Zorgwekkende berichten over longontstekingen en droge hoest circuleerden al voor de eerst gemelde Europese COVID-19-gevallen, op sociale media.

Ondertussen weten we dat een heftige longontsteking en droge hoest belangrijke symptomen zijn van COVID-19. Dat had je de meeste mensen een jaar geleden niet moeten vragen, toen we nog aan het begin van de pandemie stonden. Toch blijkt nu dat we de pandemie hadden kunnen zien aankomen. Want nog voordat de eerste Europese COVID-19-gevallen werden gemeld, circuleerden er al signalen op sociale media dat er iets vreemds aan de hand was.

Meer dan normaal
In januari 2020 – nog voor de grote virusuitbraken in Europa – schijnt er in de zeven meest gesproken talen in de Europese Unie (Engels, Duits, Frans, Italiaans, Spaans, Pools en Nederlands) meer dan normaal over ‘longontstekingen’ getwitterd te zijn. Dat blijkt uit een nieuwe studie. In het onderzoek analyseerden wetenschappers verschillende posts die eind 2019 en begin 2020 op Twitter zijn verschenen. Ze filterden specifiek op het woord ‘longontsteking’ omdat dit de meest ernstige aandoening is die door SARS-CoV-2 wordt veroorzaakt. Bovendien was het griepseizoen van 2020 milder dan die van voorgaande jaren. Daarom is het onwaarschijnlijk dat de toename van de hoeveelheid bezorgde berichten met het griepseizoen te maken kan hebben gehad.


Italië
De bevindingen onderstrepen dat COVID-19 dus al vóór de eerst gemelde corona-gevallen op Twitter te vinden was. Neem bijvoorbeeld Italië. Op 22 februari 2020 werden, om de toename aan corona-gevallen te beheersen, de eerste lockdown-maatregelen van kracht. Maar opvallend genoeg verschenen er al daarvoor, in de eerste weken van 2020, aanzienlijk meer bezorgde berichten over longontstekingen op Twitter dan in diezelfde weken in 2019.

Hoewel dat al heel opvallend is, besloten de onderzoekers tevens 13.000 aan longontsteking gerelateerde tweets te lokaliseren. En hieruit blijkt dat deze tweets precies afkomstig waren uit de regio’s waar later de eerste gevallen van corona werden gemeld.

De onderzoekers besloten vervolgens het woord ‘longontsteking’ te vervangen door ‘droge hoest’: één van de andere symptomen die pas later in verband zijn gebracht met COVID-19. De onderzoekers ontdekten opvallend genoeg precies hetzelfde patroon, namelijk een abnormale en statistisch significante toename van het aantal berichten met de woorden ‘droge hoest’ voorafgaand aan de golf van infecties in februari 2020.

Nuttig
Wat deze bevindingen betekenen? De onderzoekers proberen met deze studie te laten zien dat sociale media een heel nuttig instrument kan zijn om belangrijke informatie te verzamelen over opkomende virale hotspots. “Onze studie vormt een aanvulling op bestaand bewijs dat sociale media gebruikt kunnen worden voor ‘epidemiologische surveillance’,” merkt onderzoeker Massimo Riccaboni op. “Het kan helpen om de eerste tekenen van een nieuwe ziekte te onderscheppen voordat deze zich onopgemerkt uitbreidt. Bovendien kunnen we ook de verspreiding ervan goed volgen.”


Een handje helpen
Dit geldt in het bijzonder voor een situatie zoals de huidige pandemie. Veel nationale regeringen hadden wegens het uitblijven van vroegtijdige waarschuwingssignalen de ongekende omvang van de dreigende noodsituatie helemaal niet door. Maar mogelijk zouden sociale media dus een belangrijke bijdrage kunnen leveren. Autoriteiten zouden dergelijke platforms kunnen gebruiken om realtime, gelokaliseerde informatie te vergaren over waar een ziekte of virus precies rondwaart, nog voordat deze met officiële middelen kan worden gedetecteerd.

Dreigende golven
Daarnaast zou het blijven monitoren van sociale media de autoriteiten kunnen helpen om de kans op een volgende, dreigende golf te verkleinen. Hoe? Bijvoorbeeld door strengere maatregelen te nemen op de plekken waar infecties lijken toe te nemen. Of vice versa, door bijvoorbeeld in regio’s met afnemende infecties versoepelingen door te voeren.

Het betekent dat we de kracht van sociale media dus zeker niet moeten onderschatten. Volgens de onderzoekers zou dit dan ook de weg kunnen effenen voor een geïntegreerd epidemiologisch surveillance-systeem dat wereldwijd wordt beheerd door internationale gezondheidsorganisaties. Zodra de belangrijkste symptomen van een pandemie zijn geïdentificeerd, zouden bijvoorbeeld geplaatste posts op sociale media op betrouwbare wijze kunnen onthullen waar uitbraken precies plaats gaan vinden. En mogelijk zouden we op die manier een opkomende ziekte al in de kiem kunnen smoren.

Verslaafd?

We swipen, scrollen, bingen, checken, posten, chatten, liken en delen heel wat af met z’n allen. Velen van ons zijn er elke dag behoorlijk druk mee. Maar zijn we eigenlijk ook echt verslaafd aan sociale media? Wat maakt je precies tot een verslaafde? Lees het hier!