De Eyjafjallajokull-vulkaan heeft de afgelopen weken voor narigheid gezorgd; luchtvaartmaatschappijen maakten bekend miljoenen euro’s schade te hebben opgelopen. Professor Dirk Brockmann besloot wereldwijd te bekijken hoeveel roet de vulkaan in het eten had gegooid en komt met opmerkelijke conclusies.

Zo blijken niet de luchthavens in Europa, maar ver buiten de Europese grenzen de meeste schade te hebben opgelopen. Met name de luchthavens nabij Singapore, Hong Kong en Beijing zijn zwaar getroffen. Het zijn de drukste vliegvelden ter wereld waar een dagje meer of minder vliegen een wereld van verschil maakt.

Voordeel
Andere vliegvelden hadden juist weer baat bij de actieve vulkaan. Zo werden de luchthavens van Madrid en Dubai plots het centrum van de wereld, doordat ze de rol van de gesloten vliegvelden overnamen.

Overstap
In totaal gingen begin deze week 27 grote Europese vliegvelden dicht. Tien procent van het totale verkeer over de gehele wereld veranderde hierdoor tijdelijk. “De afstanden naar bepaalde plaatsen zijn door de vulkanische as groter geworden,” vertelt Brockmann. “Neem bijvoorbeeld Mumbai. Vluchten van Amerika naar Mumbai gaan normaal gesproken door Europa, maar de stad Mumbai is nu veel verder weg.” Een vlucht waarbij één of twee keer moest worden overgestapt, telde in sommige gevallen opeens vier of vijf overstappen.

Systeem
Maar niet alleen de mobiliteit van mensen werd door de vulkaanuitbarsting aangetast. “Het verwijderen van 27 knooppunten tast het gehele, complexe systeem aan.” Toch is hij positief over de verrichtingen van de luchtvaartmaatschappijen. “In dit geval werd het hele transportsysteem vertraagd, maar het werkte nog wel. Uit onze calculaties blijkt dat 80 procent van alle luchthavens uit moeten vallen, wil het netwerk niet meer werken. Dat bewijst hoe robuust het systeem eigenlijk is.”

Brockmann werkt veel met computersimulaties en onderzocht eerder de verspreiding van griep. In de toekomst gaat hij de effecten van de Eyjafjallajokull-gletsjer vergelijken met de gevolgen van de aanslag op het World Trade Center. Daaruit moet blijken welke gebeurtenis de grootste impact had op het luchtverkeer en de mobiliteit van mensen.