NASA vindt de onfortuinlijke lander Vikram terug in duizenden stukjes.

Het is over en uit voor de Indiase maanlander Vikram, dat is nu zeker. De maanlander is te pletter geslagen en in duizenden stukjes uiteengespat. Het is een zware dobber voor India die hoopte het vierde land – na de Verenigde Staten, Rusland en China – te worden dat succesvol op de maan zou landen.

Contact
Begin september daalde de Indiase maanlander Vikram af naar het oppervlak. Alles ging van een leien dakje, tot de lander op slechts 2 kilometer van het maanoppervlak verwijderd was. Op dat moment raakte de Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO het contact met de lander kwijt. Hoewel er meteen gevreesd werd voor een noodlottig einde, gloorde er nog even hoop. Want mysterieuze beelden zouden hebben laten zien dat Vikram toch heelhuids op het oppervlak van de maan had weten te landen.


De missie
Vikram maakt deel uit van de zogenoemde Chandrayaan 2-missie, die eind juli gelanceerd werd. De missie bestaat uit de orbiter Chandrayaan 2, maanlander Vikram en maanrover Pragyan. De orbiter werd op 20 augustus door de zwaartekracht van de maan ingevangen en liet vervolgens Vikram – met aan boord ook rovertje Pragyan – los. De lander en rover hadden in een hoogvlakte tussen de twee kraters Manzinus C en Simpelius N op de zuidpool van de maan moeten landen. Een bijzondere locatie, want dit is nog onontgonnen gebied: nog nooit reisde een land af naar deze regio. Kort na de landing zou Pragyan zich losmaken van Vikram om de landingsplaats en directe omgeving te verkennen. De maanlander en -rover herbergden respectievelijk drie en twee wetenschappelijke instrumenten waarmee er experimenten op het oppervlak van de maan uitgevoerd zouden worden. Maar zo ver is het dus niet gekomen.

Beelden
Die beelden zijn echter nooit vrijgegeven. En dus besloot NASA zelf op zoek te gaan naar de lander. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie liet de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) meerdere foto’s maken van de regio waar Vikram is gecrasht, in de hoop de lander – of wat daar nog van over is – te spotten. Maar helaas zonder resultaat. NASA was er echter wel van overtuigd dat Vikram zich ergens op de reeds door LRO geschoten kiekjes bevindt. Maar waar? “Het is mogelijk dat de Vikram-lander zich in de schaduw verstopt,” zei NASA destijds. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie liet het er dan ook niet bij zitten. Gelijk werden er plannen gesmeed om het op een ander tijdstip – en dus zonder de hinderlijke schaduwen – nogmaals te proberen en het gebied opnieuw te fotograferen.

Gevonden!
En nu maakt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie bekend de Indiase maanlander te hebben gelokaliseerd. Helaas is er niet veel van Vikram over. Het team trof zowel de inslagplaats, als het bijbehorende puinveld aan door voor- en nafoto’s te vergelijken. De brokstukken liggen her en der verspreid over meerdere kilometers.

De plek waar Vikram is neergestort. De groene stippen geven het rondslingerende puin van de lander aan. De blauwe stippen geven de plekken aan waar het maanoppervlak duidelijk door de crash is aangetast. Afbeelding: NASA/GSFC/Arizona State University

Op de voor- en nafoto’s zijn de veranderingen op het maanoppervlak goed te zien. De plek waar Vikram neerstortte valt op door de de heldere vlek met daaromheen de donkere vegen.


Voor- en nafoto’s tonen de veranderingen in het maanlandschap. Afbeelding: NASA/GSFC/Arizona State University

De missie is echter niet een totale mislukking. Want de orbiter Chandrayaan 2 cirkelt nog steeds rond de maan en functioneert naar behoren. Het betekent dat een deel van de missie toch voortgezet kan worden. Naar verwachting zal Chandrayaan 2 ongeveer een jaar lang onderzoek doen vanuit een baan rond de maan. Door onder meer onderzoek te doen naar de topografie van de zuidpool hoopt ISRO bij te dragen aan een beter begrip van het ontstaan en de evolutie van de maan. Daarnaast liggen er al plannen voor Chandrayaan 3 op de tekentafel. Tijdens deze missie zouden opnieuw een rover en lander naar het oppervlak van de maan worden gestuurd, dit keer met als doel om monsters te verzamelen nabij de zuidpool van de maan en deze terug te brengen naar de aarde.