En dat vertraagt de ondergang van het Arctisch zee-ijs.

In de afgelopen decennia is het Arctische gebied razendsnel – ongeveer twee keer sneller dan de rest van de planeet – opgewarmd. En de effecten daarvan worden met name goed zichtbaar als we kijken naar de omvang van het zee-ijs. Vandaag de dag ligt er aan het eind van de zomer ongeveer de helft minder zee-ijs dan aan het begin van de jaren tachtig. En recent onderzoek wees uit dat het zee-ijs in het Arctisch gebied sinds 1958 gemiddeld 2/3 van zijn dikte heeft moeten inleveren. Maar liefst 70% van het Arctisch zee-ijs bestaat vandaag de dag uit eenjarig ijs, oftewel ijs dat binnen een jaar ontstaat en smelt. Kortom: het Arctisch zee-ijs verdwijnt onder onze ogen. En rap ook. Maar tegelijkertijd wordt het in de winter veel sneller dikker, zo schrijven onderzoekers nu in het blad Geophysical Research Letters. En naar verwachting blijft dat nog wel een tijdje zo.

Onderzoek
De onderzoekers trekken die conclusie op basis van simulaties en waarnemingen van de CryoSat-2-satelliet. Deze satelliet monitort onder meer de dikte van het zee-ijs in het Arctisch gebied. Wanneer de onderzoekers met behulp van hun klimaatmodel simuleerden hoe het zee-ijs er in het verleden aan toe was, bleek dat heel mooi overeen te komen met wat de CryoSat-2-satelliet daadwerkelijk had gezien. Het geeft de onderzoekers het vertrouwen dat hun model en simulaties een goed beeld geven van de werkelijkheid. En wat de simulaties onder meer lieten zien, was dat het Arctische zee-ijs dat in de jaren tachtig gemiddeld 2 meter dik was in oktober, gedurende de winter gemiddeld 1 meter dikker werd. Maar geleidelijk aan is de groeisnelheid ten tijde van de winter toegenomen en die toename zet volgens het model in zeker enkele delen van het Arctisch gebied nog wel een paar decennia door. In de komende decennia kan het dan zomaar zijn dat we de winter starten met zee-ijs dat ongeveer 1 meter dik is, maar gedurende de winter tot wel 1,5 meter dikker wordt.

Tegenstrijdig
Het klinkt tegenstrijdig. Hoe kan verzwakt zee-ijs in een snel opwarmend gebied nu ’s winters sneller dikker worden dan vroeger (toen het gebied kouder en het zee-ijs veel dikker en sterker was)? Het antwoord is simpel. Het is grotendeels te verklaren door het feit dat dun ijs nu eenmaal sneller groeit dan dikker ijs.

Uitstel
De onderzoekers benadrukken dat dat zeker niet betekent dat het Arctische zee-ijs herstellende is. “De winterse toename van de hoeveelheid zee-ijs weegt niet op tegen de enorme toename in smelt die we in de laatste decennia zien,” aldus onderzoeker Alex Petty. “Over het algemeen neemt de dikte af.” Maar dankzij het feit dat het zee-ijs vandaag de dag gedurende de winter wat sneller aandikt, wordt de afname van het zee-ijs wel enigszins vertraagd. Een soort uitstel van executie, zou je kunnen zeggen.

Er komt echter een moment dat het versneld aandikken van het Arctische zee-ijs ten tijde van de winter echt niet meer is opgewassen tegen de hogere temperaturen en daarmee samenhangende smelt, zo voorspellen de onderzoekers. Naar verwachting is daar sprake van wanneer het zee-ijs aan het begin van de winter minder dan 60 centimeter dik is óf de concentratie zee-ijs – het percentage van een gebied dat nog met zee-ijs bedekt is – onder de 50% duikt. We stevenen naar verwachting hoe dan ook nog steeds – voor het eind van deze eeuw – af op een ijsvrij Arctisch gebied.