De hoeveelheid zwaveldioxide in de bovenste laag van de atmosfeer van Venus schommelt sterk, zo blijkt wel nadat astronomen deze zes jaar met behulp van de Venus Express bestudeerden. En dat zou zomaar het directe gevolg kunnen zijn van vulkanische erupties op de planeet.

Dat op Venus vulkanen voorkomen, is geen geheim. Maar zijn ze ook nog actief? Daar konden onderzoekers het lange tijd niet over eens worden. Het bewijs voor actieve vulkanen stapelt zich de laatste jaren echter op. Zo wees een analyse van straling van het oppervlak van Venus er enige tijd geleden op dat recent nog lava over de hellingen van één van de vulkanen op Venus rolde.

Direct bewijs
En nu melden astronomen dat ze wellicht direct bewijs hebben gevonden voor vulkanische uitbarstingen op Venus. Ze bestudeerden daartoe de atmosfeer van de planeet en ontdekten in de bovenste lagen van de atmosfeer zwaveldioxide.

WIST U DAT…

…onlangs duidelijk is geworden waarom de maan geen vulkanen heeft?

Zwaveldioxide
Zwaveldioxide komt ook in de atmosfeer van de aarde voor. De hoeveelheid zwaveldioxide in onze atmosfeer wordt voor bijna 100 procent door vulkanen geproduceerd. De atmosfeer van Venus bevat ongeveer een miljoen keer meer zwaveldioxide. Dat de stof nu ook in de bovenste laag van de atmosfeer is aangetroffen, is opvallend. Zwaveldioxide wordt namelijk afgebroken door zonlicht. Dat het zich in de bovenste laag bevindt, wijst er dan ook op dat de hoeveelheid zwaveldioxide in deze laag recentelijk van beneden vandaan is bijgevuld.

Stijgen en dalen
Toen de Venux Express in 2006 bij Venus aankwam, mat deze een flinke toename in de hoeveelheid zwaveldioxide in de bovenste laag van de atmosfeer. Vervolgens daalde die hoeveelheid weer heel sterk. “Als je een toename van de zwaveldioxide in de bovenste lagen van de atmosfeer ziet, dan weet je dat iets ervoor gezorgd heeft dat dat recent naar boven is gekomen, omdat individuele moleculen daar binnen enkele dagen tijd vernietigd worden door zonlicht,” vertelt onderzoeker Emmanuel Marcq. De bron van het gas zou een vulkaan kunnen zijn, maar onderzoekers zijn voorzichtig. “Een vulkanische eruptie kan zwaveldioxide met deze hoeveelheden in de lucht brengen, maar eigenaardigheden in de rotatie van de planeet die we nog niet volledig begrijpen, kunnen het gas ook zo mixen dat dat hetzelfde resultaat oplevert,” merkt onderzoeker Jean-Loup Bertaux op.

Dat het zo lastig is om vast te stellen wat de bron van het gas is, heeft alles te maken met de atmosfeer die in vier aardse dagen rondom de planeet zoeft en dus sneller beweegt dan de planeet (die in 243 dagen om zijn as draait). Hierdoor wordt de zwaveldioxide snel verspreid en is het lastig om vast te stellen waar het vandaan komt.