In wierookbranders hebben onderzoekers resten van cannabis ontdekt die vrij overtuigend suggereren dat Chinezen 2500 jaar geleden al high werden van wiet.

Vandaag de dag associëren we de term cannabis voornamelijk met drugs. Maar duizenden jaren geleden werd de plant in Oost-Azië voornamelijk verbouwd als vezelgewas: van de vezels van de plant kon onder meer papier worden gemaakt. Wanneer men cannabis ook vanwege de psychoactieve effecten (zie kader) ging waarderen, was lang onduidelijk. Maar een nieuw onderzoek – verschenen in het blad Science Advances – suggereert nu dat men er zeker 2500 jaar geleden al vertrouwd mee was.

THC
Cannabis is een psychoactief middel. Dat betekent dat het een effect heeft op de psyche. Dat is in het geval van cannabis te herleiden naar de stof tetrahydrocannabinol (THC). De meeste wilde cannabis-planten en ook de eerste cannabis-varianten die in Oost-Azië werden verbouwd, bevatten relatief weinig THC. Historici vragen zich dan ook al lang af wanneer mensen cannabis-varianten rijk aan THC gingen herkennen en gebruiken.

Tombe
In het westen van China hebben onderzoekers in een 2500 jaar oude tombe namelijk wierookbranders teruggevonden met daarin verbrande resten van cannabis. En wat misschien nog wel opvallender is, is dat deze resten veel meer THC bevatten dan de wilde cannabisplanten.


Eerder onderzoek
Eerder suggereerden wetenschappers dat de psychoactieve effecten van cannabis voor het eerst genoten werden door mensen op de oude Centraal-Aziatische steppe. Ze trokken die conclusie voornamelijk op basis van teksten van de Griekse historicus Herodotus. De ontdekking van THC-rijke cannabisresten in wierookbranders in het westen van China lijkt erop te wijzen dat Herodotus wist waar hij het over had. “De vondsten onderschrijven het idee dat cannabisplanten vanwege hun psychoactieve effecten voor het eerst werden gebruikt in de bergachtige gebieden van het oostelijke deel van Centraal-Azië en zich daarna naar andere delen van de wereld verspreidden,” stelt onderzoeker Nicole Boivin. Want het gebied waarin de 2500 jaar oude cannabisresten zijn teruggevonden ligt vandaag misschien afgelegen, maar dat was 2500 jaar geleden wel anders. In die tijd kon men het gebied via handelsroutes die onderdeel uitmaakten van de beroemde Zijderoute, bezoeken. “Onze studie suggereert dat kennis van het roken van cannabis en specifieke varianten van de cannabisplant langs deze routes werd doorgegeven,” stelt onderzoeker Robert Spengler.

Ritueel
Aangezien de THC-rijke cannabis-resten in een tombe zijn aangetroffen, gaan onderzoekers ervan uit dat het roken van cannabis deel uitmaakte van een begrafenisritueel. “Maar mogelijk rookte men het ook in het dagelijks leven,” vertelt Yimin Yang, onder meer verbonden aan het Max Planck Institute for the Science of Human History aan Scientias.nl.

Hoe men precies aan de THC-rijke cannabisplanten kwam, is vooralsnog een raadsel. Er zijn twee opties, zo stellen de onderzoekers in hun paper. Of men teelde de THC-rijke cannabis-variant. Of men zocht gewoon naar THC-rijke cannabisplanten die in het wild groeiden. Dat laatste lijkt misschien wat tegenstrijdig; eerder kon je immers lezen dat wilde cannabisplanten juist relatief weinig THC bevatten. Er zijn echter aanwijzingen dat cannabisplanten meer THC aanmaken in reactie op een toename in UV-licht en andere stressoren waar de planten mee te maken kunnen krijgen als ze op grote hoogte groeien. Het zou kunnen betekenen dat mensen in de bergachtige gebieden op wilde cannabisplanten stuitten die wel zoveel THC herbergden dat deze psychoactieve effecten hadden en zo op heel andere ideeën kwamen omtrent het gebruik van de plant.