En dat is met het oog op de toekomst misschien niet eens zo verkeerd.

Wie domineert er economisch gezien op zee? Onderzoekers hebben in een nieuwe studie een verwoede poging gedaan om die vraag te beantwoorden. En daaruit rolt een opvallende bevinding. De oceaan-economie blijkt namelijk grotendeels in handen te zijn van slechts 100 bedrijven. En hoewel dat misschien weinig klinkt, biedt dit tevens kansen.

Ocean 100
De onderzoekers scharen deze 100 bedrijven onder de noemer ‘Ocean 100’. Samen geneerden ze in 2018 – het meest recente geanalyseerde jaar – zo’n 1,1 biljoen dollar aan inkomsten. Ter vergelijking, als deze groep een land was, zou het de 16e grootste economie ter wereld hebben, ongeveer gelijk aan het bruto binnenlands product van Mexico. De onderzoekers bestudeerden vervolgens de acht kernindustrieën in de oceaan-economie, namelijk offshore olie en gas, uitrusting en constructie van zeeschepen, productie en verwerking van zeevruchten, containervervoer, scheepsbouw en -reparatie, cruisetoerisme, havenactiviteiten en offshore wind. De 100 grootste bedrijven haalden in 2018 naar schatting 60 procent van de 1,9 biljoen dollar aan inkomsten uit deze industrieën binnen.

Consistent patroon
De onderzoekers vonden een consistent patroon in alle acht bedrijfstakken, waarin een klein aantal bedrijven het grootste deel van de inkomsten binnenharkt. Gemiddeld sleepten de 10 grootste bedrijven in elke bedrijfstak 45 procent van de totale inkomsten van die bedrijfstak binnen. De percentages waren het hoogst in het cruisetourisme (93 procent), containervaart (85 procent) en havenactiviteiten (82 procent).

Enkele bedrijven
Het blijkt dus dat slechts enkele bedrijven de dienst in de oceaan-economie uitmaken. Waarom dat zo is? “Het kleine aantal bedrijven dat deze industrieën domineert, weerspiegelt waarschijnlijk de hoge toetredingsdrempel tot de oceaan-economie,” aldus onderzoeker John Virdin. “Er is veel expertise en kapitaal nodig om op zee te opereren, zowel voor de gevestigde orde als voor opkomende industrieën, zoals diepzeemijnbouw en mariene biotechnologie.”

Voor- en nadelen
Dat de oceaan-economie dus maar in handen is van zo’n 100 bedrijven, heeft zowel voor- en nadelen. “De topmannen van deze weinige, maar grote bedrijven bevinden zich in een unieke positie,” legt onderzoeker Henrik Österblom uit. “Ze kunnen wereldwijd leiderschap tonen op het gebied van duurzaamheid.” Maar dat hoeft overigens niet alleen uit het bedrijf zelf te komen. “Het feit dat deze bedrijven hun hoofdkantoor in een klein aantal landen hebben, illustreert ook dat gecoördineerd beleid van sommige regeringen snel kunnen leiden tot een ommezwaai van hoe de particuliere sector met de oceaan omgaat,” aldus Österblom. Een nadeel is echter dat als deze acties uitblijven, er ook weinig zal veranderen, omdat relatief weinig spelers de dienst uitmaken.

Ecosystemen
Onderzoekers zullen de ontwikkelingen op het gebied van de oceaan-economie in de gaten blijven houden. Want één ding is zeker. “Oceanen zullen in de 21e eeuw een steeds belangrijkere plaats in de wereldeconomie innemen,” zo stelt onderzoeker Daniel Vermeer. “Eén van onze grootste uitdagingen is het in stand houden van gezonde oceaan-ecosystemen naarmate het economisch gebruik toeneemt en de klimaatimpact versnelt.” Ondertussen wordt steeds duidelijker dat de gezondheid van onze oceanen achteruit holt. Dat komt omdat mariene ecosystemen het nogal voor hun kiezen hebben gekregen. Het is vooral te wijten aan klimaatverandering, maar ook overbevissing, het uitputten van hulpbronnen en bijvoorbeeld vervuiling zoals rondslingerend plastic afval dat in groten getale in de zee drijft.

Onze kansen om dit op te lossen zijn echter nog niet bekeken. Het is mogelijk om mariene ecosystemen te herbouwen. En daarbij hebben we de hulp van de Ocean 100 hard nodig. “Deze studie bevestigt dat een relatief klein aantal bedrijven centraal staan in deze uitdaging,” zo zegt Vermeer. “Zij kunnen hierin het voortouw nemen.”