tape mond

Iemand met schizofrenie maakt een gezicht bij zijn stem in het hoofd. Hij koppelt er de stem uit zijn hoofd aan en gaat de confrontatie met de avatar aan. Onderzoek toont aan dat deze nieuwe therapie een snellere en effectievere oplossing is dan medicatie voor de ziekte.

Één op de honderd mensen wereldwijd heeft schizofrenie. Mensen met deze ziekte hebben wanen en vaak last van stemmen in hun hoofd. Zonder dat de personen weten ‘wie’ dit is, kan het toch ontzettend angstaanjagend zijn. Stemmen dreigen vaak dat ze de persoon zelf of zijn familie wat aandoen. De auditieve hallucinaties zijn tot op heden nog moeilijk te behandelen. Julian Leff bedacht daarom het avatar-systeem dat mensen leert de stemmen in hun hoofd het zwijgen op te leggen. Eerst maken de patiënten zelf een avatar op de computer door een gezicht en stem te kiezen die past bij wat zij zelf in hun hoofd horen. Het systeem synchroniseert de beweging van de lippen met spraak waardoor een therapeut live via de avatar tegen te patiënt kan praten. De therapeut stimuleert de patiënt om zich te verzetten tegen de stem en leert de patiënt ook controle te krijgen over de auditieve hallucinaties.

Avatar testfase
Om te achterhalen of het systeem in de praktijk patiënten echt kan helpen, werd het in een vroege fase van ontwikkeling getest. Zestien patiënten kregen zeven keer een sessie van 30 minuten met de avatar therapie. Bijna iedere patiënt rapporteerde hierna een verbetering in hun ziekte. Ze hadden minder vaak en minder heftig last van de stemmen die ze hoorden. Drie patiënten hoorden zelfs géén stemmen meer terwijl ze voor de therapie zestien, dertien of drieënhalf jaar last hadden van auditieve hallucinaties, stemmen horen dus.

Confrontatie
“Ook al communiceren patiënten met een avatar alsof het een echt iemand is, ze hebben hem zelf gemaakt en weten daarom dat de avatar ze niets kan doen,” vertelt Julian Leff, van de University School of Londen. “En dat is in tegenstelling tot de stemmen die vaak dreigen dat ze de patiënt en hun familie pijn zullen doen of zelfs zullen vermoorden. Het resultaat is dat de therapie de patiënten helpt om vertrouwen en moed te krijgen om de avatar en hun vervolger in hun hoofd te confronteren,” zegt Leff.

Mp3
De sessies en gesprekken met hun zichtbare denkbeeldige vervolger uit hun hoofd staan vast op mp3. Als een schizofrene patiënt dan weer last krijgt en stemmen hoort, kan hij direct naar een sessie luisteren. “Dit helpt patiënten te erkennen dat de stemmen vanuit hun eigen geest komen waardoor ze de controle over de hallucinaties kunnen versterken,” vertelt Leff over de constateringen bij de testfase. Het is niet zo dat de avatar de wanen direct aanpakt. Maar uit de studie blijkt dat de therapie over het algemeen een positief effect heeft.

Het avatar-systeem wordt nu verfijnd en ondergaat in juli een uitgebreidere test met 142 patiënten. Therapeuten krijgen een training en uiteindelijk moet dan in 2015 duidelijk zijn hoe de therapie in de praktijk toegepast wordt.