsvindt. “De volgende bloeiperiode zullen we pas ergens in de komende één à twee decennia gaan zien,” aldus Pimm.

Vrouwtjes
Bovendien kunnen ook voortijdige sterfte van vrouwtjes in de broedleeftijd of de onbalans tussen het aantal mannelijke en vrouwelijke nakomelingen de ondergang van geïsoleerde populaties versnellen. Hetzelfde geldt voor inteelt. En dus bungelen voornamelijk reuzenpanda’s in afgelegen gebieden nog altijd op het randje van de afgrond.

Nationaal park
De komst van een groot nationaal park moet daar enigszins veranderen in brengen. “De oprichting van dit park zal de overlevingskansen van sommige panda’s vergroten,” aldus Pimm. Dit park zal 67 bestaande reuzenpanda-reservaten in de provincies Sichuan, Gansu en Shaanxi met elkaar verbinden. Dit zal het voor dieren aldaar gemakkelijker maken om te kruisen.” Maar dieren die buiten dit park leven, hebben minder geluk. “Er zullen nog steeds veel eenzame panda’s overblijven die geen partner kunnen vinden,” voorspelt Pimm. “Naar schatting leeft ongeveer 3 procent van de totale populatie in 14 geografisch geïsoleerde populaties buiten de toekomstige grenzen van het nieuwe nationale park. Bovendien zullen er ook in het park zelf geïsoleerde groepen blijven bestaan die door wegen of natuurlijke barrières van soortgenoten gescheiden worden. Dit zijn populaties die volgens onze modellen, zonder tijdig ingrijpen, het grootste risico lopen om uit te sterven.”

Hoewel 3 procent misschien weinig lijkt, telt volgens Pimm echt elke panda. “Omdat de totale populatie nog altijd minder dan 2000 dieren telt, zijn alle verliezen zorgwekkend,” zegt de onderzoeker.

Om verdere achteruitgang te voorkomen, moeten er nieuwe manieren gevonden worden om verschillende populaties met elkaar te verbinden, zo betogen de onderzoekers in hun studie. Als dat niet lukt, is het nog een mogelijkheid om nieuwe fokdieren te introduceren. Een manier om dat te doen, is door panda’s die in gevangenschap zijn gefokt en grootgebracht te trainen om zelf naar eten te zoeken en vervolgens in het wild los te laten, in de buurt van geïsoleerde populaties. “Dit is niet makkelijk,” waarschuwt Pimm. “Sommige zullen de hongerdood sterven en dat wil niemand. Maar we moeten proberen deze geïsoleerde populaties te redden nu er nog tijd is.”