olifant

Olifanten die in de woestijn van Mali, nabij Timboektoe leven, blijken recordbrekende grootgrondbezitters te zijn. Hun leefgebied waarin ze zoeken naar voedsel en water is 32.000 vierkante kilometer groot en daarmee véél groter dan dat van andere olifanten.

Onderzoekers rustten negen Afrikaanse olifanten (Loxodonta africanus) in maart 2008 uit met zendertjes. Via de satelliet konden ze de bewegingen van deze olifanten vervolgens op de voet volgen. De olifanten bleken jaarlijks een reis te maken die plaatsvond in een gebied van 32.000 vierkante kilometers. Hoewel de afstanden die ze daarbij afleggen vergelijkbaar zijn met die van familieleden in het oosten en zuiden van Afrika, zijn hun bewegingen wel over een veel groter gebied verspreid. Hun leefgebied is bijvoorbeeld zo’n 150 procent groter dan dat van olifanten in Namibië en 29 procent groter dan dat van olifanten in Botswana. Sterker nog: nog nooit hebben onderzoekers olifanten zo’n groot gebied zien bestrijken.

Man versus vrouw

Mannelijke en vrouwelijke olifanten blijken er trouwens een heel ander leefgebied op na te houden: ze delen slechts een kwart van hun leefgebied met elkaar. “We denken dat het verschil deels samenhangt met hun tolerantie jegens mensen. Stieren (mannetjes, red.) nemen over het algemeen meer risico en bezetten gebieden waar meer mensen wonen. Ook hebben ze (mannetjes en vrouwtjes, red.) andere voedselstrategieën en we denken dat verschillen in de gebieden die ze bezetten, het resultaat kan zijn van verschillende soorten vegetatie in die gebieden.”

Woestijn
Dat de olifanten in hun zoektocht naar water en voedsel meer dan 32.000 vierkante kilometer grond gebruiken, is goed te verklaren. Ze leven in de woestijn en hebben daar regelmatig te maken met zandstormen, tekort aan water en temperaturen die de 50 graden Celsius overstijgen. “Het is ongelofelijk dat deze olifanten het overleven,” stelt onderzoeker Jake Wall. “Ze hebben een heel stressvol leven, met een gebrek aan water en voedsel en hun gigantische leefgebied reflecteert dat.”

Bescherming
Hoewel de olifanten een groot gebied beslaan, zijn er wel enkele plekjes waar ze graag extra lang vertoeven. “We denken dat deze cruciaal zijn, willen de olifanten overleven.” De onderzoekers pleiten er dan ook voor deze plekken extra goed te beschermen. Ook met gebieden die verschillende delen van het enorme leefgebied van de olifanten met elkaar in contact brengen, moet voorzichtig worden omgegaan, om te voorkomen dat deze wegvallen en de olifanten niet meer bij belangrijke delen van hun leefgebied kunnen komen.

Het enorme leefgebied van de olifanten maakt ze dus sterk, maar tegelijkertijd ook kwetsbaar. Maar er zijn meer bedreigingen. Mensen bijvoorbeeld. Lange tijd ging het goed tussen mensen en olifanten. Ze zaten elkaar niet in de weg. Maar dat is aan het veranderen. De mensen in het leefgebied van de olifanten trokken lang met hun vee rond, maar beginnen zich nu op één plek te settelen en over te stappen op de landbouw. En dat zorgt soms voor conflicten tussen de olifanten en de mens. Andere gevaren die de 350 olifanten bedreigen, zijn stroperij (voor hun ivoren slagtanden) en politieke onrust.