Het is voor veel mensen een echte droom: astronaut worden. Maar hoe dat precies werkt? We lopen de procedure even door!

Er zijn natuurlijk tal van ruimtevaartorganisaties, maar voor het gemak beperken we ons even tot de Amerikaanse (NASA) en de Europese (ESA) variant. Laatstgenoemde organisatie is op het moment van schrijven niet op zoek naar astronauten, maar NASA kan nog wel wat mankracht gebruiken. Het is maar dat u het weet!

NASA
De Verenigde Staten hebben een rijke historie als het gaat om de bemande ruimtevaart. Denk aan de vele tripjes naar het internationale ruimtestation en natuurlijk de wandelingen op de maan. En NASA heeft nog veel meer ambities. Nu de spaceshuttle het veld heeft moeten ruimen, komt er een nieuw ruimtevaartuig dat astronauten niet alleen naar het ISS, maar ook naar asteroïden en misschien zelfs naar Mars moet gaan brengen.

Bruce McCandless II zweeft door de ruimte. Foto: NASA.

Hoge eisen
Met zulke zakenreisjes in het verschiet is het beroep van astronaut misschien wel populairder dan ooit aan het worden. Maar het is slechts voor weinigen weggelegd, want NASA stelt hoge eisen en de training is zwaar.

Opleiding
Het begint allemaal met de opleiding. Wie bij NASA solliciteert voor de functie van ruimtevaarder moet goed onderlegd zijn. Dat wil zeggen: u moet een opleiding op het gebied van bijvoorbeeld wiskunde, biologie of techniek hebben. Daarnaast moeten kandidaten minimaal drie jaar ervaring hebben in hun domein. Die jaren ervaring kunnen ze ook vervangen door andere referenties. Zo is een master-opleiding gelijk aan één jaar ervaring en een doctorstitel is goed voor drie jaar ervaring. Ook mensen die naast hun hoge opleiding in het onderwijs hebben gewerkt worden van harte uitgenodigd om te solliciteren. Datzelfde geldt voor mensen die al jaren werkzaam zijn als piloot. Ook is het mogelijk om vanuit het leger door te stromen naar NASA. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie zoekt enerzijds specialisten, maar verwacht anderzijds wel van deze specialisten dat ze heel veel kunnen. Ze moeten van alles een beetje weten en uiteindelijk uitmunten in tal van taken.

Lichamelijk
Maar natuurlijk zijn er meer eisen. Bijvoorbeeld op lichamelijk gebied. Zo moeten kandidaten goed kunnen zien, geen hoge bloeddruk hebben en tussen de 1.57 en 1.90 meter groot zijn. Leeftijd maakt niet zo heel veel uit: NASA heeft daar tenminste geen regels voor opgesteld. Wel is het zo dat astronauten over het algemeen tussen de 26 en 46 jaar oud zijn. De gemiddelde leeftijd is 34.

Wat schuift dat?
NASA werkt met schalen. Astronauten worden ingedeeld in schaal GS-11 tot GS-14. In schaal GS-11 is sprake van een jaarsalaris van 64.724 dollar, oftewel ongeveer 47.873 euro. Astronauten in de schaal GS-14 kunnen jaarlijks tot 141.715 dollar (ongeveer 104.819 euro) op hun rekening gestort zien worden.

Procedure
NASA neemt alle sollicitaties door en als een CV en verhaal de organisatie aanstaat, wordt de schrijver ervan uitgenodigd voor een gesprek. Ook vindt er een medische keuring plaats. Van al die sollicitanten gaat een kleine groep door naar de volgende ronde. Er volgt dan een complete medische keuring en nog een gesprek en daarna wordt bekendgemaakt wie echt als astronaut aan de slag mag gaan. Tussen het moment dat een vacature online gaat en het moment dat mensen horen dat ze de opleiding mogen gaan volgen, zit al snel zo’n zeven maanden.

De Nederlandse André Kuipers in het ISS. Foto: NASA.

ESA
Helaas is solliciteren bij NASA alleen mogelijk voor mensen met een Amerikaans paspoort (of voor mensen die een dubbel paspoort hebben en dus onder meer als Amerikaan te boek staan). Maar wij Nederlanders hoeven daar niet treurig om te zijn. Want bij de Europese ruimtevaartorganisatie maken we natuurlijk wel een kans. In grove lijnen houdt de ruimtevaartorganisatie er dezelfde criteria op na als de Amerikanen. ESA voegt daar nog wel aan toe dat astronauten in spé bereid moeten zijn om lang van huis en haard te zijn. Ook moeten ze goed om kunnen gaan met publiciteit en een beetje Russisch kunnen is ook handig, aangezien er veel in Rusland getraind wordt.

Hoe groot zijn mijn kansen?
Dat is natuurlijk helemaal afhankelijk van wat u kunt en doet. Maar om even een idee te geven: in 2008 ging ESA op zoek naar astronauten. Maar liefst 8413 mensen kwamen in aanmerking voor het selectieproces. Daarvan werden er in 2009 zes(!) uitgekozen om daadwerkelijk als astronaut aan de slag te gaan.

Training
Wie uiteindelijk tot de gelukkigen behoort en als astronaut bij ESA aan de slag mag, wacht een zware training die onder te verdelen is in drie stappen. Eerst is het tijd voor een basistraining. Hier komt een stukje theorie bij kijken (samenwerkingsverbanden in de ruimte, diverse ruimtevaartorganisaties en juridische factoren in de ruimte), maar ook wordt er flink getraind. De astronauten gaan bijvoorbeeld duiken om alvast te wennen aan het idee van een ruimtewandeling. Ook leren ze hoe ruimtevaartuigen in elkaar steken. Na die basistraining (die zestien maanden duurt) is het tijd voor een training voor gevorderden. Tijdens deze training leren de astronauten hoe ze bijvoorbeeld een Soyuz-ruimtevaartuig moeten besturen. Er worden tijdens deze fase heel wat uurtjes doorgebracht in simulatoren. Daarna volgt nog een derde training. Deze is heel specifiek: astronauten worden tijdens deze training voorbereid op een concrete missie en de taken die ze tijdens die missie moeten gaan volbrengen.

Astronaut Paolo Nespoli in het ISS. Foto: NASA.

Probeer het zelf
ESA biedt mensen de gelegenheid om alvast eens te zien of ze geschikt zijn voor het beroep van astronaut. De ruimtevaartorganisatie heeft een aantal toetsen die kandidaten – die door de eerste selectieprocedure heenkomen – kunnen verwachten, online gezet. Met deze toetsen kunt u alvast nagaan of uw kennis afdoende is. De vragen lopen sterk uiteen en zijn soms heel gemakkelijk (hoeveel volt levert een stopcontact), maar soms ook wat lastiger. U kunt de test hier downloaden.

Astronaut worden is uiteindelijk maar voor een uitzonderlijk klein percentage mensen weggelegd. Maar niet getreurd: dankzij astronauten die de mooiste foto’s en video’s maken en straks zelfs een livestream uit het ISS kunnen we toch een beetje zien wat zij zien. En dat zonder dat we worden blootgesteld aan de risico’s die deze mannen en vrouwen lopen. Bovendien is het helemaal niet gezegd dat u nooit de ruimte in zal gaan. Private ondernemingen met de missie om de ruimte ook voor de gewone mens te ontsluiten, schieten op het moment als paddenstoelen uit de grond. Grote kans dat we in de toekomst geen Einsteins meer hoeven te zijn om de aarde vanuit de ruimte te bekijken: een flinke zak geld is tegen die tijd genoeg. Het is een schrale troost, maar beter dan niets, nietwaar?