De kolonie telt geen enkele man, maar gedijt prima. Het bewijst dat mannen niet altijd nodig zijn om een populatie in stand te houden.

Dat schrijven onderzoekers in het blad BMC Biology. In hun paper beschrijven de onderzoekers zes termietenpopulaties in Japan die volledig uit aseksuele vrouwtjes bestaan. Alle populaties bestaan uit termieten die behoren tot de soort Glyptotermes nakajimai.

Gedijen
Met heel veel geduld en doorzettingsvermogen tonen onderzoekers dus aan dat in deze uit duizenden termieten bestaande populaties geen enkel mannetje te vinden is. En toch gedijen de populaties en vindt er volop voortplanting plaats. Maar aan dat laatste komt wederom geen mannetje te pas, zo tonen de onderzoekers aan.

Aseksuele voortplanting
Net als bijen leven de termieten in koloniën met aan het hoofd een vruchtbare termietenkoningin. Deze koningin kan in haar jonge jaren met een mannetje paren en zijn sperma deels opslaan voor later. Maar in de aseksuele koloniën blijken de termietenkoninginnen helemaal geen opgeslagen sperma te bezitten. Hun eitjes blijven dan ook onbevrucht. Maar die onbevruchte eitjes komen net zo vaak uit als de bevruchte eitjes in G. nakajimai-koloniën waarin wel ruimte is voor mannetjes. “Deze resultaten laten zien dat mannetjes niet essentieel zijn voor de instandhouding van dierenpopulaties waarin ze eerder een actieve, sociale rol speelden,” aldus onderzoeker Nathan Lo.

Evolutie
Ook in koloniën waar zowel mannetjes als vrouwtjes voorkomen, komt het zo af en toe voor dat een onbevrucht eitje uitgroeit tot een gezonde baby-termiet. Het lijkt dan ook aannemelijk dat de aseksuele populaties vanuit die gemengde populaties geëvolueerd zijn.

Maar wat is nu het voordeel van zo’n aseksuele populatie? Onderzoekers weten het nog niet precies, maar vermoeden dat aseksuele termieten beter dan hun seksuele tegenhangers in staat zijn om nieuwe gebieden tot hun thuis te maken. “Aseksuele populaties groeien twee keer zo snel als seksuele populaties, omdat er alleen vrouwtjes nodig zijn voor de voortplanting,” legt Lo uit. “Die hogere groeisnelheid van de kolonie maakt het gemakkelijker voor populaties om zich in nieuwe omgevingen te vestigen.”