Niet alleen mensen, maar zelfs hele schepen en vliegtuigen zouden er verdwenen zijn: de Bermuda Driehoek. De wildste verhalen doen zich de ronde. Maar zijn ze waar? En is de Bermuda Driehoek inderdaad de aangewezen plek voor mensen die spoorloos willen verdwijnen?

We vinden de mysterieuze driehoek in de Atlantische Oceaan. Hoe groot de Driehoek precies is, daar zijn de meningen over verdeeld. Maar als u een lijn zou trekken van Miami naar het eiland Bermuda en van Bermuda naar San Juan (Puerto Rico) en van San Juan weer terug naar Miami, zit u in ieder geval in de buurt. Er ontstaat dan een driehoek waarbinnen allerlei mysteries zich naar verluidt zouden voltrekken.

Als het om de Bermuda Driehoek gaat, doen zich de wildste verhalen de ronde: van gezonken steden tot aliens

Legendes
Binnen deze mysterieuze Bermuda Driehoek zouden opvallend veel schepen, vliegtuigen en dus ook mensen verdwenen zijn. Mensen die er van overtuigd zijn dat er iets aan de hand is in de Bermuda Driehoek kunnen voorbeelden genoeg noemen. Vaak krijgt u dan het verhaal van USS Cyclops te horen of wordt Flight 19 genoemd. De USS Cyclops vertrok in februari 1918 vanuit Rio de Janeiro naar Barbados. Daar kwam de boot begin maart aan. Niet lang daarna voer de USS Cyclops weer uit, waarna nooit meer een spoor van de boot of de meer dan 300 passagiers gevonden werd. Flight 19 vertrok in december 1945 uit Florida voor een trainingsoefening boven zee. Ook deze vliegtuigen – en de mensen aan boord ervan – verdwenen spoorloos.

De USS Cyclops in 1911. Afbeelding: US Navy.

De USS Cyclops in 1911. Afbeelding: US Navy.

De overheid en aliens
Het moet worden toegegeven: wat er precies met de USS Cyclops en Flight 19 gebeurd is, blijft een raadsel. Sommige mensen zoeken de oplossing van dat raadsel in de beruchte Bermuda Driehoek. Ze komen met de wildste theorieën om de ‘vele verdwijningen in dit gebied’ te verklaren. Zo zou Atlantis zich op de plek van de Bermuda Driehoek bevinden en er met haar mysterieuze energiebronnen voor zorgen dat de apparatuur aan boord van schepen en vliegtuigen op hol slaat. Anderen geloven niet in Atlantis, maar wijten de verstoorde apparatuur aan een komeet die ooit in de Bermuda Driehoek neerstortte. Ook de overheid (die in de Bermuda Driehoek geheime experimenten zou uitvoeren) en zelfs aliens worden van tijd tot tijd verantwoordelijk gehouden voor de verdwijningen.

Kompas op hol
Een veelgehoord verhaal over de Bermuda Driehoek is dat uw kompas hier op hol slaat. Het zou binnen de driehoek het echte noorden en niet het magnetische noorden aanwijzen. Er zit een kern van waarheid in. Het ware noorden valt niet samen met de zuidpool van het aardmagnetisch veld. Er is sprake van een variatie die afhankelijk is van de plek waar u uzelf bevindt. Die variatie – ook wel magnetische declinatie genoemd – moet gecompenseerd worden. Doet u dat niet, dan is het zeer moeilijk om koers te houden. De mate van magnetische declinatie is niet alleen afhankelijk van de plek waar u uzelf bevindt, maar ook van de tijd waarin u leeft. De magnetische polen van de aarde verplaatsen zich namelijk. In het verleden (de negentiende eeuw) wees een kompas dat niet gecompenseerd was in de Bermuda Driehoek dan ook inderdaad naar het ‘echte noorden’ in plaats van naar het magnetische noorden. Maar vandaag de dag is dat niet meer het geval.

De wetenschap
Het zijn fraaie verklaringen, maar hard bewijs dat ze kloppen, is er niet. Is daar wel naar gezocht dan? Jazeker. Want de mysterieuze Bermuda Driehoek houdt ook wetenschappers bezig. Zelden doen ze specifiek onderzoek naar de Bermuda Driehoek, maar soms blijkt een studie naar iets heel anders implicaties te hebben voor het raadsel dat Bermuda Driehoek heet. Bijvoorbeeld in 2005 toen onderzoekers van de Cardiff University onderzoek deden naar een mogelijke alternatieve energiebron. Ze richtten zich op bacteriën op de zeebodem die methaan produceren. Dit methaan bundelt zich en vormt methaanijs, ook wel methaanhydraat genoemd. Hierin zit meer koolstof dan in alle fossiele brandstoffen en dus wilden de onderzoekers wel eens meer van dat methaanijs weten. Ze startten een onderzoek en kwamen zo onder meer meer te weten over het gedrag van de hydraten. Zo ontdekten ze dat methaan aan het methaanijs – dat ook op de bodem van de Bermuda Driehoek te vinden is – kan ontsnappen. Het gas borrelt op en verandert het water erboven. Zo wordt de dichtheid van dit water kleiner, waardoor een schip snel kan zinken. En vliegtuigen zouden door toedoen van het ontsnappende methaan in brand kunnen vliegen en dus uiteindelijk ook het onderspit delven. Ook de stormen die snel en onverwacht boven de Bermuda Driehoek kunnen ontstaan, worden als wetenschappelijke verklaring voor de verdwijningen aangewezen.

