venus

Wetenschappers hebben opnieuw bewijs gevonden dat de bergen op Venus invloed uitoefenen op de wolken hoog daarboven. De bergen zorgen ervoor dat in die wolken rimpels of golfjes ontstaan.

Dat meldt ESA naar aanleiding van observaties van de Venus Express. Op beelden gemaakt door de Venus Express zijn in de hoge wolken op Venus rimpels te zien. Een analyse toont aan dat de rimpels het meest voorkomen op een hoge noordelijke breedte en dan met name boven Ishtar Terra: een gebied waar ook de hoogste bergen van Venus te vinden zijn. Het suggereert dat de bergen er iets mee te maken hebben.

Ballon
Het is niet voor het eerst dat onderzoekers vermoeden dat bergen invloed uitoefenen op de lucht erboven. In 1985 vlogen twee ballonnen op zo’n 54 kilometer boven het Venusoppervlak. En hun reis verliep turbulenter naarmate er meer heuvels waren. En nu – bijna drie decennia later – voert de Venus Express dus nieuw bewijs aan voor dat vermoeden.

Afbeeldingen: ESA / Venus Express / VMC / A. Piccialli et al., 2014.

Afbeeldingen: ESA / Venus Express / VMC / A. Piccialli et al., 2014.

Maar wat gebeurt er nu precies?
De onderzoekers vergelijken het met een rivier met op de bodem een steen. Wanneer het water over de steen stroomt, ontstaan er rimpels in het wateroppervlak. Datzelfde gebeurt in zekere zin op Venus. De atmosferische golf die van het oppervlak opstijgt, richting het wolkendek, ontstaat door convectie (het opstijgen van warme lucht) of doordat een horizontale golf over een obstakel (bijvoorbeeld een berg) moet bewegen. En die golf brengt het wolkendek erboven in beroering, net zoals de steen op de bodem van een riviertje dat kan doen.

In 2012 stelden onderzoekers al vast dat de golfjes vaker voorkwamen op hogere breedte en dat de activiteit het grootst was aan de lijzijde van bergen op het noordelijk halfrond. “We geloven dat deze golven in ieder geval deels verband houden met atmosferische golven die over Ishtar Terra bewegen: een gebied waarin de hoogste bergen van Venus te vinden zijn,” stelde onderzoeker Silvia Tellmann toen. De Venus Express bevestigt dat nu. De ruimtesonde maakte tijdens 1500 rondjes rond de planeet talloze foto’s van het noordelijk halfrond van Venus. Op meer dan 300 afbeeldingen werd een golfpatroon ontdekt. “Dit is een opwindend resultaat, omdat het het idee dat topografie een significante invloed heeft op de atmosfeer van Venus versterkt,” stelt Håkan Svedhem. “Modellen voorspelden deze invloed al, maar we hebben deze nog nooit zo gedetailleerd kunnen observeren.