Het is mede te danken aan een vaccin tegen het humaan papillomavirus (HPV).

Nieuw onderzoek toont aan dat het virus – verantwoordelijk voor zo’n 99,9 procent van de gevallen van baarmoederhalskanker – enorm is teruggedrongen in Australië. Het is te danken aan een vaccin tegen het virus dat in Australië zowel aan jongens als meisjes wordt aangeboden én de uitstrijkjes die Australische vrouwen regelmatig ondergaan in een poging een HPV-infectie tijdig op te sporen en te monitoren.

Uitroeien
En al die inspanningen werpen dus hun vruchten af. “We voorspellen dat het aantal gevallen van baarmoederhalskanker in de komende 30 tot 40 jaar zal afnemen van de huidige 930 gevallen per jaar naar slechts een paar,” stelt onderzoeker Suzanne Garland. “Ons nationale HPV-immunisatieprogramma voor zowel jongens als meisjes in combinatie met ons bevolkingsonderzoek betekent dat we ons in een positie bevinden die ons in staat stelt om als eerste land ter wereld deze dodelijk vorm van kanker een halt toe te roepen.”

Afname
Het onderzoek van Garland en collega’s laat zien dat het aantal vrouwen met het humaan papillomavirus enorm is afgenomen: in tien jaar tijd is het percentage vrouwen dat tussen de 18 en 24 jaar oud is en het virus bij zich draagt gedaald van 22,7 naar 1,1 procent. En ook onder mannen is het virus teruggedrongen. Het is grotendeels te danken aan het vaccin tegen HPV; voorafgaand aan het vaccinatieprogramma droegen vrijwel alle seksueel actieve mensen het virus bij zich. Hoewel op dit moment slechts ongeveer 53 procent van de vrouwen tegen het virus gevaccineerd is, is het virus toch verder teruggedrongen dan gedacht en dat is waarschijnlijk te danken aan zogenoemde kudde-immuniteit (zie kader).

Kudde-immuniteit is nog het beste uit te leggen aan de hand van een metafoor, zo legde Anouk Schuren eerder uit in dit artikel. “Het idee is als volgt: een infectie kan zich verspreiden als een brand. Als je de Nederlandse bevolking ziet als een grote berg aanmaakhoutjes, en je stopt er één brandend houtje bij (een geïnfecteerd persoon), dan brandt voordat je het weet de hele stapel af. Als je iedereen beschermt door middel van vaccinatie, dan zou dit zelfde brandende houtje terecht komen in een stapel van doorweekte houtjes en dooft het vuur direct uit. Sla je met vaccineren bepaalde mensen over, voor wie het te gevaarlijk zou zijn, dan nog kunnen die beschermd zijn, zo lang ze maar ergens diep in de stapel zitten en omringd zijn door natte houtjes: de kudde.”

“Als we door blijven gaan met ons succesvolle vaccinatieprogramma voor jongens en meisjes en het bevolkingsonderzoek dan kunnen we deze vorm van kanker uitroeien,” stelt Garland. “Het onderzoek laat een afname zien van de vormen van kanker die veroorzaakt worden door HPV; maar door de vertraging die er is tussen het oplopen van HPV en het ontwikkelen van baarmoederhalskanker, verwachten we dat het nog een paar jaar duurt voor we echt een scherpe afname in het aantal mensen met baarmoederhalskanker gaan zien.”

De International Papillomavirus Society roept andere landen op het voorbeeld van Australië te volgen. De organisatie wijst erop dat de middelen om baarmoederhalskanker – een ziekte die elke twee minuten een leven eist – terug te dringen, voorhanden zijn. Het is nu de uitdaging om ervoor te zorgen dat ze voor alle mensen beschikbaar komen.