De ringen, de maantjes, de machtige gasreus zelf: de foto’s van Cassini gaan nooit vervelen!

Cassini is nog onderweg naar Saturnus als deze in mei 2004 een fantastische foto van de gasreus maakt. Naast de gasreus en zijn prachtige ringenstelsel zijn ook enkele manen zichtbaar. Het zijn slechts stipjes. Dat is ook niet zo gek: Cassini bevond zich op het moment dat deze foto gemaakt werd op zo’n 28 miljoen kilometer afstand van Saturnus. Pas een paar maanden later, op 1 juli 2004, nestelde de ruimtesonde zich in een baan rond de gasreus.

Foto: NASA / JPL / Space Science Institute.

Phoebe
Saturnus heeft meer dan zestig manen. En Phoebe is er eentje van. Het maantje is ongeveer 220 kilometer groot en cirkelt op een afstand van zo’n 12,9 miljoen kilometer om Saturnus heen, In juni scheert Cassini langs de maan en het resulteert in verbluffend mooie kiekjes van een maantje dat het klaarblijkelijk zwaar te verduren heeft gehad. Het maantje is rijkelijk bedekt met inslagkraters.

Foto: NASA / JPL / Space Science Institute.

Foto: NASA / JPL / ESA / University of Arizona.

Titan
Terwijl Cassini ons verbluft met het ene na het andere kiekje, zou je bijna vergeten dat de sonde niet in zijn eentje naar Saturnus is afgereisd. Er ging een lander mee. En die reisde eind december af naar Titan: een andere maan van Saturnus. Deze maan is mysterieus – er hangt een dikke nevel omheen die het oppervlak aan het zicht onttrekt – en wetenschappelijk gezien razend interessant, onder meer omdat deze net als de aarde grote hoeveelheden stikstof in de atmosfeer heeft zitten. In januari 2005 zette Huygens voet op de maan en dat resulteerde onder meer in de eerste kleurenfoto van het oppervlak van Titan. Je ziet ‘m hiernaast. Huygens was na de landing op Titan nog zo’n 72 minuten actief. Daarna is niets meer van de lander vernomen. Hoewel Huygens maar kort werkzaam was op Titan heeft deze echter wel een schat aan informatie verzameld over de maan.


Dit filmpje laat zien wat Huygens zag toen deze afdaalde richting het oppervlak van Titan.

Vreemde manen
Zoals gezegd heeft Saturnus heel wat manen. En daar zitten natuurlijk ook wat vreemde exemplaren bij. Wat denk je bijvoorbeeld van Hyperion? Je ziet het maantje – dat wel wat wegheeft van een spons – hieronder.

Foto: NASA / JPL / Space Science Institute.

Of van Pan? Dat maantje heeft eigenlijk nog wel het meest weg van een vliegende schotel.

Foto: NASA / JPL / Space Science Institute.

Of maan Mimas die – vanwege een enorme krater – wel eens vergeleken wordt met de Death Star?

Foto: NASA / JPL / SSI.

Ook heel bijzonder: Enceladus. De maan spuit ijsdeeltjes in de lucht.

Foto: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Saturnus en de aarde en Mars en…
Naast de maantjes heeft Cassini na aankomst bij Saturnus ook de gasreus zelf herhaaldelijk op de gevoelige plaat vastgelegd. Enkele van onze favoriete foto’s zie je hieronder. Hierop zien we behalve Saturnus en zijn ringen ook enkele andere bekenden. De aarde bijvoorbeeld!

Op deze fantastische foto van Cassini zien we niet alleen Saturnus en zijn ringen, maar ook andere planeten uit ons zonnestelsel, waaronder de aarde. Klik voor een vergroting. Afbeelding: NASA.

Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Stormachtig
Als je Saturnus zo in volle glorie ziet, ziet de gasreus er heel rustiek uit. Maar niets is minder waar. Saturnus is namelijk stormachtig! Zo bevindt zich op de noordpool de beroemde hexagoon: een zeshoekig wolkenpatroon met in het hart ervan een orkaan-achtige storm die niet van locatie verandert. En rond de evenaar haasten winden zich met snelheden van zo’n 1000 km per uur voort.

Foto: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Een gigantische storm die in 2010 ontstaat en pas een maandje of zes later stilvalt. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Schitterend
Toch nog even terug naar Titan. De maan die tot de verbeelding blijft spreken. Zeker als Cassini ontdekt dat op de noordpool verschillende grote meren te vinden zijn. Je ziet ze op de fantastische opname hieronder. De met ethaan en methaan gevulde meren schitteren in het zonlicht.

Foto: NASA / JPL-Caltech / Univ. Arizona / Univ. Idaho.

De ringen
Ook de ringen van Saturnus zijn heel fotogeniek. En ze weten ons vaak te verrassen. Zo toonde Cassini aan dat aan de rand van de ringen soms verticale structuren ontstaan (mogelijk door toedoen van manen die het ringmateriaal omhoog stuwen). Die verticale structuren kunnen tot wel 2,5 kilometer(!) hoog zijn.

Foto: NASA / JPL / SSI.

Dat manen een grote invloed hebben op de ringen van Saturnus staat buiten kijf en blijkt ook wel uit de foto hieronder. Op de foto zie je maantje Daphnis dat het ringmateriaal met zijn zwaartekracht laat ‘dansen’.

Foto: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

En de foto’s die Cassini van de ringen maakt, worden naarmate de missie vordert, alleen maar beter. Begin dit jaar mochten we bijvoorbeeld onderstaande foto verwelkomen, gemaakt terwijl de sonde langs de buitenste ringen van Saturnus scheerde.

NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

En op dit moment duikt Cassini namelijk met tussenpozen in het gat tussen Saturnus en zijn ringen. En daarbij kijkt de sonde beurtelings naar de planeet en naar de ringen. Het levert prachtige close-up beelden op.

De A-ring van Saturnus. De heldere streepjes die je ziet, zijn zogenoemde ‘propellers’: kleine verstoringen in het ringmateriaal. Foto: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

De missie van Cassini duurt nog tot half september. Dat betekent dat de sonde nog een maandje of vier de tijd heeft om foto’s te maken. En wel vanuit een uniek gezichtspunt: de ruimte tussen Saturnus en zijn ringen. Misschien dat de mooiste foto die Cassini tijdens zijn missie maakt, dan ook nog wel gemaakt moet worden!

Foto: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.