Voor het eerst hebben onderzoekers gassen in de atmosfeer van een superaarde gedetecteerd. Ze richtten daartoe hun pijlen op 55 Cancri e, alias Janssen.

De atmosfeer van 55 Cancri e – een planeet op zo’n 40 lichtjaar van de aarde – blijkt waterstof en helium te bevatten, maar waterdamp te missen. Dat schrijven wetenschappers in het blad Astrophysical Journal. Ze baseren zich op observaties van NASA’s en ESA’s ruimtetelescoop Hubble. “De observaties wijzen erop dat het de planeet gelukt is om een significante hoeveelheid waterstof en helium afkomstig uit de nevel waaruit deze ontstaan is, vast te houden,” stelt onderzoeker Angelos Tsiaras.

Exotisch
Wanneer onderzoekers 55 Cancri e ‘exotisch’ noemen, verwijzen ze naar een onderzoek van een aantal jaren geleden. Dat onderzoek suggereerde dat de exoplaneet waarschijnlijk uit diamant bestaat. Later onderzoek suggereerde weer dat de planeet toch niet zoveel koolstof bevatte als gedacht.

Giftig
Verder wijzen de observaties op de aanwezigheid van waterstofcyanide. “Deze hoeveelheid waterstofcyanide zou wijzen op een atmosfeer waarin – in verhouding tot zuurstof – veel koolstof te vinden is,” vertelt onderzoeker Olivia Venot. “Als de aanwezigheid van waterstofcyanide en andere moleculen over een aantal jaren door de volgende generatie infraroodtelescopen wordt bevestigd, zou dat de theorie die stelt dat deze planeet inderdaad koolstofrijk en zeer exotisch is, bevestigen,” voegt onderzoeker Jonathan Tennyson toe. Hoe spannend en exotisch (zie kader) ook; een bezoekje aan 55 Cancri e is niet aan te raden. “Waterstofcyanide is zeer giftig.”

Overgang
Om te achterhalen welke gassen zich in de atmosfeer van 55 Cancri e ophielden, bestudeerden de onderzoekers de planeet terwijl deze voor zijn ster langs bewoog. Door te kijken hoe het licht van de ster door de atmosfeer gefilterd werd, konden de onderzoekers meer zeggen over de samenstelling van die atmosfeer.

Dichtbij
Het is niet voor het eerst dat onderzoekers proberen om de atmosfeer van een superaarde te ontrafelen. Eerdere pogingen mislukten echter. Dat de atmosfeer van 55 Cancri e wel alle geheimen blootgeeft, hebben we onder meer te danken aan het feit dat deze superaarde vrij dicht bij zijn ster staat. De planeet heeft maar achttien uur nodig om een rondje rond zijn ster te voltooien (ter vergelijking: onze aarde heeft daar 365 dagen voor nodig).

Door te achterhalen hoe de atmosfeer van een exoplaneet in elkaar steekt, komen we veel meer over deze exoplaneet te weten, zo vertelt onderzoeker Giovanna Tinetti. “We hebben nu aanwijzingen over hoe de planeet er op dit moment uitziet en hoe deze tot stand kwam en geëvolueerd is.”