Bijna de helft van de grote zoogdieren die in tropische gebieden leven zijn al verdwenen.

Tropische gebieden hebben het op dit moment te stellen met forse afnames van het aantal wilde dieren die daar leven. Zo blijkt dat bijna de helft van tropische bossen onder druk staat door jagers. Vooral zoogdieren zijn het doelwit. Onderzoekers van de Radboud Universiteit hebben in de studie in kaart gebracht met hoeveel en op welke plekken de zoogdierpopulaties zijn afgenomen. De bevindingen zijn terug te lezen in het vakblad PLOS Biology.

Jacht
De onderzoekers analyseerden gegevens van de afgelopen veertig jaar over de aantallen zoogdieren die zowel in jachtgebieden voorkomen, als in gebieden waar niet wordt gejaagd. In totaal leven er zo’n 4000 soorten zoogdieren in de tropen. En met behulp van de gegevens berekenden de onderzoekers de precieze impact van de jacht op deze dieren.


Afnames
Uit de bevindingen blijkt dat het aantal middelgrote zoogdieren – zoals bijvoorbeeld apen – met meer dan 27 procent is afgenomen. Maar het kan nog erger. Zo namen de aantallen grote zoogdieren – denk in dit geval aan jaguars, luipaarden, olifanten en neushoorns – met meer dan 40 procent af. “‘Hoe groter het dier des te groter de kans dat er op gejaagd wordt,” stelt onderzoeker Ana Benítez-López. “Er zit namelijk meer vlees aan, dus het levert meer op en ze hebben commercieel waardevolle bijvangsten als hoorns en beenderen. Daarnaast planten grote zoogdieren zich relatief langzaam voort, waardoor het langer duurt voordat de populatie zich herstelt.”

Berekeningen van afnames in aantal middelgrote (C) en grote (D) zoogdieren door de jacht in tropische gebieden. Afbeelding: Radboud Universiteit

Impact
Volgens de onderzoeker staat meer dan de helft van de tropische bossen onder druk door jagers. “Zelfs bossen waarvan we op basis van satellietbeelden denken dat ze intact zijn – er is geen ontbossing of houtwinning zichtbaar – kunnen te maken hebben met een afname in het aantal zoogdieren,” aldus Benítez-López. Om echt goed zicht op de zaak te krijgen, ontwierpen de onderzoekers kaarten van de tropische gebieden en berekende voor iedere vierkante kilometer hoe groot de impact van de jacht op zoogdieren is. “De grootste afnames in aantallen, met meer dan 70 procent, vonden we voor West-Afrika,” concludeert Benítez-López. “Ook voor beschermde natuurgebieden laten onze berekeningen afnames in het aantal zoogdieren zien. Dat is vooral het geval in West- en Centraal-Afrika en Zuid-Oost Azië.”

Druk op het leefgebied
De jacht is niet de enige oorzaak voor het verdwijnen van zoogdieren. Zo oefent de mens ook veel druk uit op het leefgebied van wilde dieren. Denk bijvoorbeeld aan ontbossing en houtwinning. De afname van het aantal zoogdieren heeft ook invloed op het functioneren van het ecosysteem. Zo kan de jacht op carnivoren er bijvoorbeeld voor zorgen dat er meer herbivoren over blijven, wat weer een negatief effect heeft op de vegetatie.

Met de studie hebben de onderzoekers voor het eerst een duidelijk en gedetailleerd beeld geschetst van de invloed van de jacht op wilde dieren in de tropen. Dit onderzoek borduurt voort op een eerdere studie van hetzelfde team. Daar kwam destijds al uit naar voren dat jagen een grote impact had op het aantal vogel en zoogdieren. “Doordat we nu de hotspots in kaart hebben gebracht, weten we op welke plekken we als eerste in moeten zetten op betere monitoring en bescherming,” aldus Benítez-López.