leugen

Nieuw onderzoek toont aan dat ons onderbewustzijn uitstekend in staat is om een leugenaar te ontmaskeren. Zelfs als wij door bewust na te denken niet weten of iemand liegt, weet ons onderbewustzijn dat vaak wel.

Die conclusie trekken onderzoekers op basis van experimenten. Ze verzamelden 72 proefpersonen en lieten ze filmpjes zien van verdachte personen. De helft van deze verdachte personen had werkelijk een geldbiljet gestolen. De andere helft niet. Maar alle verdachten hadden van de onderzoekers de opdracht gekregen in het filmpje te vertellen dat ze geen geld gestolen hadden. In de helft van de filmpjes werd dus gelogen. Aan de proefpersonen de opdracht om die leugenaars eruit te halen. De proefpersonen presteerden echter slecht. Ze konden de leugenaars slechts in 43 procent van de gevallen aanwijzen.

WIST U DAT…

…er een simpel trucje is om ook digitale leugenaars te ontmaskeren?

Wanneer de proefpersonen dus bewust nadachten over of iemand gelogen had of niet, gingen ze vaak de mist in. Maar hoe zat dat met hun onderbewustzijn? Wist dat wel wie loog en de waarheid sprak? Om dat te achterhalen, maakten de onderzoekers gebruik van de impliciete-associatietest. Tijdens deze test werd gekeken welke woorden mensen intuïtief bij de verdachten vonden passen. De proefpersonen bleek woorden als ‘oneerlijk, onbetrouwbaar’ onbewust vaker te associëren met leugenaars, terwijl ze woorden als ‘eerlijk’ en ‘deugdelijk’ sneller associeerden met de verdachten die de waarheid spraken.

Het onderzoek suggereert dat ons bewustzijn ons in de weg zit wanneer we een leugenaar moeten aanwijzen. Misschien wel omdat we ons dan bijvoorbeeld laten leiden door stereotyperingen, in plaats van door daadwerkelijke aanwijzingen dat iemand liegt (bijvoorbeeld ogen die wegdraaien). Maar bewust mogen we dan gemakkelijk te beduvelen zijn: ons onderbewustzijn laat zich niet zo snel beetnemen. Zelfs als we bewust denken dat iemand eerlijk is, kan ons onderbewustzijn er (terecht) anders over denken.