Steeds meer Chinezen zijn slecht of niet in staat om in het Chinese schrift te schrijven. Hun mobieltjes, computers en andere technologische snufjes werken namelijk met het alfabet en pen en papier worden nauwelijks meer gebruikt. Dat blijkt uit diverse onderzoeken. Het probleem heeft zelfs al een Chinese naam: tibiwangzi.

Li Hanwei is 21 en studeert in Hong Kong. Ze heeft als kind alle karakters geleerd en kan prima schrijven. Maar niet in het Chinees. “Ik kan me de vorm wel herinneren, maar ik kan me de strepen die ik met mijn pen moet zetten, niet meer herinneren,” vertelt ze. “Dat is een beetje een probleem.”

Verdwijnen
Uit diverse onderzoeken blijkt dat het probleem in heel China – en ook in Japan – speelt. Sommige mensen zijn zelfs bang dat de tekens en daarmee een belangrijk deel van de cultuur uiteindelijk verdwijnen.

Herkennen
Het geheugenverlies ontstaat doordat veel Chinezen gebruik maken van een programmaatje dat het Latijnse alfabet omzet in Chinese karakters. Men tikt een woord met behulp van het alfabet in en de telefoon vertoont de karakters die daarmee overeenkomen. Gebruikers moeten een karakter dus herkennen, maar hoeven het niet meer zelf te schrijven.

Frustrerend
Doordat met name jongeren er niet meer in slagen om karakters te schrijven, zijn ze afhankelijk van hun telefoon of computer. “Het is frustrerend, want ik herinner me karakters altijd, maar raak het op het laatste moment kwijt,” vertelt student Maya Kato. “Dan vergeet ik dat er een extra lijn was of waar de punt moet staan.”

Memoriseren
Professor Siok Wai Ting vindt het een kwalijke zaak dat mensen de karakters niet meer schrijven. Volgens hem wordt de taal zo vergeten. “We kunnen ons schrift niet systematisch leren, want het is niet systematisch,” merkt hij op. “Wij moeten het memoriseren en dat doen we door het te schrijven.”

Combinatie
Uit het onderzoek van Siok blijkt dat mensen die Chinees schrijven een ander deel van het brein gebruiken dan mensen die het alfabet gebruiken. Het deel van de hersenen dat door Chinezen wordt gebruikt, bevindt zich dichterbij het motorische deel en dat wordt onder meer gebruikt om te schrijven. Lezen en schrijven hangt dus nauw met elkaar samen.

Probleem
Toch lijkt er hoop: op steeds meer telefoons kunnen gebruikers letters (en dus ook karakters) tekenen. Dat zou wel eens de redding van de taal kunnen zijn. Maar haast is geboden. Uit een enquête van een Chinese krant bleek in april dat 83 procent van de 2072 ondervraagden problemen had met het schrijven van karakters.

Nodig?
En dan blijft natuurlijk nog de vraag: zijn die karakters eigenlijk wel nodig? In een tweede enquête bekende 43 procent van de ondervraagden dat ze de karakters alleen nog maar nodig hadden om formulieren in te vullen en te ondertekenen.

Vaststaat dat de Chinese karakters meer zijn dan een schrift. Achter veel karakters zit een verhaal, legende of mythe. Het schrift is dan ook nauw verweven met de Chinese cultuur. Maar kan deze het hoofd bieden aan de technologische ontwikkelingen?