komodovaraan

Gigantische krokodillen, enorme slangen, tientallen kilo’s zware hagedissen en omvangrijke schildpadden. Nieuw onderzoek wijst er voorzichtig op dat we daar in de toekomst wel eens mee te maken kunnen krijgen. Deze dieren worden namelijk groter als het warmer is op aarde.

Wetenschappers trekken die conclusie nadat ze fossiele resten van hagedissen die zo’n veertig miljoen jaar geleden in het huidige Myanmar leefden, bestudeerden. “Deze jongens waren bijna 1,8 meter lang en wogen zo’n 27 kilo, daarmee waren ze groter dan de antilopen in dat gebied,” vertelt onderzoeker Patricia Holroyd.

De hagedis
De eerste fossiele resten van deze flinke hagedissen werden al in de jaren zeventig in Myanmar ontdekt, maar toen als ‘onbelangrijk’ bestempeld. Ze verdwenen in een lade. Pas later, toen onderzoekers in een museum in Myanmar enorme kaakbeenderen van dezelfde soort terugvonden, werden de fossiele resten weer interessant. Experts bogen zich over de resten en stellen nu vast dat het om gigantische leden van een moderne hagedissenfamilie gaat waartoe onder meer de moderne kameleons en baardagamen behoren. De gigantische hagedissen hebben de naam Barbaturex morrisoni (naar Jim Morrison, ook wel de Lizard King genoemd) gekregen.

Klimaat
Maar waarom werden deze hagedissen zo groot? Het onderzoek suggereert dat het alles te maken heeft met de temperatuur op aarde. Zo’n veertig miljoen jaar geleden bevond de aarde zich in een warme periode. “We denken dat het warme klimaat in die periode de evolutie van een groter lichaam mogelijk maakte,” legt onderzoeker Jason Head uit. Ook zouden de planteneters door de hitte de competitie met andere dieren in hun ecosysteem beter aan hebben gekund.

Temperatuur doet ertoe
De resultaten zijn best verrassend. De grootste hagedissen die we vandaag de dag kennen, zijn de vleesetende komodovaranen (zie de foto hierboven) die in Indonesië leven. Aangezien deze hagedissen enkel op een eiland waarop geen zoogdieren leven, worden aangetroffen, dachten onderzoekers dat hagedissen alleen zo groot konden worden als ze niet met zoogdieren van doen hadden. Maar de fossiele resten wijzen er nu dus op dat ook hogere temperaturen noodzakelijk zijn, wil een koudbloedig dier zoals een hagedis op basis van een dieet met een lage voedingswaarde (bladeren) zo groot worden.

Het onderzoek – dat deze maand in het blad Proceedings of the Royal Society B verschijnt – heeft mogelijk ook implicaties voor de toekomst. De aarde is namelijk weer op aan het warmen. Mogen we dan in de toekomst weer zulke giganten op onze globe verwelkomen? Alleen als de opwarming niet al te snel verloopt, zo stellen de onderzoekers. Dan blijft het leefgebied van de reptielen immers intact en is er inderdaad een kans dat zij geleidelijk aan steeds groter worden.