kosmischestraling

Wetenschappers hebben twee apps ontwikkeld waarmee een doodgewone smartphone in één klap omgetoverd wordt tot een apparaat dat in staat is om kosmische straling te meten. Hoe gaaf is dat?

“De apps transformeren je telefoon in feite tot een detector van zeer energetische deeltjes,” legt onderzoeker Justin Vandenbroucke uit. En wel door gebruik te maken van dezelfde principes als de enorme, miljoenen euro’s kostende observatoria die momenteel kosmische straling detecteren.

Muonen
Kosmische straling is een verzamelnaam voor (licht)deeltjes met zeer veel energie die de aarde continu ‘bombarderen’. De kosmische straling is afkomstig van buiten ons zonnestelsel: onderzoekers vermoeden dat de deeltjes ontstaan in zwarte gaten en exploderende sterren. Zodra de deeltjes de atmosfeer van de aarde raken, vallen ze uiteen in muonen. En die muonen kun je met je smartphone detecteren.

Downloaden
Momenteel zijn de apps alleen verkrijgbaar voor op je Android-smartphone. Je kunt ze niet downloaden in de Google Play Store. In plaats daarvan moet je ze als apk-bestanden binnenhalen (dat kan hier: app 1 & app 2).

Hoe dan?
De camera van je smartphone maakt gebruik van een siliciumchip die werkt middels het foto-elektrisch effect. Hierbij raken lichtdeeltjes het silicium en laten een elektrische lading los. Muonen doen hetzelfde. Wanneer een muon de halfgeleider die aan de smartphonecamera ten grondslag ligt, raakt komt een elektrische lading vrij en ontstaat een soort ‘tekening’ in pixels die opgeslagen en geanalyseerd kan worden.

Tape en een app
Heel concreet: om je telefoon om te toveren tot een kosmische straling-detector moet je twee apps downloaden (zie kader) en de cameralens bedekken met zwart tape, zodat er geen licht kan binnenvallen. Vervolgens kun je de telefoon praktisch overal neerleggen – ook in een laatje of een kast, want muonen gaan dwars door materie heen. De app maakt enkel paar seconden een foto en analyseert of er pixels ‘oplichten’ en of er dus kosmische straling door je telefoon is gereisd.

Maar wat gebeurt er nu met de gegevens die je op deze wijze verzamelt? De door jouw smartphone verzamelde gegevens kunnen naast de gegevens die de grote observatoria verzamelen, worden gelegd. Maar het project is vooral bedoeld om mensen bewust te maken van de deeltjes om ons heen en het belang van dataverzameling.