Nederlandse onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om de grondbacterie Streptomyces antibiotica te laten produceren.

Een aantal jaar geleden ontdekten wetenschappers in de grond van Mars perchloraten. Deze chemische verbindingen maken de grond op Mars – onder invloed van UV-licht – hartstikke giftig. Hoge doses perchloraat kunnen de opname van jodium door de schildklier remmen en de ontwikkeling van de foetus verstoren,” legt onderzoeker Dennis Claessen uit. Het wijst er sterk op dat het oppervlak van Mars niet zo geschikt is voor leven zoals wij dat kennen.

Zwaartekracht
In een nieuwe studie probeerden studenten van de Universiteit Leiden met een oplossing te komen om toch niet-giftige planten op Mars te kunnen kweken. Om deze hamvraag goed te kunnen beantwoorden, moest de zwaartekracht van de rode planeet zo goed mogelijk nagebootst worden. “Onze studenten begonnen met het ‘bouwen’ van een bacterie die het perchloraat zou omzetten tot chloor en zuurstof,” vertelt Claessen. “Maar ze moesten weten of die bacterie zich op dezelfde manier zou gedragen in een zwaartekracht-omgeving op Mars als op aarde.”


Random positioning machine
De studenten gebruikten de Random positioning machine (RPM) om de gewichtloosheid van het heelal zo dicht mogelijk te benaderen. Zoals de naam al doet vermoeden, verandert de RPM voortdurend en willekeurig van positie (zie video hieronder). Op die manier kunnen monsters die in de machine worden geplaatst, zich met geen mogelijkheid aanpassen aan een specifieke zwaartekrachtsrichting en wordt de gewichtloosheid van de ruimte nagebootst.

Stress
Tijdens de experimenten merkten de onderzoekers dat de bacteriën die in de machine werden gestopt nogal gestrest raakten, omdat ze het afval rondom hen niet kwijt konden. “Dit heeft veel potentie,” zegt onderzoeker Derk Schneemann. “Wanneer microben van de familie Streptomyces namelijk gestrest raken, produceren ze antibiotica.” Zeventig procent van alle antibiotica die mensen gebruiken, is afkomstig van de Streptomyces-bacterie. “We weten dat ze het vermogen hebben om nog meer te produceren,” gaat Schneemann verder. “Door de RPM te gebruiken kunnen we misschien wel antibiotica vinden die we nog niet eerder hebben gezien.”


Antibiotica-resistentie is één van de grootste gezondheidsuitdagingen van de mens. Nu antibiotica-resistentie toeneemt, zijn alternatieven hard nodig. De nieuwe methode biedt daarom een mogelijke uitkomst om op nieuwe antibiotica te stuiten.