Nieuw onderzoek wijst erop dat chimpansees in het brein van soortgenoten kunnen kruipen en kunnen bedenken wat zij willen.

Theory of mind‘ zo heet dat met een mooie term. Het wil zeggen dat we dingen ook vanuit het perspectief van een ander kunnen bekijken. Van ons mensen is reeds bekend dat we ‘theory of mind’ hebben. Dat komt bijvoorbeeld tot uiting wanneer we iemand helpen zonder dat we daar zelf baat bij hebben.

Experiment
Maar hoe zit dat met chimpansees? Kunnen zij soortgenoten ook helpen wanneer ze daar zelf geen baat bij hebben? En begrijpen ze dan ook echt wat de ander nodig heeft? Wetenschappers namen de proef op de som met een experiment, zo is in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences te lezen.

WIST U DAT…

…uit eerder onderzoek al was gebleken dat chimpansees weten wat anderen denken?

Gereedschap
Een chimpansee ging aan het werk en had daarbij een gereedschap nodig. Een andere chimpansee keek vanuit een andere kamer toe en had een gereedschapskist met daarin zeven verschillende objecten waaronder twee gereedschappen. De werkende chimpansee kon niet bij die gereedschapskist, maar kon wel aangeven dat hij een gereedschap nodig had door zijn arm door een kleine opening in de glazen muur die de twee van elkaar scheidde, te steken. De andere chimpansee moest daarop een keuze maken. Welk object zou hij geven? Uit het experiment bleek dat chimpansees eigenlijk altijd wel een object overhandigden. Behalve wanneer de andere chimpansee er niet om vroeg. Blijkbaar helpen chimpansees alleen wanneer ze er om gevraagd worden. Opvallend genoeg wisten chimpansees in dat geval heel goed dat hun soortgenoot een gereedschap en niet één van de andere vijf objecten, nodig zou hebben. In de meeste gevallen kozen de apen namelijk voor een gereedschap waar de ander echt iets aan had.

Niks te zien
In een tweede experiment zorgden de onderzoekers ervoor dat de apen elkaar niet meer konden zien. De glazen muur maakte plaats voor een muur waar ze niet doorheen konden kijken. Wel kon een chimpansee nog om hulp vragen door zijn arm door een gat in de muur te steken. Ook in dit geval hielpen de chimpansees wanneer hun hulp gevraagd werd. Wel bleken de apen wat minder goed in staat om het juiste gereedschap te selecteren. Dat wijst erop dat de vraag om hulp genoeg is voor een chimpansee om te helpen. Maar dat de aap wel meer informatie nodig heeft voordat hij echt effectief kan helpen.

Conclusies
Het onderzoek wijst erop dat chimpansees andermans doelen kunnen achterhalen door alleen maar naar anderen te kijken. Maar voordat ze de ander helpen, moeten ze wel eerst om hulp gevraagd worden. Wanneer dat gebeurt, willen ze de ander helpen. Zelfs als ze niet weten wat de ander nodig heeft (zoals in het tweede experiment).

Middels het onderzoek kunnen we ook meer te weten komen over mensen. Wat zijn onze redenen om te helpen? En in hoeverre onderscheiden we ons op dit gebied van de chimpansees?