hubble-terug-in-de-tijdLeidse astronomen hebben de bekende Hubble-telescoop gebruikt om heel ver in het heelal te kijken. Daarmee hebben ze eigenlijk een blik in het verre verleden van ons heelal geworpen: ze zagen hoe het er 480 miljoen jaar na de oerknal uitzag. Het licht dat ze waarnamen is al 13,2 miljard jaar oud. Opvallend genoeg vonden de astronomen op die afstand maar weinig sterrenstelsels.

“Dit resultaat is zeer opmerkelijk, want we zien veel meer sterrenstelsels in de tijd dat het heelal iets ouder was (630 miljoen jaar)”, zegt de Leidse astronoom Leidse astronoom Rychard Bouwens. “We hebben meer dan 40 sterrenstelsels kunnen vinden op die leeftijd. Blijkbaar heeft het heelal een zeer sterke evolutie ondergaan toen het zeer jong was.”

Lange zit
Het team maakte de foto in nabij infrarood licht, waardoor details zichtbaar zijn die wij met het blote oog nauwelijks kunnen zien. Om het zwakke sterrenstelsel te zien keek de Hubble-telescoop 87 uur lang naar dezelfde positie aan de hemel. Hierdoor kon de telescoop zeer zwak licht opvangen.

Weinig sterrenstelsels
Het verbaast de astronomen dat ze slechts één kandidaat-sterrenstelsel vonden; op grond van eerdere metingen werden minstens tien sterrenstelsels in de opname verwacht. “De snelle evolutie geeft aan dat we echt terugkijken naar de tijd waarin de eerste sterrenstelsels in het heelal werden gevormd”, aldus Bouwens. “Het lijkt erop dat we werkelijk het begin van het begin zien”. Het verre sterrenstelsel is zeer zwak, en dient te worden bevestigd met gevoeliger opnames. Het sterrenstelsel lijkt niet veel te wegen: het heeft minder dan 1/100ste van de massa van onze eigen Melkweg.”

WIST U DAT…

…wetenschappers onlangs het verste sterrenstelselcluster ooit ontdekten?

En er was licht…
Na de oerknal – 13,7 miljard jaar geleden – bleef het heelal 400.000 jaar donker. Door de zwaartekracht begonnen langzaam sterrenstelsels te vormen. De eerste sterrenstelsels die astronomen kunnen waarnemen, ontstonden pas 400 miljoen jaar later. “Deze eerste sterrenstelsels zijn zeer interessant, omdat ze gevormd werden in een heelal dat nog niet was vervuild door stervorming”, legt co-auteur Marijn Franx uit. “De eigenschappen zijn wellicht volstrekt anders dan die van sterrenstelsels die nu worden gevormd”.

Hieronder een foto van het desbetreffende sterrenstelsel.