Maar wat doet ‘ie daar precies?

Een spermacel heeft maar één doel: zo snel mogelijk de eicel bereiken. De cel is daartoe uitgerust met een staartje. Dat staartje is vrij complex. Zo bestaat het uit ongeveer duizend verschillende soorten bouwblokken. De belangrijkste zijn de tubulines. Deze eiwitten vormen samen lange kabels die weer microtubuli worden genoemd. Aan deze microtubuli zitten duizenden motoreiwitten (moleculen die zich kunnen bewegen) vast. Deze motoreiwitten brengen de zaadcel in beweging: door zich vast te klemmen aan één microtubulus en ondertussen op de naastgelegen microtubulus te wandelen, trekken ze aan de staart, waardoor deze zich buigt en de zaadcel in beweging komt. “Het is eigenlijk verbazingwekkend dat dit werkt,” stelt onderzoeker Johanna Höög. “De beweging van duizenden motoreiwitten moet tot in het kleinste detail gecoördineerd worden om ervoor te zorgen dat het sperma in staat is om te zwemmen.”

Verrassing
Als je dat zo leest, zou je denken dat onderzoekers wel zo’n beetje alles van de spermacel en zijn bewegingen afweten. En toch hebben onderzoekers ontdekt dat het staartje van de spermacel nog een grote verrassing voor ons in petto heeft: een compleet nieuwe nanostructuur.

In 3D
Onderzoekers ontdekten de bijzondere structuur toen ze spermacellen in 3D bekeken. “Toen we naar de eerste 3D-beelden van de allerlaatste sectie van de staart van de spermacel keken, ontdekten we iets wat we nog nooit eerder in de microtubuli hadden gezien,” vertelt onderzoeker Johanna Höög. “Een spiraal die vanuit het puntje van het sperma kwam zetten en ongeveer een tiende van de lengte van de staart besloeg.”

De ontdekking roept een hoop vragen op. Wat doet de spiraal hier? Waar is hij uit opgebouwd? En hoe belangrijk is deze voor de zwembewegingen van het sperma? Dat zal vervolgonderzoek uit moeten wijzen. Maar de onderzoekers hebben er wel al ideeën over, vertelt onderzoeker Davide Zabeo. “We denken dat deze spiraal in de microtubuli dienst doet als een kurk en voorkomt dat de microtubuli groeien en krimpen (iets wat ze normaal gesproken doen).” De spiralen zouden er zo uiteindelijk voor zorgen dat het sperma geen energie in de grillen van die microtubuli hoeft te steken en alle energie kan aanwenden om zo snel mogelijk naar de eicel te zwemmen.