De kou is ze fataal geworden.

Dat blijkt uit een persconferentie, waar staatsmedium Chinanews.com melding van maakt. De Chinese ruimtevaartorganisatie kondigde een paar dagen geleden nog trots aan dat aan boord van maanlander Chang’e 4 enkele zaadjes ontkiemd waren, waardoor er – voor het eerst – katoenplanten op de maan groeiden. Maar nu blijkt dus dat die plantjes ten tijde van die aankondiging waarschijnlijk al dood waren of in ieder geval stervende. Volgens staatsmedium Xinhua maakten de plantjes namelijk geen enkele kans tijdens de maannacht. En die zou afgelopen weekend al zijn ingevallen.

Ontkiemen
De Chang’e 4-lander zette begin januari voet op de maan. Kort daarna liet deze de rover Yutu los. Terwijl die rover zijn eerste meters maakte, gebeurde er aan boord van de lander echter ook iets bijzonders. Zaadjes – die zich in een speciaal voor de gelegenheid ontworpen cilinder bevonden – kregen wat water toegediend, in de hoop dat ze zouden ontkiemen. En jawel, dat gebeurde. Foto’s bewezen dat in ieder geval enkele zaden van de katoenplant ontkiemd waren en de mini-biosfeer tot leven brachten (zie kader).


Biosfeer
In de cilinder bevonden zich behalve zaadjes van de katoenplant ook onder meer zaden van de aardappelplant, eitjes van fruitvliegen en gist. Samen vormden ze een mini-biosfeer waarin elk organisme een rol te spelen had.

Maannacht
Maar het sprookje heeft dus niet lang geduurd. De Chang’e 4-lander werd dit weekend in standby-modus gezet, omdat deze binnenkort zijn eerste maannacht mee zou gaan maken. Gedurende die maannacht kunnen de temperaturen op het oppervlak van de maan tot wel -170 graden Celsius dalen. En daar was het leven in de cilinder niet tegen bestand.

Einde verhaal
Daarmee is het biologische experiment ten einde gekomen. Volgens Xinhua zullen de plantjes – als de temperatuur op de maan weer stijgt – langzaam vergaan in de volledig van de buitenwereld afgesloten cilinder.

Het klinkt misschien als een enorme teleurstelling, maar zo zien Chinese onderzoekers dat duidelijk niet. Ze benadrukken dat het experiment deels ook bedoeld was om mensen enthousiast te maken voor ruimtevaart en wetenschap. En dat is ongetwijfeld gelukt. Want plantjes op de maan: dat spreekt vanzelfsprekend tot de verbeelding. En dat die plantjes nu – op een slordige 360.000 kilometer afstand van hun thuisplaneet – het loodje hebben gelegd, is tragisch. Maar tegelijkertijd banen ze met dit grote offer ook de weg voor vervolgonderzoek dat uiteindelijk moet leiden tot een zelfvoorzienende, bemande basis op de maan.