aarde

Nieuw wetenschappelijk onderzoek toont aan dat de snelheid van de aardplaten niet constant is. Zo’n 1,7 tot 0,75 miljard jaar geleden bewogen de aardplaten aanzienlijk trager dan ze voor die tijd en vandaag de dag doen.

De periode tussen 1,7 en 0,75 miljard jaar geleden wordt door geologen ook wel aangeduid als ‘de middelbare leeftijd’ van de aarde. In die periode gebeurde er eigenlijk niet zoveel op de aarde. Slechts kleine fluctuaties in de samenstelling van de aardse atmosfeer en fossiele vondsten wijzen op weinig grote veranderingen in het leven op aarde. De periode staat daarmee in schril contrast met de tijd ervoor en erna. Die perioden worden namelijk gekenmerkt door grootse gebeurtenissen, variërend van ijstijden tot veranderingen in zuurstofniveau. De periode tussen 1,7 en 0,75 miljard jaar geleden valt bovendien samen met de totstandkoming van het supercontinent Rodinia. Een continent dat gedurende die hele periode – u raadt het al – stabiel was.

Afkoeling
Onderzoekers van de universiteit van St Andrews stellen nu dat de stabiliteit in de periode tussen 1.7 en 0.75 miljard jaar geleden het resultaat was van de geleidelijke afkoeling van de aardkorst. “Meer dan 1,7 miljard jaar geleden was de aardkorst aanzienlijk warmer, wat betekent dat de bewegingen van de continentale platen waarschijnlijk door heel andere regels dan vandaag de dag bepaald werden,” stelt onderzoeker Peter Cawood. “0,75 miljard jaar geleden bereikte de aardkorst een punt waarop deze voldoende was afgekoeld om de platentektoniek van vandaag de dag mogelijk te maken.” Er ontstonden zo bijvoorbeeld subductiezones: zones waarin de ene plaat onder de andere duikt. “Deze toename in activiteit kan een reeks veranderingen in gang hebben gebracht, waaronder het uiteenvallen van Rodinia en veranderingen in het niveau van cruciale elementen in de atmosfeer en de zeeën die weer leidden tot evolutionaire veranderingen in de aanwezige levensvormen.”

Niet constant
Het werk van Cawood wordt onderschreven door een onderzoek van wetenschappers werkzaam aan New Mexico Tech. Hun studie suggereert eveneens dat de snelheid waarmee de aardkorst zich beweegt niet constant is. “Onze studie betwist het standpunt dat de snelheid waarmee platen zich bewegen door de tijd heen stabiel is,” legt onderzoeker Kent Condie uit.

De onderzoeken van Cawood en Condie zijn belangrijk. Ze kunnen onder meer gebruikt worden om bepaalde patronen in de snelheid van de evolutie van het leven op aarde te verklaren. Ook hebben de resultaten implicaties voor het interpreteren van klimaatmodellen.