Deze zeer succesvolle samenwerking blijkt al 160 miljoen(!) jaar aan de gang te zijn.

En daarmee is de samenwerking maar liefst 100 miljoen jaar ouder dan gedacht, zo meldt het blad Current Biology.

Symbiose
Koraal bestaat uit poliepen. En in de cellen van die poliepen vinden we microscopisch kleine algen, die ook wel zoöxanthellen worden genoemd. De zoöxanthellen geven de poliepen voedsel en de poliepen bieden de algen in ruil daarvoor voedingsstoffen en bescherming. Het is een succesvolle symbiose: een samenwerking waar beide organismen bij gebaat of zelfs van afhankelijk zijn. En nu blijkt uit onderzoek dus dat die samenwerking al bijzonder oud is. “Ons onderzoek wijst erop dat moderne koralen en hun algen al sinds de tijd van de dinosaurussen – dus zo’n 160 miljoen jaar – met elkaar verstrengeld zijn,” vertelt onderzoeker Christian Voolstra.

Hier zie je zoöxanthellen. Omdat ze er allemaal ongeveer hetzelfde uitzien, werd lang gedacht dat ze allemaal tot dezelfde soort behoorden. Maar de diversiteit onder deze microscopisch kleine algen blijkt dus enorm te zijn! Afbeelding: Todd C. LaJeunesse.

Diversiteit
De onderzoekers baseren hun conclusies onder meer op genetisch onderzoek. Het wijst uit dat de zoöxanthellen niet alleen veel ouder zijn dan gedacht, maar ook een veel grotere diversiteit kennen dan werd aangenomen. “Wij leveren bewijs dat de familie eigenlijk bestaat uit zeker vijftien geslachten die weer bestaan uit honderden of mogelijk zelfs duizenden soorten wereldwijd,” stelt onderzoeker John Parkinson.

Hindernissen
Dat het koraal en de algen al zolang samenwerken is waarschijnlijk te herleiden naar de diversiteit onder algen en dus ook de diversiteit aan samenwerkingen. In de afgelopen 160 miljoen jaar hebben koraal en algen behoorlijk wat voor hun kiezen gekregen. Zo veranderde het klimaat herhaaldelijk. Maar waarschijnlijk was er – dankzij die diversiteit aan algen – altijd wel een samenwerking die ook onder de nieuwe omstandigheden functioneerde.

Het geeft mogelijk ook hoop voor de toekomst. Want koralen wereldwijd hebben het vandaag de dag moeilijk. Door de opwarming van de aarde wordt ook het zeewater steeds warmer. In reactie daarop verlaten zoöxanthellen hun gastheer, waarna een koraal achterblijft dat verzwakt is en soms zelfs doodgaat. Afgaand op de lange, gedeelde geschiedenis van koraal en algen is het echter lastig voor te stellen dat al het koraal verdwijnt. Waarschijnlijk zijn er samenwerkingsverbanden die ook deze hindernis wel kunnen nemen. Het neemt echter niet weg dat we er alles aan moeten doen om de opwarming te beperken en zoveel mogelijk koraal van de ondergang te redden; koralen zijn niet alleen heel mooi om te zien, maar vormen ook complexe ecosystemen waar talloze organismen – waaronder ook de mens – van afhankelijk zijn.