“De oceaan is altijd een mysterieuze plek geweest voor ons mensen en wanneer slecht weer en slechte navigatie een rol spelen, kan de oceaan ook zeer dodelijk zijn”

De juiste verklaring
Maar welke verklaring voor de mysterieuze verdwijningen is nu correct? Waarschijnlijk geen enkele. Simpelweg omdat er geen sprake is van mysterieuze verdwijningen. De legende van de Bermuda Driehoek stelt dat er boven dit deel van de oceaan significant meer vliegtuigen, boten en mensen verdwijnen dan elders. Maar onderzoek spreekt dat tegen. Zo vergeleken onderzoekers het aantal verdwenen vliegtuigen in de Bermuda Driehoek met het aantal verdwenen vliegtuigen in een even groot deel van de VS. Verrassend genoeg bleken er nog meer vliegtuigen boven land spoorloos te verdwijnen dan boven de Bermuda Driehoek. En toen onderzoekers het aantal in de Bermuda verdwenen boten vergeleken met het aantal boten dat in andere delen van de oceanen spoorloos verdween, bleek ook dat er in de Bermuda Driehoek niet significant meer schepen verdwijnen dan elders. Bovendien zijn de meeste verdwijningen prima te verklaren: vaak spelen het weer dat snel kan verslechteren (veel tropische stormen en orkanen trekken over de Bermuda Driehoek) en navigatieproblemen (in het gebied bevinden zich veel eilanden met daaromheen ondiep water) een rol. “De oceaan is altijd een mysterieuze plek geweest voor ons mensen en wanneer slecht weer en slechte navigatie een rol spelen, kan de oceaan ook zeer dodelijk zijn,” zo stelt de National Oceanic and Atmospheric Administration. “En dat geldt wereldwijd. Er is geen bewijs dat er in de Bermuda Driehoek met een grotere frequentie dan op andere drukbevaren plaatsen mysterieuze verdwijningen plaatsvinden.”

Flight 19 bestond uit vijf bommenwerpers, vergelijkbaar met de vliegtuigen die u hierboven ziet. Afbeelding: US Navy.

Flight 19 bestond uit vijf bommenwerpers, vergelijkbaar met de vliegtuigen die u hierboven ziet. Afbeelding: US Navy.

Er is dus geen mysterie. Maar waarom blijven zoveel mensen ervan overtuigd dat er in de Bermuda Driehoek gekke dingen gebeuren? Daar zijn meerdere redenen voor. Ten eerste wordt zelden melding gemaakt van één verdwijning, vaak halen mensen er direct alle verdwijningen uit de afgelopen honderd jaar bij. En als die verdwijningen in één adem worden opgesomd, lijkt het heel aannemelijk dat daar iets aan de hand is. Maar wanneer we dat in het juiste perspectief plaatsen – door te kijken naar verdwijningen op andere plaatsen ter wereld – valt dat dus wel mee. Een andere oorzaak van het stug overeind blijven van de Bermuda Driehoek-legende is het feit dat niemand precies weet hoe groot de Bermuda Driehoek is. Ook mysterieuze verdwijningen in de omgeving worden dan ook al snel achteloos als Bermuda Driehoek-verdwijning aangemerkt. Een derde verklaring is het feit dat mensen graag over de Bermuda Driehoek schrijven en dat die schrijfsels vaak weer gebaseerd zijn op ‘van horen zeggen’. Zo zijn er meerdere verdwijningen in boeken terug te vinden die in werkelijkheid aan de fantasie van de overleveraars zijn ontsproten. En dan hebben we het nog niet eens over de verdwijningen die wel echt plaatsvonden, maar die niet zo mysterieus zijn als de schrijvers ons willen doen geloven, simpelweg omdat er op de dag dat een vliegtuig of boot verdween sprake was van slecht weer. De belangrijkste reden voor het overeind blijven van de legende lijkt dan ook de menselijke voorliefde voor mysteries te zijn. Met die voorliefde is natuurlijk op zichzelf niets mis, maar we zullen wel op zoek moeten naar een nieuw mysterie om van te houden, want de Bermuda Driehoek is er geen.