In de laatste acht jaar is de ijskap gemiddeld elk jaar 252 gigaton ijs kwijtgeraakt.

Dat blijkt uit een nieuw onderzoek, verschenen in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences, waaraan ook Nederlandse wetenschappers (van de Universiteit Utrecht) een bijdrage hebben geleverd. Het onderzoek wijst uit dat het massaverlies van de Antarctische ijskap tussen 1979 en 2017 maar liefst verzesvoudigd is.

De cijfers
De onderzoekers baseren zich op een zeer uitgebreid onderzoek. Ze bogen zich onder meer over luchtfoto’s, satellietbeelden en radarmetingen die door satellieten waren verricht. De verzamelde data omvatten een periode van zo’n vier decennia en geven een goed beeld van de veranderingen die de Antarctische ijskap heeft ondergaan. Zo concluderen de onderzoekers dat de ijskap tussen 1979 en 1990 gemiddeld elk jaar 40 gigaton ijs is kwijtgeraakt (een gigaton is 1 miljard ton). Tussen 2009 en 2017 raakte de ijskap op jaarbasis gemiddeld 252 gigaton ijs kwijt. Dat is meer dan het zesvoudige!


Oost-Antarctica
Het onderzoek onderschrijft eerdere studies die aantoonden dat de Antarctische ijskap steeds sneller smelt. In dit onderzoek is ook gekeken naar welke regio’s nu de grootste bijdrage leveren aan die smelt. En één van de belangrijkste bevindingen is toch wel dat het vrij stabiel geachte Oost-Antarctica in recente jaren een flinke duit in het zakje heeft gedaan. Het gaat dan met name om een gebied dat aangeduid wordt als Wilkesland. “Het in Oost-Antarctica gelegen Wilkesland levert over het algemeen gezien eigenlijk zelfs al in de jaren tachtig een belangrijke bijdrage aan het massaverlies, zo laat ons onderzoek zien,” aldus onderzoeker Eric Rignot. “Deze regio is waarschijnlijk gevoeliger voor klimaatverandering dan traditioneel wordt aangenomen en dat is belangrijk om te weten, omdat het gebied meer ijs herbergt dan West-Antarctica en het Antarctisch Schiereiland bij elkaar.”

Warmere oceanen
Het onderzoek geeft verder ook meer inzicht in de drijvende kracht achter het massaverlies. De gebieden die veel ijs kwijtraken, bevinden zich namelijk allemaal in de nabijheid van steeds warmer wordend oceaanwater. De opwarming van dat water is te herleiden naar veranderingen in het klimaat. En het ziet er niet direct naar uit dat we dat tij kunnen keren. Kortom: onderzoekers verwachten dat Antarctica de komende jaren nog veel meer ijs verliest.

En dat is zorgwekkend. Wanneer ijs op Antarctica smelt, belandt het smeltwater in de omringende wateren. En zo levert de Antarctische ijskap een enorme bijdrage aan het stijgen van de wereldwijde zeespiegel. En als de Antarctische ijskap sneller smelt, mag je dus ook verwachten dat de zeespiegel sneller stijgt. En dat is wat onderzoekers zien gebeuren. De zeespiegelstijging die nu aan Antarctica wordt toegeschreven, is echter nog maar het topje van de ijsberg, zo stelt Rignot. “Als de Antarctische ijskap blijft wegsmelten, verwachten we dat deze in de komende eeuwen verantwoordelijk is voor een zeespiegelstijging van meerdere meters.”