Dat blijkt uit een nieuw onderzoek waarin de nachtelijke bewegingen van bomen zijn gevolgd.

Een paar jaar geleden deden onderzoekers van de universiteit van Wenen een opmerkelijke ontdekking: bomen ‘slapen’ ’s nachts. Als de nacht valt, laten ze hun takken zakken, om ze in de ochtend weer op te laten veren. “De veranderingen zijn niet heel groot: tot 10 centimeter voor een boom van vijf meter hoog,” zo vertelde onderzoeker Eetu Puttonen toen.

Verschillende cycli
Onderzoekers uit Denemarken en Hongarije hebben het werk van Puttonen en collega’s nu herhaald, maar dan met maar liefst 21 soorten bomen en struiken. De studie onthult ten eerste dat niet alle bomen er zo’n lange slaapcyclus op nahouden als Puttonen en collega’s dachten. Slechts zeven van de 21 bestudeerde soorten bleken een nacht van twaalf uur te maken, die begon met het langzaam laten zakken van de takken en bladeren en eindigde met takken en bladeren die weer netjes in hun ‘startpositie’ zaten. Andere bomen bleken er juist een kortere of langere slaapcyclus op na te houden.

Kleine bewegingen
Daarnaast bleken alle bestudeerde soorten gedurende de nacht kleine, periodieke bewegingen te maken. “We detecteerden een nog niet eerder bekende periodieke beweging van tot wel één centimeter in cycli van twee tot zes uur,” vertelt onderzoeker András Zlinszky. “De beweging moet wel verband houden met veranderingen in de waterdruk in de planten en dit betekent in feite dat de boom aan het pompen is.” In andere woorden: de bomen hebben het behoorlijk druk.

Magnoliaboom
Het is een opmerkelijke ontdekking. Tot voor kort werd namelijk aangenomen dat het watertransport wordt aangedreven door licht en een 24-uurscyclus kent. Maar dit onderzoek schetst een heel ander beeld. Dat wordt met name duidelijk als we inzoomen op de magnoliaboom, één van de soorten die de onderzoekers bestudeerden. Deze boom bleek tijdens één nacht wel drie mini-cycli door te maken waarin deze de bladeren en takken liet hangen en weer liet opveren. Het wijst erop dat kortetermijnveranderingen in het watertransport heel normaal zijn.

Volgens de onderzoekers moet vervolgonderzoek uitwijzen welke mechanismen achter dit nachtelijke watertransport schuilgaan en welke rol dit watertransport speelt. Wel is reeds duidelijk dat we het idee dat bomen statische, passieve organismen zijn, moeten laten varen.