Vijf van de elf meest afgelegen sterren in onze Melkweg blijken eigenlijk thuis te horen in een ander sterrenstelsel.

Dat schrijven onderzoekers in het blad The Astrophysical Journal. De vijf sterren – die zo’n 300.000 lichtjaar van de aarde verwijderd zijn – zouden oorspronkelijk aan het Sagittarius Dwarf Spheroidal Galaxy (kortweg Sgr dSph) hebben toebehoord.

Trekken
Het Sgr dSph is één van de tientallen kleine sterrenstelsels die de Melkweg omringen. Het sterrenstelsel is onze Melkweg – in de lange geschiedenis van het universum – al meerdere malen gepasseerd. En elke keer wanneer dat gebeurde, trok de Melkweg aan het sterrenstelsel waardoor het steeds verder uit elkaar werd gerukt.


Een simulatie van de bewegingen van Sgr dSph over een periode van acht miljard jaar. Ook het hart van de Melkweg (GC) is aangeduid. De blauwe deeltjes staan voor donkere materie. De rode deeltjes voor sterren. Afbeelding: Marion Dierickx / CfA.

Stromen
Onderzoekers hebben nu – met behulp van computermodellen – de bewegingen van Sgr dSph in kaart gebracht. Zo gingen ze na hoe het sterrenstelsel zich de afgelopen acht miljard jaar ontwikkeld heeft. Uit het onderzoek blijkt dat Sgr dSph aan het begin van de simulatie een massa had die ongeveer 10 miljard keer groter was dan de massa van de zon. Maar door de tijd heen verloor het sterrenstelsel ongeveer een derde van zijn sterren en maar liefst 90 procent van zijn donkere materie. Het resulteerde – volgens de simulaties – in drie goed van elkaar te onderscheiden stromen sterren die zich uitstrekken tot aan de rand van de Melkweg. En zeker vijf van de elf meest afgelegen sterren die ons in de Melkweg bekend zijn, blijken deel uit te maken van één van deze stromen. De simulaties tonen namelijk aan dat de vijf sterren posities en snelheden hebben die overeenkomen met de positie en snelheden die je van Sgr dSph gestolen sterren zou verwachten. De andere zes sterren lijken niet afkomstig te zijn van Sgr dSph en zijn waarschijnlijk van een ander dwergsterrenstelsel gestolen, zo vermoeden de onderzoekers.

In dit door de computer gemaakte plaatje zie je een rood ovaal. Het staat symbool voor de schijf van de Melkweg. De rode stip geeft de locatie van Sgr dSph aan. De gele cirkels staan voor sterren die van Sgr dSph weg zijn gerukt en door de ruimte zijn geslingerd. Vijf van de elf meest afgelegen sterren die ons in de Melkweg bekend zijn, zouden op deze manier van Sgr dSph zijn ontvreemd. Afbeelding: Marion Dierickx / CfA.

Eén van de van Sgr dSph afkomstige stromen sterren is tijdens de Sloan Digital Sky Survey al in kaart gebracht. Maar de simulaties suggereren nu dat de stroom veel groter is dan dit onderzoek ons liet geloven. Met nieuwe, betere telescopen zouden we in staat moeten zijn ook de minst heldere sterren in de stroom te detecteren en zo de ware omvang ervan vast te stellen. “Meer uitlopers van Sgr dSph wachten om ontdekt te worden,” verwacht onderzoeker Marion Dierickx. “De stromen die tot op heden in kaart zijn gebracht, zijn beekjes in vergelijking met de gigantische rivieren die we naar verwachting uiteindelijk gaan waarnemen.”