olifant

Nieuw onderzoek schept eindelijk duidelijkheid over hoe een olifant zich tegen de ziekte wapent.

Een olifant heeft ongeveer 100 keer zoveel cellen als een mens. Je zou dan ook verwachten dat het dier een 100 keer grotere kans heeft dat één van die cellen vreemde dingen gaat doen en de olifant kanker krijgt. Maar olifanten krijgen maar zelden kanker: minder dan vijf procent van de dieren sterven door toedoen van de ziekte, terwijl mensen een kans van 11 tot 25 procent hebben om aan kanker te overlijden.

P53
Waarom krijgt een olifant zelden kanker? Dat is al jarenlang een raadsel. Maar een nieuw onderzoek schept duidelijkheid. Wetenschappers hebben ontdekt dat olifanten 38 allelen (varianten) hebben van een gen dat codeert voor het eiwit p53. Dit eiwit remt kanker af. Ter vergelijking; mensen hebben slechts twee varianten van het gen dat codeert voor dit eiwit.

WIST JE DAT…
…ook de naakte molrat ons veel kan leren over de strijd tegen kanker?

Experiment
Om er zeker van te zijn dat het alles te maken had met het eiwit p53, sloegen de onderzoekers aan het experimenteren. Ze verzamelden witte bloedcellen van enkele olifanten en stelden de cellen bloot aan een behandeling die het DNA beschadigt en dus kanker kan veroorzaken. In reactie daarop deden de cellen iets wat ingegeven wordt door de p53-eiwitten. De cellen pleegden zelfmoord. “Het was alsof de olifant zei: “Het is heel belangrijk dat we geen kanker krijgen, dus gaan we deze cel doden en met een schone lei beginnen,” vertelt onderzoeker Joshua Schiffman. “Als je een beschadigde cel doodt, is deze weg en kan deze geen kanker veroorzaken.”

“De natuur heeft reeds bedacht hoe kanker voorkomen kan worden”

Li-Fraumeni
Tijdens een tweede experiment vergeleken de onderzoekers de cellen van olifanten met die van gezonde mensen en die van mensen met het Li-Fraumeni Syndroom. Mensen met laatstgenoemde aandoening hebben maar één werkend kopie van p53 en hebben een aanzienlijk grotere kans dan gezonde mensen om kanker te krijgen. De onderzoekers stelden de cellen bloot aan straling en ontdekten dat de cellen van olifanten twee keer vaker dan die van gezonde mensen en vijf keer vaker dan de cellen van mensen met het Li-Fraumeni Syndroom zichzelf vernietigden. Het onderschrijft de aanname dat meer p53 beschermt tegen kanker. “Als je logisch nadenkt zouden olifanten enorm vaak kanker moeten ontwikkelen,” stelt Schiffman. “Ze zouden al uitgestorven moeten zijn doordat ze zo’n grote kans hebben op kanker. We denken dat meer p53 de manier is waarop de natuur deze soort in leven houdt.”

Het onderzoek heeft zeker ook implicaties voor mensen. “De natuur heeft reeds bedacht hoe kanker voorkomen kan worden. Het is aan ons om te leren hoe verschillende dieren dit probleem aanpakken, zodat we deze methoden ook kunnen gebruiken om kanker in mensen te voorkomen.”