In blauwe gaten zijn bijzondere bacteriën aangetroffen die ons meer kunnen vertellen over het ontstaan van leven.

En dan gaat het niet alleen om het ontstaan van leven op aarde. Maar mogelijk ook om het ontstaan van leven op andere planeten en manen.

Verschillen
Onderzoeker Tom Iliffe bestudeerde drie blauwe gaten op de Bahama’s. Hij ontdekte bacteriën in alle drie de blauwe gaten, maar de bacteriën leken niet op elkaar. Elk gat bleek gespecialiseerde micro-organismen te hebben. “We bestudeerden twee grotten op het eiland Abaco en één op het eiland Andros,” vertelt onderzoeker Iliffe in een persbericht. “Eén grot op Abaco had op een diepte van dertig meter lagen bacteriën op de muren: bijna 2,5 centimeter dik. Een andere grot op datzelfde eiland had bacteriën die leefden in giftige wolken van waterstofsulfide, op de grens tussen zoet en zout water. In de grot op Andros verwachtten we iets vergelijkbaars te vinden, maar de waterstofsulfide-laag bevatte daar weer andere typen bacteriën.”

Blauw gat

Blauwe gaten stammen nog uit de IJstijd. De zeespiegel was toen een stuk lager en kalkstenen formaties werden blootgesteld aan erosie. Langzaamaan ontstonden zo tunnels en kuilen. Toen de waterspiegel weer steeg, werden deze kuilen gevuld met water en omdat ze veel dieper zijn dan het omringende gebied heeft het water een opvallend donkerblauwe kleur. Vandaar de naam: blauwe gaten. Op de Bahama’s zijn meer dan 1000 van zulke grotten terug te vinden. Wereldwijd gaat het om tienduizenden exemplaren. Slechts vijf procent daarvan is al eens door mensen onderzocht.

Specialisatie
Het onderzoek wijst erop dat deze bacteriën heel specialistisch zijn. Ze passen zich helemaal aan de omstandigheden aan. Soms betekent dat dat zij kunnen leven in gebieden waar andere organismen niet kunnen leven. Ze zijn geëvolueerd tot organismen die het zelfs in de meest extreme gebieden volhouden. Zelfs met vrijwel geen zuurstof en vrijwel geen licht weten deze bacteriën zich nog te redden.

Evolutie
De bacteriën leven in extreme omstandigheden en hebben wellicht veel weg van de eerste levensvormen op aarde. En dat is heel interessant: mogelijk kunnen de bacteriën ons een kijkje terug in de tijd gunnen. Ze kunnen ons wellicht meer vertellen over de evolutie van leven.

Maar ook wetenschappers met een interesse in buitenaards leven kunnen hun voordeel doen met het werk van Iliffe. Want ook in de ruimte zijn extreme omstandigheden eerder regel dan uitzondering. En: “Als leven elders in ons zonnestelsel bestaat dan vinden we het hoogstwaarschijnlijk in met water gevulde ondergrondse gebieden.” En die vertonen waarschijnlijk weer veel overeenkomsten met de blauwe gaten die Iliffe nu verkent.