schijf

Wetenschappers hebben voor het eerst de bouwstenen van leven – organische moleculen – ontdekt in de protoplanetaire schijf rond een jonge ster. Het suggereert dat die bouwstenen praktisch overal voorkomen.

De onderzoekers deden hun ontdekking met behulp van het Atacama Millimeter/submillimeter Array (ALMA). Rond de jonge ster MWC 480 ontdekten ze methylcyanide (CH3CN). Dit is een complex koolstofhoudend molecuul en komt in zulke grote hoeveelheden rond MWC 480 voor dat we er alle oceanen op aarde mee zouden kunnen vullen. Naast methylcyanide ontdekten onderzoekers ook het iets eenvoudigere waterstofcyanide.

Net als de Kuipergordel
De twee moleculen komen voor in de koude buitengebieden van de nog jonge schijf rond MWC 480. Dit gebied is waarschijnlijk te vergelijken met de Kuipergordel. Dit is een gordel in ons eigen zonnestelsel waarin onder meer tal van kometen huizen. Deze kometen zijn niets anders dan puin afkomstig uit de tijd dat de planeten in ons zonnestelsel ontstonden. Wetenschappers denken dat kometen – en planetoïden – afkomstig uit het buitengebied van ons zonnestelsel water en organische moleculen op aarde brachten en zo het leven op aarde mede mogelijk hebben gemaakt.

Fascinerend
“Onderzoeken van kometen en planetoïden laten zien dat de zonnenevel – die zon en planeten voortbracht – veel water en complexe organische verbindingen bevatte,” vertelt onderzoeker Karin Öberg. “We hebben een nu nog sterker bewijs dat deze zelfde chemie ook elders in het heelal optreedt, in gebieden waar zonnestelsels als het onze zouden kunnen ontstaan.” Ze wijst er daarbij op dat de concentraties moleculen die in de protoplanetaire schijf van MWC 480 zijn aangetroffen vergelijkbaar zijn met die in de kometen van ons zonnestelsel. Dat maakt de resultaten extra fascinerend.

“Opnieuw is gebleken dat we niet bijzonder zijn. Vanuit het oogpunt van leven in het heelal is dat geweldig nieuws”

Interstellaire wolken
Uit eerder onderzoek is al gebleken dat complexe organische moleculen prima kunnen ontstaan in koude, donkere interstellaire wolken. Onduidelijk was echter of die moleculen ook kunnen ontstaan (en stand kunnen houden) in een pas gevormd planetenstelsel waar ze onder meer bloot worden gesteld aan straling. Dit onderzoek toont aan dat deze moleculen niet alleen in zo’n omgeving stand kunnen houden, maar er zelfs prima gedijen. De moleculen die ALMA nu rond MWC 480 heeft ontdekt, zijn talrijker dan in interstellaire wolken. Dat wijst erop dat protoplanetaire schijven plekken zijn waar complexe organische moleculen prima en op vrij korte termijn tot stand kunnen komen. Naar verwachting worden de moleculen in een later stadium van de ontwikkeling van dit stersysteem veilig opgeslagen in onder meer kometen en die kometen kunnen de moleculen weer op plaatsen brengen waar wellicht leven kan ontstaan.

“Het onderzoek naar exoplaneten heeft ons geleerd dat het zonnestelsel voor wat betreft het aantal planeten en de overvloed aan water niet uniek is. Nu weten we dat we ook niet uniek zijn op het gebied van organische chemie. Opnieuw is gebleken dat we niet bijzonder zijn. Vanuit het oogpunt van leven in het heelal is dat geweldig nieuws.”