Het cluster bevindt zich op 11,1 miljard lichtjaar van de aarde en bewijst dat clusters van sterrenstelsels al veel eerder ontstonden dan gedacht.

Astronomen ontdekten het cluster met behulp van onder meer het röntgenobservatorium Chandra. Het cluster bevindt zich op ongeveer 11,1 miljard lichtjaar van de aarde. Dat betekent dat de straling afkomstig van het cluster er 11,1 miljard jaar over heeft gedaan om ons te bereiken en we het cluster dus nu zien zoals het er in de tijd dat de straling het cluster verliet, uitzag.

Babyboom
Het cluster heeft de naam CL J1001+0220 gekregen (kortweg: CL J1001). De kern van het cluster telt elf grote sterrenstelsels. In negen ervan is een heuse babyboom aan de gang: de ene na de andere ster ziet er het levenslicht. Om een beeld te krijgen van de enorme hoeveelheid sterren die hier ontstaat: het is de equivalent van 3000 zonachtige sterren per jaar. En daarmee ligt het ‘geboortecijfer’ in dit cluster opmerkelijk hoog. “Dit cluster is niet alleen opmerkelijk met het oog op de afstand waarop het staat,” benadrukt onderzoeker Tao Wang. “Het cluster maakt ook een enorme groeispurt door die in niets lijkt op wat we eerder hebben gezien.”

“Het cluster maakt ook een enorme groeispurt door die in niets lijkt op wat we eerder hebben gezien”

Nog een jonkie
De onderzoekers denken dat het cluster 11,1 miljard jaar geleden nog maar net was ontstaan. “Het lijkt erop dat we dit cluster op een belangrijk moment hebben gespot: het is zojuist veranderd van een losse verzameling sterrenstelsels in een jong, maar volledig gevormd cluster.” Eerder hebben onderzoekers die losse verzamelingen sterrenstelsels – protoclusters genaamd – al op grotere afstand dan CL J1001 gespot. Maar nog niet eerder zagen ze een volgroeid cluster op zo’n grote afstand. De ontdekking bewijst dus dat clusters – de grootste structuren in het universum die door zwaartekracht bijeen worden gehouden – al veel eerder (zo’n 700 miljoen jaar eerder) ontstonden dan gedacht.

De onderzoekers verwachten dat CL J1001 meer inzicht kan geven in de totstandkoming van clusters en het gedrag van de sterrenstelsels die deel uitmaken van deze clusters. Daarnaast zullen ze ook blijven zoeken naar cluster die net zo oud of ouder zijn dan CL J1001.