En dat is gelukt. Daarnaast wordt hij nu echter ook verguisd.

Die conclusies kun je trekken uit een voorlopig onderzoeksrapport dat de Chinese overheid heeft opgesteld en via Chinees staatsmedium Xinhua naar buiten heeft gebracht. In het rapport staan de feiten omtrent het omstreden CRISPR-experiment van de Chinese onderzoeker He Jiankui (zie kader) centraal. En die feiten zijn behoorlijk schokkend.

In november 2018 claimde He Jiankui de eerste CRISPR-baby’s te hebben gecreëerd. Hij had spermacellen van de vader – drager van het HIV-virus – en eicellen van de gezonde moeder bijeengebracht. De embryo’s die zo ontstonden, had hij vervolgens met behulp van de gentechniek CRISPR zo aangepast dat deze geen HIV konden oplopen. De aangepaste embryo’s waren teruggeplaatst in de baarmoeder van de vrouw en uitgegroeid tot een gezonde tweeling: Lulu en Nana. Het experiment kon rekenen op een storm van kritiek. Het genetisch aanpassen van menselijke embryo’s is omstreden, maar het daadwerkelijk terugplaatsen van de middels CRISPR-aangepaste embryo’s in de baarmoeder, is ronduit verboden. Dat is met name te herleiden naar het feit dat deze veelbelovende gentechniek nog in de kinderschoenen staat en de veiligheid en effectiviteit ervan nog volop wordt onderzocht.

Beroemd
Uit het door de Chinese overheid opgestelde onderzoeksrapport blijkt dat He Jiankui met het omstreden experiment uit was op “beroemdheid en persoonlijk gewin”. Hij blijkt daarbij op eigen houtje – dus buiten medeweten van zijn universiteit om – te hebben gehandeld en mensen doelbewust om de tuin te hebben geleid. Zo vervalste hij bijvoorbeeld een ethisch certificaat om de indruk te wekken dat een ethische commissie zijn experiment op voorhand had goedgekeurd. Gewapend met dat certificaat verzamelde hij vervolgens acht stellen om het experiment op uit te voeren. Omdat het in China verboden is om voortplantingstechnieken toe te passen wanneer dragers van HIV een kinderwens hebben, sjoemelde He Jiankui met bloedafnames. Hij nam bloed af bij gezonde mensen en deed alsof het toebehoorde aan de dragers van het HIV-virus.


Tweeling
Het onderzoeksrapport onderschrijft verder de claims van He Jiankui en kan bevestigen dat het experiment geresulteerd heeft in de geboorte van een tweeling. Een ander stel is momenteel nog in verwachting van een baby. Eén stel haakte halverwege af. Voor de andere vijf stellen is het niet tot een zwangerschap gekomen.

Verguisd
De conclusies van het onderzoeksrapport zijn duidelijk: met zijn activiteiten heeft He Jiankui ethische normen en de relevante Chinese wet- en regelgeving overschreden. En hij zal daar – samen met de collega’s die hem assisteerden – voor gestraft worden. De universiteit waar He Jiankui aan verbonden was, heeft in reactie op het onderzoeksrapport alle banden met de onderzoeker verbroken. Zijn arbeidscontract is per direct opgezegd.

Het voorlopige onderzoeksrapport schept iets meer duidelijkheid. Maar er blijven nog genoeg vragen over. Onduidelijk is ook nog hoe het met de tweeling gaat. Xinhua meldt alleen dat de gezondheid van de kinderen en zwangere proefpersoon goed in de gaten wordt gehouden.